X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Broniewski miał mieszkać w Londynie. Do Polski wrócił dla żony

Ostatnia aktualizacja: 21.11.2020 05:45
75 lata temu Władysław Broniewski, pomimo wielu obaw, powrócił z emigracji do Polski. Mało jednak brakowało, by resztę życia spędził poza ojczyzną. Do powrotu skłoniła go pewna informacja otrzymana kilka miesięcy wcześniej.
Władysław Broniewski i Maria Zarębińska
Władysław Broniewski i Maria ZarębińskaFoto: autor nieznany / archiwum Muzeum Władysława Broniewskiego

Posłuchaj
15:45 Władysława Broniewskiego trudne powroty Małgorzata Ptasińska-Wójcik z IPN o motywach, które wpłynęły na decyzję Władysława Broniewskiego o powrocie z emigracji do Polski. (PR, 18.10.2010)

 

Polscy żołnierze na frontach II wojny światowej - zobacz serwis historyczny

"Bagnet na broń"

Swój słynny wiersz Broniewski opublikował w kwietniu 1939 roku w tygodniku "Czarno na Białem". Utwór stał się nadzwyczaj popularny, nawet w kręgach endecji, niechętnej Broniewskiemu za jego komunistyczne sympatie. Był cytowany i przedrukowywany przez inne gazety, ale to nie wystarczyło. Czytelnicy tworzyli własne odbitki. A we wrześniu 42-letni poeta sam odpowiedział na wezwanie swojego wiersza, zgłaszając się na ochotnika do wojska.

Armia Andersa - zobacz serwis specjalny

Skomplikowana wojenna ścieżka wiodła Broniewskiego od współpracy z wydawanym we Lwowie sowieckim dziennikiem "Czerwony Sztandar" (1939), przez aresztowanie (wraz z Aleksandrem Watem) przez NKWD i przewiezienie na Łubiankę (1940), pobyty w łagrach, do uwolnienia dzięki układowi Sikorski-Majski (1941) i wyjazdu z Armią Andersa przez Iran i Irak do Palestyny (1942). Do 1945 roku pisarz mieszkał w Jerozolimie.


Posłuchaj
18:39 Jedynka Ludzie Niepodległości 16.07.2017.mp3 Dr Eliza Kącka o życiorysie Władysława Broniewskiego. (PR, 16.07.2017)

 

Rozstania i powroty

Powstanie w getcie - zobacz serwis historyczny

Aktorka Maria Zarębińska poznała Broniewskiego w 1938 roku. Od tego czasu żyli w nieformalnym związku. We wrześniu 1939 roku rozdzielili się, ale w grudniu pisarzowi udało się ją sprowadzić do Lwowa. Już na początku kolejnego roku znów zostali rozłączeni. Broniewski jako więzień NKWD zniknął na ponad rok, a Zarębińska powróciła do Warszawy, gdzie zaangażowała się w ratowanie Żydów z getta. Niemcy aresztowali ją za to w 1943 roku i wysłali do obozu w Oświęcimiu. Aż do 1945 roku poeta nie miał o niej żadnej wiadomości.

Na początku marca przyszła wreszcie straszna nowina o śmierci ukochanej. Broniewski był zrozpaczony. W liście do córki napisał o Marii: "ona była dla mnie tym pionem, kręgosłupem życiowym, chciałbym do niej wrócić, mieć z nią dziecko". Myślał, że już nikogo nie pokocha tak, jak ją kochał. Pisał wiersze o ich miłości, rozważał samobójstwo.


Posłuchaj
23:49 moje ksiazki Broniewski_8.02.2012.mp3 Z Mariuszem Urbankiem, autorem książki "Broniewski. Miłość, wódka, polityka" rozmawia Magda Mikołajczuk. (PR, 8.02.2012)

 

Wyzwolenie Auschwitz-Birkenau - zobacz serwis historyczny

W połowie 1945 roku postanowił wyjechać z Jerozolimy. Coraz więcej osób opuszczało Palestynę, ale niewielu decydowało się na powrót do Polski, która dostała się w ręce komunistów. Broniewski, choć był od zawsze ideowym socjalistą, po swych wojennych doświadczeniach nie chciał znaleźć się w miejscu rządzonym przez ludzi Stalina. Jego wybór padł na Londyn. Przez przyjaciół uzyskał brytyjską wizę. Już zaplanował podróż, gdy nadeszła niespodziewana wiadomość z Polski.


Posłuchaj
35:15 OPASLY TOM.mp3 Mariusz Urbanek, Wiesław Uchański, Mariola Pryzwan, Jan Ordyński i Dorota Koman rozmawiają o życiu i twórczości Władysława Broniewskiego. (PR, 29.11.2011)

 

"Najpiękniejszy happy end"

"W lipcu dowiedziałem się, że Marysia została uratowana po dwóch latach Oświęcimia i innych łagrów" - napisał w liście do Juliana Tuwima z Palestyny. Postanowił przyjechać do Polski, choć wielu emigrantów potraktowało to jak zdradę. Dla Broniewskiego jednak względy polityczne nie miały już takiego znaczenia. Łudził się, że będzie mógł żyć w nowej Polsce na własnych zasadach. Zależało mu przede wszystkim na Marii.

German Death Camps - zobacz serwis edukacyjno-społeczny

Ukochana przywitała go na lotnisku w Warszawie 21 listopada 1945 roku. "Spotkanie moje z Władysławem to najpiękniejszy happy end, jaki może dać film życia" - pisała Zarębińska do Tuwima w 1946 roku. Ich szczęście nie trwało jednak długo.

Druga śmierć Marii

W 1946 roku wyniszczony obozowym życiem organizm Zarębińskiej zaczął odmawiać posłuszeństwa. Tyfus pojawił się u niej jeszcze w Oświęcimiu, potem pojawiła się choroba serca. Ostatnia diagnoza była wyrokiem śmierci. U Marii rozpoznano białaczkę.

Marek Hłasko - zobacz serwis edukacyjno-społeczny
Władysław Broniewski i Maria Zarębińska w klinice Hirslanden w Zurychu. Fot. autor nieznany / archiwum Muzeum Władysława Broniewskiego Władysław Broniewski i Maria Zarębińska w klinice Hirslanden w Zurychu. Fot. autor nieznany / archiwum Muzeum Władysława Broniewskiego

W sierpniu 1946 roku wyjechała do kliniki w Zurychu, gdzie Broniewskiemu udało się załatwić dla niej leczenie. Kuracja była niezwykle droga. By zdobyć pieniądze, poeta pisał propagandowe wiersze, przemawiał na wiecach, podróżował po kraju i wychwalał nowy ustrój. Poniżał się, by wyciągać pieniądze, skąd tylko mógł. Ale lekarze i tak nie dawali nadziei. Zakochani wzięli w klinice symboliczny ślub, wymienili się obrączkami kupionymi w Szwajcarii. Na jednej wygrawerowano "Twoja Marysia", na drugiej "Twój Władek".

Maria Ziębińska zmarła w Zurychu 5 lipca 1947 roku. Poeta przywiózł urnę z jej prochami do Polski. W 1948 roku pisał w wierszu "Do umarłej":

"Czy można się kochać w umarłej?
Można.
A moja własna śmierć?
Mnożna".

Łódź, rok 1946. Władysław Broniewski z córką Anką (po prawej) oraz córką Marii Zarębińskiej Majką, którą poeta adoptował po śmierci aktorki Łódź, rok 1946. Władysław Broniewski z córką Anką (po prawej) oraz córką Marii Zarębińskiej Majką, którą poeta adoptował po śmierci aktorki

mc

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Getto warszawskie - piekło w środku miasta

Ostatnia aktualizacja: 16.11.2020 06:00
- Granice getta stały się granicami życia i śmierci. Strzegła ich niemiecka żandarmeria, polska policja i żydowska Służba Porządkowa. Bez specjalnej przepustki nie wolno było wyjść ani wejść - mówił historyk literatury Jacek Leociak.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Stefan Żeromski. Pisarz, prezydent, sumienie narodu

Ostatnia aktualizacja: 20.11.2020 05:55
95 lat temu zmarł jeden z największych pisarzy polskich, prozaik, publicysta i dramaturg, który ma w swej biografii interesujący prezydencki epizod.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Władysław Reymont – nagroda Nobla, która przyszła nie w porę

Ostatnia aktualizacja: 13.11.2020 06:00
"Okropne! Nagroda Nobla, pieniądze, sława wszechświatowa i człowiek, który bez zmęczenia wielkiego nie potrafi się rozebrać. To istna ironia życia. Urągliwa i prawdziwie szatańska" – tak noblista skomentował wyróżnienie w liście do przyjaciela. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Literat. Jak Antoni Słonimski zaraził się poezją

Ostatnia aktualizacja: 15.11.2020 06:00
"Złapałem poezję i literaturę, jak łapie się katar czy grypę" - napisał kiedyś Antoni Słonimski. 15 listopada mija 125. rocznica urodzin poety, który wcale nie miał być poetą.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zofia Rysiówna: byłam więźniarką Ravensbrück

Ostatnia aktualizacja: 17.11.2020 06:05
17 listopada mija 17 lat od śmierci Zofii Rysiówny, aktorki teatralnej i filmowej, a także łączniczka Związku Walki Zbrojnej, która brała udział w odbiciu Jana Karskiego z rąk Gestapo, za co została uwięziona przez Niemców w Ravensbrück.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bruno Schulz. Jak zamordowano geniusza

Ostatnia aktualizacja: 19.11.2020 06:00
19 listopada 1942 roku w żydowskim getcie w Drohobyczu gestapowcy zastrzelili Brunona Schulza, pisarza, malarza, grafika, jednego z najwybitniejszych polskich twórców XX wieku.
rozwiń zwiń