X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Broniewski miał mieszkać w Londynie. Do Polski wrócił dla żony

Ostatnia aktualizacja: 21.11.2021 05:50
76 lat temu Władysław Broniewski, pomimo wielu obaw, powrócił z emigracji do Polski. Mało jednak brakowało, by resztę życia spędził poza ojczyzną. Do powrotu skłoniła go pewna informacja otrzymana kilka miesięcy wcześniej.
Władysław Broniewski i Maria Zarębińska
Władysław Broniewski i Maria ZarębińskaFoto: autor nieznany / archiwum Muzeum Władysława Broniewskiego

Posłuchaj
15:45 Władysława Broniewskiego trudne powroty Małgorzata Ptasińska-Wójcik z IPN o motywach, które wpłynęły na decyzję Władysława Broniewskiego o powrocie z emigracji do Polski. (PR, 18.10.2010)

 

Polscy żołnierze na frontach II wojny światowej - zobacz serwis historyczny

"Bagnet na broń"

Swój słynny wiersz Broniewski opublikował w kwietniu 1939 roku w tygodniku "Czarno na Białem". Utwór stał się nadzwyczaj popularny, nawet w kręgach endecji, niechętnej Broniewskiemu za jego komunistyczne sympatie. Był cytowany i przedrukowywany przez inne gazety, ale to nie wystarczyło. Czytelnicy tworzyli własne odbitki. A we wrześniu 42-letni poeta sam odpowiedział na wezwanie swojego wiersza, zgłaszając się na ochotnika do wojska.

Armia Andersa - zobacz serwis specjalny

Skomplikowana wojenna ścieżka wiodła Broniewskiego od współpracy z wydawanym we Lwowie sowieckim dziennikiem "Czerwony Sztandar" (1939), przez aresztowanie (wraz z Aleksandrem Watem) przez NKWD i przewiezienie na Łubiankę (1940), pobyty w łagrach, do uwolnienia dzięki układowi Sikorski-Majski (1941) i wyjazdu z Armią Andersa przez Iran i Irak do Palestyny (1942). Do 1945 roku pisarz mieszkał w Jerozolimie.


Posłuchaj
18:39 Jedynka Ludzie Niepodległości 16.07.2017.mp3 Dr Eliza Kącka o życiorysie Władysława Broniewskiego. (PR, 16.07.2017)

 

Rozstania i powroty

Powstanie w getcie - zobacz serwis historyczny

Aktorka Maria Zarębińska poznała Broniewskiego w 1938 roku. Od tego czasu żyli w nieformalnym związku. We wrześniu 1939 roku rozdzielili się, ale w grudniu pisarzowi udało się ją sprowadzić do Lwowa. Już na początku kolejnego roku znów zostali rozłączeni. Broniewski jako więzień NKWD zniknął na ponad rok, a Zarębińska powróciła do Warszawy, gdzie zaangażowała się w ratowanie Żydów z getta. Niemcy aresztowali ją za to w 1943 roku i wysłali do obozu w Oświęcimiu. Aż do 1945 roku poeta nie miał o niej żadnej wiadomości.

Na początku marca przyszła wreszcie straszna nowina o śmierci ukochanej. Broniewski był zrozpaczony. W liście do córki napisał o Marii: "ona była dla mnie tym pionem, kręgosłupem życiowym, chciałbym do niej wrócić, mieć z nią dziecko". Myślał, że już nikogo nie pokocha tak, jak ją kochał. Pisał wiersze o ich miłości, rozważał samobójstwo.


Posłuchaj
23:49 moje ksiazki Broniewski_8.02.2012.mp3 Z Mariuszem Urbankiem, autorem książki "Broniewski. Miłość, wódka, polityka" rozmawia Magda Mikołajczuk. (PR, 8.02.2012)

 

Wyzwolenie Auschwitz-Birkenau - zobacz serwis historyczny

W połowie 1945 roku postanowił wyjechać z Jerozolimy. Coraz więcej osób opuszczało Palestynę, ale niewielu decydowało się na powrót do Polski, która dostała się w ręce komunistów. Broniewski, choć był od zawsze ideowym socjalistą, po swych wojennych doświadczeniach nie chciał znaleźć się w miejscu rządzonym przez ludzi Stalina. Jego wybór padł na Londyn. Przez przyjaciół uzyskał brytyjską wizę. Już zaplanował podróż, gdy nadeszła niespodziewana wiadomość z Polski.


Posłuchaj
35:15 OPASLY TOM.mp3 Mariusz Urbanek, Wiesław Uchański, Mariola Pryzwan, Jan Ordyński i Dorota Koman rozmawiają o życiu i twórczości Władysława Broniewskiego. (PR, 29.11.2011)

 

"Najpiękniejszy happy end"

"W lipcu dowiedziałem się, że Marysia została uratowana po dwóch latach Oświęcimia i innych łagrów" - napisał w liście do Juliana Tuwima z Palestyny. Postanowił przyjechać do Polski, choć wielu emigrantów potraktowało to jak zdradę. Dla Broniewskiego jednak względy polityczne nie miały już takiego znaczenia. Łudził się, że będzie mógł żyć w nowej Polsce na własnych zasadach. Zależało mu przede wszystkim na Marii.

German Death Camps - zobacz serwis edukacyjno-społeczny

Ukochana przywitała go na lotnisku w Warszawie 21 listopada 1945 roku. "Spotkanie moje z Władysławem to najpiękniejszy happy end, jaki może dać film życia" - pisała Zarębińska do Tuwima w 1946 roku. Ich szczęście nie trwało jednak długo.

Druga śmierć Marii

W 1946 roku wyniszczony obozowym życiem organizm Zarębińskiej zaczął odmawiać posłuszeństwa. Tyfus pojawił się u niej jeszcze w Oświęcimiu, potem pojawiła się choroba serca. Ostatnia diagnoza była wyrokiem śmierci. U Marii rozpoznano białaczkę.

Marek Hłasko - zobacz serwis edukacyjno-społeczny
Władysław Broniewski i Maria Zarębińska w klinice Hirslanden w Zurychu. Fot. autor nieznany / archiwum Muzeum Władysława Broniewskiego Władysław Broniewski i Maria Zarębińska w klinice Hirslanden w Zurychu. Fot. autor nieznany / archiwum Muzeum Władysława Broniewskiego

W sierpniu 1946 roku wyjechała do kliniki w Zurychu, gdzie Broniewskiemu udało się załatwić dla niej leczenie. Kuracja była niezwykle droga. By zdobyć pieniądze, poeta pisał propagandowe wiersze, przemawiał na wiecach, podróżował po kraju i wychwalał nowy ustrój. Poniżał się, by wyciągać pieniądze, skąd tylko mógł. Ale lekarze i tak nie dawali nadziei. Zakochani wzięli w klinice symboliczny ślub, wymienili się obrączkami kupionymi w Szwajcarii. Na jednej wygrawerowano "Twoja Marysia", na drugiej "Twój Władek".

Maria Ziębińska zmarła w Zurychu 5 lipca 1947 roku. Poeta przywiózł urnę z jej prochami do Polski. W 1948 roku pisał w wierszu "Do umarłej":

"Czy można się kochać w umarłej?
Można.
A moja własna śmierć?
Mnożna".

Łódź, rok 1946. Władysław Broniewski z córką Anką (po prawej) oraz córką Marii Zarębińskiej Majką, którą poeta adoptował po śmierci aktorki Łódź, rok 1946. Władysław Broniewski z córką Anką (po prawej) oraz córką Marii Zarębińskiej Majką, którą poeta adoptował po śmierci aktorki

mc

Czytaj także

Getto warszawskie - piekło w środku miasta

Ostatnia aktualizacja: 16.11.2021 05:55
16 listopada 1940 roku Niemcy zamknęli getto w Warszawie. Granice getta stały się granicami życia i śmierci. Strzegła ich niemiecka żandarmeria, polska policja i żydowska Służba Porządkowa. Bez specjalnej przepustki nie wolno było wyjść ani wejść. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Stefan Żeromski. Pisarz, prezydent, sumienie narodu

Ostatnia aktualizacja: 20.11.2021 06:00
96 lat temu zmarł jeden z największych pisarzy polskich, prozaik, publicysta i dramaturg, który ma w swej biografii interesujący prezydencki epizod.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Władysław Reymont. Nagroda Nobla, która przyszła nie w porę

Ostatnia aktualizacja: 13.11.2021 06:00
"Okropne! Nagroda Nobla, pieniądze, sława wszechświatowa i człowiek, który bez zmęczenia wielkiego nie potrafi się rozebrać. To istna ironia życia. Urągliwa i prawdziwie szatańska" – tak noblista skomentował wyróżnienie w liście do przyjaciela. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Literat. Jak Antoni Słonimski zaraził się poezją

Ostatnia aktualizacja: 04.07.2021 05:50
"Złapałem poezję i literaturę, jak łapie się katar czy grypę" - napisał kiedyś Antoni Słonimski. 4 lipca mija 45. rocznica śmierci poety, który wcale nie miał być poetą.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zofia Rysiówna: byłam więźniarką Ravensbrück

Ostatnia aktualizacja: 17.11.2021 05:55
17 listopada mija 18 lat od śmierci Zofii Rysiówny, aktorki teatralnej i filmowej, a także łączniczki Związku Walki Zbrojnej, która brała udział w odbiciu Jana Karskiego z rąk Gestapo, za co została uwięziona przez Niemców w Ravensbrück.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bruno Schulz. Jak zamordowano geniusza

Ostatnia aktualizacja: 19.11.2021 06:00
19 listopada 1942 roku w żydowskim getcie w Drohobyczu gestapowcy zastrzelili Brunona Schulza, pisarza, malarza, grafika, jednego z najwybitniejszych polskich twórców XX wieku.
rozwiń zwiń