X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Nie żyje były stalinowski sędzia Stefan Michnik. "Miał na sumieniu kilkadziesiąt osób"

Ostatnia aktualizacja: 30.07.2021 05:55
Na Stefanie Michniku ciążyły zarzuty popełnienia w latach 1952-53 zbrodni komunistycznych, które polegały na wydaniu między innymi bezprawnych wyroków śmierci. Śledztwo w jego sprawie prowadził pion śledczy IPN. Informację o śmierci byłego sędziego zamieścił w nekrologu jego przyrodni brat Adam Michnik.
Stefan Michnik był kapitanem Ludowego Wojska Polskiego, sędzią i adwokatem, działaczem komunistycznym, a także informatorem i rezydentem Informacji Wojskowej
Stefan Michnik był kapitanem Ludowego Wojska Polskiego, sędzią i adwokatem, działaczem komunistycznym, a także informatorem i rezydentem Informacji WojskowejFoto: Polskie Radio/grafika na podstawie wikimedia/domena publiczna

"Dnia 27 lipca 2021 w Gettysburgu zmarł mój Brat Stefan Michnik" – poinformował w nekrologu na stronie wyborcza.pl redaktor naczelny "Gazety Wyborczej" Adam Michnik, dodając; "Mój Brat wiele wycierpiał z mojego powodu, choć nie z mojej winy". W publikacji błędnie podano miejsce śmierci - Stefan Michnik ostatnie lata życia spędził w domu opieki w szwedzkim Göteborgu, nie zaś w amerykańskim Gettysburgu.

93 zarzuty dla Michnika

Żołnierze Wyklęci - zobacz serwis historyczny

Stefan Michnik urodził się 28 września 1929 w Drohobyczu. w okresie stalinizmu był sędzią Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie. Przewodniczył składom sędziowskim, które schwytanych żołnierzy podziemia niepodległościowego i członków dawnej partyzantki antyhitlerowskiej skazywały na śmierć lub wieloletnie więzienie. Śledztwo w jego sprawie prowadził pion śledczy IPN.

IPN w marcu 2020 roku przypominał, że "W niniejszej sprawie zgromadzono obszerny i wyczerpujący materiał dowodowy, który pozwolił na wydanie postanowienia o przedstawieniu Stefanowi Michnikowi łącznie 93 zarzutów popełnienia w 1952 i 1953 roku w Warszawie przestępstw stanowiących zbrodnie komunistyczne i wyczerpujących znamiona zbrodni przeciwko ludzkości, które polegały na wydaniu bezprawnych wyroków orzekających kary śmierci, kar długoletniego więzienia oraz bezprawnych postanowień w przedmiocie stosowania tymczasowego aresztowania wobec osób działających na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego" - podali prokuratorzy IPN.

east news stefan michnik 1200.jpg
Zmarł Stefan Michnik. IPN zarzucał mu zbrodnie w okresie stalinizmu

Czyny zarzucone Stefanowi Michnikowi - jak podkreślili - w datach ich popełnienia stanowiły zbrodnie przeciwko ludzkości i były zakazane przez ówcześnie obowiązujące przepisy prawa międzynarodowego. Chodzi o art. VI pkt c Karty Międzynarodowego Trybunału Wojskowego, stanowiącej załącznik do porozumienia międzynarodowego w przedmiocie ścigania i karania głównych przestępców Osi Europejskiej, uchwalonej w Londynie w dniu 8 sierpnia 1945 r.

Sędzia Stefan Michnik - jak zaznaczyli prokuratorzy IPN - sprzeniewierzył się "zasadzie obiektywizmu, a orzekając w sprawach karnych kierował się przede wszystkim przesłankami natury ideologicznej i politycznej, dążąc do fizycznej eliminacji osób postrzeganych przez ówczesne władze jako przeciwników politycznych". Prokuratorzy wskazali, że Michnik dokonywał np. "dowolnej oceny materiału dowodowego – nie zawierającego jakichkolwiek obiektywnych dowodów obciążających oskarżonych".

Bezpieczny w Szwecji

Pion śledczy IPN zwrócił również uwagę, że Stefan Michnik - mający nadal obywatelstwo polskie i nieposiadający w Polsce miejsca stałego pobytu, lecz mieszkający w Szwecji, utrudnia śledztwo. "Co najmniej od 2008 roku unika jakichkolwiek kontaktów zarówno z przedstawicielami polskiego wymiaru sprawiedliwości, jak też z właściwą placówką dyplomatyczną RP, zaprzestał ponadto odbioru korespondencji kierowanej doń w niniejszym śledztwie. Wskazuje to wyraźnie, że podejrzany wykorzystuje fakt zamieszkiwania poza granicami kraju do utrudniania prowadzonego przeciwko niemu śledztwa" - podał pion śledczy IPN.

Krwawa Luna Brystiger.jpg
Julia Brystiger – Krwawa Luna z bezpieki

Z tego też względu w 2019 r. prokurator Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie wystąpił z wnioskiem do Wojskowego Sądu Garnizonowego w Warszawie o zastosowanie tymczasowego aresztowania wobec Stefana Michnika. W konsekwencji - po przejściu odpowiedniej sądowej procedury - 14 października 2019 r. Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie wydał Europejski Nakaz Aresztowania wobec Stefana Michnika.

Wniosek o przekazanie byłego stalinowskiego sędziego stronie polskiej oddalił "Sąd I Instancji w Goeteborgu uznając, że czyny zarzucone Stefanowi Michnikowi, zgodnie z przepisami prawa szwedzkiego, uległy przedawnieniu, ponadto, iż jest on obywatelem szwedzkim".

"Kilkadziesiąt osób na sumieniu"

- Jest mało prawdopodobne, że Stefan Michnik zostanie osądzony. Już raz Szwecja uznała, że takich ludzi jak on wydawać nie można. Michnik ma status uchodźcy politycznego - mówił w 2018 roku w Polskim Radiu 24 Leszek Żebrowski, dziennikarz zajmujący się badaniem zbrodni Informacji Wojskowej.

Posłuchaj
22:06 michnik.mp3 Leszek Żebrowski w audycji "Nos Kleopatry" opowiada o Stefanie Michniku i działalności Informacji Wojskowej (PR, 17.11.2018)

 

- Stefan Michnik był funkcjonariuszem komunistycznego aparatu terroru, który nie posiadał żadnych uprawnień, nawet w świetle prawa PRL. Komunistyczne sądy wojskowe w których Stefan Michnik służył i orzekał, skazywał ludzi na kary śmierci i wieloletnie kary więzienia, nie miały prawa do zaistnienia i działania. Zostały powołane na mocy rozkazu Michała Roli-Żymierskiego, naczelnego dowódcy Ludowego Wojska Polskiego. Nie było to jednak ustawa. Działały nieformalnie i w związku z tym wszystkie wyroki, które zapadły w tych sądach, były nieważne - tłumaczył gość Agnieszki Kamińskiej.

Dodatkowo Stefan Michnik nie był prawnikiem, nie miał studiów, ukończył szkołę przyuczającą do zawodu sędziego i natychmiast przeszedł do orzekania, także do Najwyższego Sądu Wojskowego. - Musiał cieszyć się bardzo szczególnym zaufaniem, bo takich przypadków nie było. Orzekał w bardzo istotnych, newralgicznych sprawach. To było wyróżnienie i wskazanie drogi kariery. On ma na sumieniu kilkadziesiąt osób skazanych na wyroki śmierci - dodał Leszek Żebrowski.

"Narzędzie terroru w stosunku do niewinnych"

Pion śledczy IPN wskazywał, że Michnik działał w strukturach totalitarnego państwa, które posługiwało się na wielką skalę terrorem dla celów politycznych. "W sprawach karnych kierował się przede wszystkim przesłankami natury ideologicznej i politycznej, dążąc do fizycznej eliminacji osób postrzeganych przez ówczesne władze jako przeciwników politycznych" - wskazywali prokuratorzy IPN.

akta 1200.jpg
IPN upublicznił dane skazanych na śmierć przez Stefana Michnika

Na przesłanki o charakterze politycznym wskazuje analiza akt postępowań karnych, w których Michnik orzekał. Przykładowe sformułowania użyte w tych orzeczeniach brzmią: "W pobudkach swego działania oskarżony kierował się nienawiścią do mas pracujących Narodu i wolą przywrócenia ustroju wyzysku i rządów zdrady narodowej", "Działał on nie tylko na szkodę swojej Ojczyzny - Polski Ludowej, ale również na szkodę jej wielkiego sojusznika - Związku Radzieckiego, dając tym samym wyraz swej bezgranicznej wrogości do obozu pokoju i postępu", "W tych warunkach nawet skrucha nie może być brana pod uwagę jako okoliczność łagodząca".

Inna wypowiedź Michnika, która ujawnia jego świadomość przestępczego charakteru wydawanych wyroków, pochodzi z 1956 r. "Nam wtedy imponowało powiedzenie o zaostrzającej się walce klasowej i nieprawdę powie ten, kto by twierdził, że wtedy z niechęcią rozpatrywał sprawy (...). Nas łatwo było dostosować do systemu, używać jako narzędzie terroru w stosunku do niewinnych ludzi" - przytaczają słowa byłego sędziego prokuratorzy IPN.

Czytaj także:

Zbrodnie

Prokuratorzy IPN ustalili m.in., że Michnik przewodniczył składowi sędziowskiemu Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie, który wyrokiem z 5 stycznia 1953 r. skazał na karę śmierci działacza organizacji niepodległościowej "Kraj". Była to organizacja, która od 1948 r. prowadziła akcje dywersyjne przeciwko władzy komunistycznej w Polsce, sowietyzującej kraj. Przygotowywała także memoriały o sytuacji w Polsce, które przesyłano do ambasady Stanów Zjednoczonych.

twitter IPN toledo wykopaliska 1200.jpg
Szczątki siedmiu kolejnych ofiar komunizmu odnalezione przez IPN w b. więzieniu "Toledo"

Stefan Michnik jako szef składu orzekającego WSR w Warszawie 3 marca 1953 r. skazał także na karę śmierci osobę wypełniającą zadania kuriera 2. Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa. "Oskarżona dopuściła się najcięższych zbrodni wobec Polski Ludowej, zaprzedała się całkowicie imperialistycznym ośrodkom wywiadowczym zdegenerowanych wyrzutków społeczeństwa polskiego przebywających w Londynie" - stwierdził w orzeczeniu stalinowski sędzia.

"Kara śmierci została także orzeczona przez Stefana Michnika w dniu 24 kwietnia 1953 roku wobec oskarżonego za udział w Związku Walki Zbrojnej, Armii Krajowej i Zrzeszeniu »Wolność i Niezawisłość«" - podał zastępca prokuratora generalnego. Inny - ustalony przez pion śledczy IPN - wyrok śmierci wydany przez Michnika dotyczył majora rezerwy, któremu zarzucono usiłowanie obalenia przemocą ustroju.

Ponadto zarzuty wobec byłego sędziego dotyczyły wydania wielu wyroków kar dożywotniego i długoletniego więzienia, a także decyzji o tymczasowym aresztowaniu. Sędzia Michnik represjonował w ten sposób przeciwników komunistycznego reżimu m.in. zawodowych oficerów Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej, żołnierzy Armii Krajowej, działaczy organizacji konspiracyjnych, a nawet harcerzy z organizacji "Rysie" i "Orlęta", księży katolickich i siostrę zakonną.

PAP/tj/mc

Czytaj także

Krwawa Luna. Komunistka zafascynowana Kościołem

Ostatnia aktualizacja: 28.11.2016 18:00
- Wiara katolicka była dla niej rewersem jej wiary w komunizm, ale nie znalazłam przesłanek, które by dowodziły, że była blisko wiary w Boga - mówiła w Dwójce o Julii Brystigerowej Patrycja Bukalska, autorka książki "Krwawa Luna".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wydano Europejski Nakaz Aresztowania dla Stefana Michnika. Chodzi o zbrodnie komunistyczne

Ostatnia aktualizacja: 14.10.2019 18:15
Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie wydał Europejski Nakaz Aresztowania byłego sędziego Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie Stefana Michnika. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Obszar kryje wiele dramatycznych tajemnic". IPN odkrył kolejne szczątki na terenie dawnego więzienia "Toledo"

Ostatnia aktualizacja: 15.07.2021 16:43
Zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN odnalazł na terenie dawnej katowni NKWD i UB przy ulicy Namysłowskiej w Warszawie szczątki kolejnych trzech osób - ofiar komunistów. Natrafiono na nie na terenie więziennego ogrodu, gdzie obecnie znajdują się osiedlowe garaże.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Nazywana jest "małym Katyniem". Obchody 76. rocznicy Obławy Augustowskiej na Podlasiu

Ostatnia aktualizacja: 16.07.2021 20:39
Wieczornicą pt. Hołd Niepodległej rozpoczęły się w piątek w Gibach (Podlaskie) obchody 76. rocznicy Obławy Augustowskiej, największej zbrodni dokonanej na Polakach po II wojnie światowej. Obława Augustowska nazywana jest również "małym Katyniem".
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Do dziś nie wiadomo, co się z nimi stało". W Gibach uczczono 76. rocznicę obławy augustowskiej

Ostatnia aktualizacja: 18.07.2021 15:59
Modlitwami, złożeniem kwiatów przy wzgórzu Krzyży uczczono w niedzielę w Gibach 76. rocznicę obławy augustowskiej, wymierzonej przez NKWD w działaczy podziemia niepodległościowego. Uroczystości zorganizowała gmina Giby wspólnie z Instytutem Pamięci Narodowej oraz z lokalną parafią.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Był kontynuacją SB". Historyk o Urzędzie Ochrony Państwa

Ostatnia aktualizacja: 23.07.2021 20:23
- Mitem jest twierdzenie, że powstała nowa służba. Kadrowo, etatowo i organizacyjnie była to kontynuacja. Wszystkie piony pomocnicze przeszły do Urzędu Ochrony Państwa z SB bez większych zmian kadrowych - mówił w Polskim Radiu 24 historyk dr Paweł Piotrowski, pracownik Wojskowego Biura Historycznego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Prezes IPN: jesteśmy zobowiązani do dbania o pamięć o naszych bohaterach, niezależnie od ich barw politycznych

Ostatnia aktualizacja: 26.07.2021 20:01
- Dla historyków nie jest najważniejsze, jakie poglądy polityczne mieli nasi bohaterowie - mówił na antenie TVN24 prezes IPN dr Karol Nawrocki. 
rozwiń zwiń