X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Czesław Miłosz - poeta wyklęty przez komunistów

Ostatnia aktualizacja: 05.06.2021 05:40
5 czerwca 1980 roku Czesław Miłosz po trzydziestu latach nieobecności przyjechał do Polski. Poeta wyemigrował z kraju w latach 50., ponieważ przestał się zgadzać z polityką prowadzoną przez komunistów. Od tamtej pory przez kolejne dziesięciolecia jego twórczość była zakazana w Polskiej Republice Ludowej.
Czesław Miłosz
Czesław Miłosz Foto: FORUM

Okrzyknięty zdrajcą

Po zakończeniu II wojny światowej władzę w Polsce przejęła partia komunistyczna. Miłosz początkowo nie był negatywnie nastawiony do nowego systemu. W latach 1945-1951 pracował jako attaché kulturalny PRL w Nowym Jorku i Waszyngtonie, a później jako sekretarz Ambasady w Paryżu. Po powrocie do Polski poeta uświadomił sobie jednak, do jakich negatywnych zmian doszło w kraju po tym, jak zaczęli nim kierować komuniści. Podjął wówczas decyzję o emigracji. Niedługo później udało mu się wyjechać do Francji.

Posłuchaj
25:52 PR2_AAC 2021_01_04-17-29-41 (1).mp3 O ucieczkach artystów - w tym Czesława Miłosza - z Polski w czasach stalinizmu opowiadali historyk prof. Rafał Habielski i Andrzej Mietkowski. Audycja z cyklu "Ślady pamięci". (PR, 04.01.2021) 

Po wyjeździe z Polski Miłosz znalazł schronienie w Maisons-Laffitte, czyli w siedzibie Instytutu Literackiego kierowanego przez Jerzego Giedroycia. Tam zwrócił się do francuskiego rządu z prośbą o udzielenie azylu i go otrzymał. 

- Giedroyć był nastawiony, o czym mówił, na kraj, to znaczy na współpracę i pomoc tamtejszym środowiskom. Ta pomoc miała się wyrażać tym, że chciał i mógł zorganizować im coś w rodzaju warsztatu pracy. I rzeczywiście z tego zadania wywiązał się znakomicie, bo Miłosz zaczyna publikować w "Kulturze" i wydaje książki w Instytucie Literackim – tłumaczył prof. Rafał Habielski w audycji z cyklu "Ślady pamięci".

Tymczasem polscy poeci związani ze Związkiem Literatów Polskich uznali Miłosza za zdrajcę i otwarcie potępili jego decyzję o emigracji. Cenzura natomiast zakazała publikacji utworów artysty na terenie Polski. Swoją opinię na temat komunizmu i polskiej władzy Miłosz zawarł na kartach swoich utworów – przede wszystkim w "Zniewolonym umyśle" (1951) oraz w "Zdobyciu władzy" (1952).

W latach 60. Miłosz wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Tam podjął posadę profesora na Wydziale Języków i Literatur Słowiańskich Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. W latach 70. utwory poety zaczęły być tłumaczone na język angielski, a on sam zdobywał coraz większą popularność. W1978 roku otrzymał Międzynarodową Nagrodę Literacką Neustadt zwaną małym Noblem.

Powrót po latach

"Kiedy dostałem Nagrodę Nobla, to już całkowicie straciłem kontrolę i tylko włosy wydzierałem z głowy, dowiadując się, kim jestem w oczach innych" – pisał Czesław Miłosz po latach w "Autoportrecie przekornym".

Poeta otrzymał nagrodę 10 grudnia 1980 roku w Sztokholmie. W tym czasie jego twórczość nie była w Polsce znana – wszystko to z powodu cenzury, która wciąż zabraniała publikować na terenie kraju wierszy Miłosza.

Posłuchaj
39:03 spotkać miłosza___pr iii 80497_tr_0-0_100208201a190fc0[00].mp3 Audycja archiwalna o pobycie Czesława Miłosza w Sztokholmie i przyznaniu mu Nagrody Nobla. Audycja Małgorzaty Mietkowskiej i Marka Maldisa "Spotkać Miłosza". (PR, 10.01.1981)

- Było rzeczą kompromitującą, że osoba, która dostaje Nagrodę Nobla, jest w Polsce nieznana, a jej nazwisko jest wycinane przez cenzurę i książek nie ma w obiegu. Tyczyło się to też tej jego twórczości, która nie ma wymiaru politycznego – mówił historyk prof. Rafał Habielski na antenie Polskiego Radia.

Posłuchaj
29:43 2020_10_19 17_29_01_PR2_O_wszystkim_z_kultura.mp3 O tym, jak Czesław Miłosz zdobył Nagrodę Nobla. Audycja historyka prof. Rafała Habielskiego i Andrzeja Mietkowskiego z cyklu "Śladami pamięci". (PR, 19.10.2020)

Nagroda otworzyła Miłoszowi możliwość powrotu do ojczyzny. Skorzystał z niej w 1981 roku, gdy po raz pierwszy od trzydziestu lat odwiedził Polskę. Na lotnisku witały go tłumy wielbicieli.

- Kiedy się przemawia do wielu ludzi, najczęściej się niestety mówi banały. Nie chciałbym zaczynać od tego. Dla mnie obecność tutaj nie jest tak łatwa, jak wielu ludzi może myśleć. A to dlatego, że zawsze podkreślam, że byłem człowiekiem bardzo prywatnym, kameralnym i cały ten nagły rozgłos zaskoczył mnie. Nie bardzo umiem dostosować się do tej swojej nowej roli - mówił wzruszony Miłosz dziennikarzowi Polskiego Radia tuż po wylądowaniu w Polsce. 

Posłuchaj
02:07 7 dni w kraju i na świecie [wybrane fragmenty]___4_ wizyta w ojczyźnie - pobyt w polsce czesława miłosza___18529_tr_2-2_98550191a1d7453[00].mp3 Relacja z pobytu Czesława Miłosza w Polsce w 1981 roku. Fragment audycji Sławomira Szofa i Aleksandra Lubańskiego z cyklu "7 dni w kraju i na świecie". (PR, 06.06.1981)
Posłuchaj
31:10 wokół miłosza___pr iii 82303_tr_0-0_102731711a1b65f5[00].mp3 Jak wyglądała wizyta Czesława Miłosza w Polsce w 1981 roku? Relacja ze spotkania poety między innymi z innymi twórcami, studentami oraz rodziną i znajomymi. Audycja Małgorzaty Mietkowskiej i Marka Maldisa "Wokół Miłosza". (PR, 18.06.1981)

Podczas swojej wizyty poeta spotykał się ze studentami, przedstawicielami Związku Literatów Polskich, a także odwiedził Lecha Wałęsę. Został również uhonorowany doktoratem honoris causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.  

Posłuchaj
29:27 spotkanie z czesławem miłoszem___15821_tr_4-4_100216521a1a536c[00].mp3 Relacja ze spotkania Czesława Miłosza ze studentami. Audycja Zdzisława Maca "Spotkanie z Czesławem Miłoszem" z cyklu "Magazyn reporterów". (PR, 07.06.1981) 

Od tego momentu Miłosz regularnie przyjeżdżał do kraju – w 1989 roku odebrał w Krakowie doktorat honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. W tym czasie w Polsce zaczęto publikować utwory poety – jako pierwszy na rynku wydawniczym ukazał się tomik poezji "Gdzie słońce wschodzi i kędy zapada". 

W 1993 roku Miłosz wraz ze swoją drugą żoną Carol przeprowadził się na stałe do kraju i zamieszkał w Krakowie. Rok później został odznaczony Orderem Orła Białego. Poeta zmarł 14 sierpnia 2004 roku i został pochowany w Krypcie Zasłużonych kościoła na Skałce w Krakowie.

jb/jp

Podczas pracy nad artykułem korzystałam z "Autoportretu przekornego" Czesława Miłosza. 

Czytaj także

Wisława Szymborska. Szukanie słów w kamieniu

Ostatnia aktualizacja: 02.07.2021 05:50
– Poeci nie robią nic innego, tylko szukają słów – mówiła Wisława Szymborska w Polskim Radiu w 1974 roku. Proces pisania wiersza porównywała zaś do wydobywania kształtu rzeźby z kamienia. – To jest robota kamieniarska – powiedziała w radiowym wywiadzie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Słynny nieznany twórca. Jerzy Andrzejewski i legenda, której nie było

Ostatnia aktualizacja: 19.04.2021 05:47
Zawsze chciał być pisarzem. Najlepiej: wielkim pisarzem. Był gotów wiele poświęcić, by jego książki były czytane i wydawane. Wciąż myślał o swojej sławie. Ale ona go opuściła. Choć był jednym z najbardziej znanych polskich autorów XX wieku, dziś niewielu o nim pamięta.
rozwiń zwiń