X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Najstarsza biżuteria ozdobna w Eurazji odkryta w Polsce

Ostatnia aktualizacja: 26.11.2021 05:55
W 2010 roku w Jaskini Stajnia w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej archeolodzy odnaleźli wisiorek wykonany z kości słoniowej, ozdobiony motywem ułożonych w linie kropek. Najnowsze badania wskazują na to, że artefakt powstał 41 500 lat temu, co czyni go najstarszym znanym w Eurazji przykładem tego typu biżuterii. 
Naszyjnik odnaleziony w Jaskini Stajnia.
Naszyjnik odnaleziony w Jaskini Stajnia. Foto: Antonino Vazzana - BONES Lab

Najnowsze osiągnięcia techniki

Badania zostały przeprowadzone przez naukowców z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka w Lipsku, włoskiego Uniwersytetu Bolońskiego, Uniwersytetu Wrocławskiego, Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie oraz Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. Uzyskanie tak przełomowych wyników umożliwił m.in. rozwój metod datowania radiowęglowego, który nastąpił w ciągu ostatnich kilku lat. 

- Określenie dokładnego wieku tej biżuterii miało fundamentalne znaczenie dla przypisania jej kontekstu kulturowego. Nasza praca pokazuje, że zastosowanie najnowszych osiągnięć metod datowania radiowęglowego pozwala zminimalizować ilość pobieranych próbek i uzyskać dokładniejsze dane z niewielkim marginesem błędu - wyjaśnia prof. Sara Talamo, główna  koordynatorka badań i dyrektorka laboratorium radiowęglowego BRAVHO Wydziału Chemii Uniwersytetu Bolońskiego.

czaszki homo sapiens 1200.png
Nasi przodkowie rośli z zimna. Naukowcy zbadali wpływ klimatu na rozmiary ciał pierwszych Homo sapiens

Naszyjnik - oraz znalezione w jego pobliżu szydełko, którym prawdopodobnie wykonano dekoracyjne wzory na wisiorku - zostały także przeanalizowane za pomocą metod mikrotomograficznych.

- Techniki modelowania 3D umożliwiły nam wirtualne odtworzenie znalezisk, co pozwoliło na wykonanie szczegółowych pomiarów i opisów artefaktów - wyjaśniał prof. Stefan Benazzi, jeden z badaczy pracujących nad datowaniem odnalezionej biżuterii.

Przełomowe odkrycie

Wisiorek został odnaleziony wśród kości i kamiennych narzędzi z okresu górnego paleolitu podczas prac archeologicznych kierowanych przez dr Mikołaja Urbanowskiego. W Jaskini Stajnia natrafiono wówczas nie tylko na ślady obecności grup neandertalczyków, lecz także Homo sapiens. Badacze podejrzewają, że naszyjnik uległ uszkodzeniu podczas jednej z wypraw łowieckich na tych terenach i został porzucony. 

- Ten element biżuterii świadczy o dużej kreatywności i niezwykłych zdolnościach manualnych członków grupy Homo sapiens, która zajmowała to stanowisko. Grubość blaszki wynosi około 3,7 milimetra, co świadczy o zadziwiającej precyzji w rzeźbieniu nakłuć i otworów potrzebnych do zawieszenia naszyjnika - dodaje pracująca przy projekcie dr Wioletta Nowaczewska z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Naukowcy przyznają, że w dotychczas obowiązujących scenariuszach dotyczących najwcześniejszej ekspansji Homo sapiens w Europie, terytorium Polski było pomijane. Uważano bowiem, że przez kilka tysiącleci po wyginięciu neandertalczyków tereny te pozostawały opuszczone. 

- Wiek wisiorka i kościanego szydła znalezionych w Jaskini Stajnia ostatecznie dowodzą, że rozproszenie Homo sapiens w Polsce nastąpiło równie wcześnie, jak w Europie Środkowej i Zachodniej. To niezwykłe odkrycie zmienia perspektywę widzenia zdolności adaptacyjnych tych grup i podważa teorie dotyczące rozprzestrzeniania się innowacji artystycznych - podsumowuje dr Andrea Picinego z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka w Lipsku. 

EurekaAlert!/jb

Czytaj także

Lascaux. Prehistoryczna galeria sztuki, którą otworzył pies

Ostatnia aktualizacja: 12.09.2021 05:42
Przez grotę w Lascaux przewinęło się wiele pokoleń artystów, zanim została zapomniana na 17 tysięcy lat. 12 września 1940 roku została odkryta przez grupę akwitańskiej młodzieży. Być może malowidła wciąż znajdowałyby się pod ziemią, gdyby nie pewien francuski piesek.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Mikołajki: odkryto pozostałości prehistorycznych osad i dawnych cmentarzy

Ostatnia aktualizacja: 13.08.2021 05:40
Podczas budowy kompleksu apartamentów odkryto cenne stanowisko archeologiczne, które skrywa ślady osady z neolitu, osady z okresu wpływów rzymskich, a także dwa cmentarze - jeden z początku XVIII w., gdy przez Mazury przeszła dżuma, drugi z okresu XVII-XIX w.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Małopolskie. Odkryto kopalnię krzemienia czekoladowego sprzed 10 tys. lat

Ostatnia aktualizacja: 27.09.2021 05:50
Miejsce wydobycia minerału bardzo istotnego dla prehistorycznej zbiorowości odkryto na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Jak podkreśla kierownik badań dr Magdalena Sudoł-Procyk – to dotąd najdalej wysunięty na południowy zachód w Polsce tego typu obiekt.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ostatni neandertalczycy mogli ukryć się na Gibraltarze

Ostatnia aktualizacja: 05.10.2021 05:30
W jaskini Vanguard Cave na Gibraltarze archeolodzy odkryli grotę, która była zasypana piaskiem przez około 40 tysięcy lat, zaś odnalezione tam obiekty mogą ujawnić nowe fakty o neandertalczykach żyjących na tych terenach.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Egipt. Zaginiona "świątynia słońca" odkryta przez archeologów PAN

Ostatnia aktualizacja: 22.11.2021 05:50
Miejsca kultu solarnego bóstwa Ra odegrały przełomową rolę w historii cywilizacji nad Nilem. Pozostałości jednego z nich odnaleziono na stanowisku Abu Gurab, 20 km na południe od Kairu. Z badań wynika, że budynek zniszczono, a na jego miejscu wzniesiono nowe miejsce kultu. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czechy. Naukowcy odkryli biżuterię z V wieku naszej ery

Ostatnia aktualizacja: 24.11.2021 05:40
Poszukiwacze skarbów odnaleźli w pobliżu czeskiego miasta Rakovník artefakty pochodzące z czasów wielkiej wędrówki ludów - złoty pierścień i klamrę. Chociaż od odkrycia minął rok, naukowcy dopiero niedawno zdecydowali się upublicznić informację.
rozwiń zwiń