X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Żydowski Obwód Autonomiczny - Stalin wysiedlił Żydów na Daleki Wschód

Ostatnia aktualizacja: 02.01.2020 05:54
Historia obwodu pokazuje, że próby wysiedlenia ludności żydowskiej nie ominęły również i Związku Sowieckiego. Pod koniec lat 20. Józef Stalin postanowił przesiedlić Żydów w pobliże granicy z Chinami. Po zakończeniu II wojny światowej mieszkańcy obwodu byli prześladowani pod hasłami antysemickiej nagonki.
Audio
  • Agata Maksimowska, autorka książki "Birobidżan. Ziemia, na której mieliśmy być szczęśliwi", opowiada o Żydowskim Obwodzie Autonomicznym w audycji Bartosza Panka z cyklu "Wybieram Dwójkę". (PR, 6.02.2019)
  • O przygotowaniach do kolejnej wielkiej czystki opowiada prof. Paweł Wieczorkiewicz - audycja z cyklu "Dźwiękowy przewodnik po historii najnowszej - Związek Radziecki". (PR, 04.11.1997)
Fotografia rodziny żydowskiej w Birobidżanie w książce podróżniczej Oera Perelmana z 1934 roku
Fotografia rodziny żydowskiej w Birobidżanie w książce podróżniczej Ošera Perelmana z 1934 rokuFoto: Polona

Niepożądani w "komunistycznym raju"

Żydzi w Związku Sowieckim byli dotknięci represjami. Komuniści próbowali ich zasymilować z państwową ideologią. Szczególne prześladowano praktykujących judaizm, który był głównym czynnikiem scalającym naród żydowski. Wszelkie próby zachowania odrębności były zwalczane jako przejawy nacjonalizmu.

Żydów prześladowano również jako przedstawicieli klas niepożądanych w dyktaturze proletariatu. To oni w znacznej mierze tworzyli warstwę drobnych przedsiębiorców, przede wszystkim rzemieślników i handlarzy. W Związku Sowieckim ludzie żyjący "z wyzysku cudzej pracy" byli pozbawieni części praw obywatelskich.

Duża część z nich po rewolucji październikowej została pozbawiona źródła utrzymania. W latach 20. wśród władz Związku Sowieckiego pojawił się pomysł osiedlenia Żydów na zwartym terenie, na którym mogliby zająć się "produktywną" pracą w rolnictwie na wzór reszty radzieckiego społeczeństwa.

Ostatecznie w marcu 1928 roku komuniści rozpoczęli akcję osiedleńczą w okolicach rzeki Amur, nieopodal granicy z Chinami. Wybór nieprzyjaznego terenu był przemyślany. Sowieci chcieli zasiedlić słabo zaludnione ziemie i jednocześnie spodziewali się niepowodzenia przedsięwzięcia, które ostatecznie skompromituje syjonistyczne dążenia.

"Ziemia obiecana" nad Amurem

Teren był szczególnie trudny dla mieszkańców miast, którzy mieli dotychczas niewielką styczność z uprawą ziemi.

– Żydzi, którzy mieszkali w namiotach musieli walczyć z komarami, błotem, deszczem. Przez kilka pierwszych lat często wracali w rodzinne strony - mówiła Agata Maksimowska, autorka książki "Birobidżan. Ziemia, na której mieliśmy być szczęśliwi", w audycji Bartosza Panka z cyklu "Wybieram Dwójkę".

Wyjazd na osiedlenie był opłacony przez państwo, ale ewentualną drogę powrotną należało sfinansować samodzielnie. Dlatego z Dalekiego Wschodu do rodzinnych stron powróciła jedynie część Żydów.

Zła sława o warunkach życia rozeszła się wśród ludności żydowskiej w Związku Sowieckim. Już w 1929 roku nastąpił znaczny spadek liczby osadników. Dotarło wtedy jedynie 555 ludzi, chociaż władze zakładały przybycie aż 15 tysięcy. Przez następne lata napływ ludności żydowskiej utrzymywał się na dość niskim poziomie. Większość – wciąż niewielkiej – liczby mieszkańców stanowili Rosjanie oraz w mniejszym stopniu Koreańczycy.

Pomimo tego, komuniści ogłosili 7 maja 1934 roku powstanie Żydowskiego Obwodu Autonomicznego ze stolicą w Birobidżanie. Miał być miejscem, w którym Żydzi mogli kultywować własną kulturę, która była jednak poddana rygorystycznym ograniczeniom w myśl ideologii komunistycznej. Była to żydowskość wyrugowana m.in. z religii. Jednym z przejawów odgórnie narzuconego ateizmu było zmuszanie Żydów do hodowli świń.

Antysemicki terror

W latach 1936-37 Józef Stalin rozpoczął masowe represje w Związku Radzieckim, które przeszły do historii pod nazwą Wielkiego Terroru.

Prześladowania nie ominęły Żydów. Większość aresztowanych trafiła do więzienia pod zarzutem przynależności do innych partii politycznych niż bolszewicka w okresie przedrewolucyjnym.

Represje Wielkiego Terroru dotknęły również Żydowski Obwód Autonomiczny. Zamordowana została duża część inteligencji oraz całe kierownictwo polityczne obwodu. Prześladowania lat 30. wciąż były jednak motywowane tradycyjnymi politycznymi oskarżeniami.

Po tragedii Holokaustu, zgotowanej przez Niemców podczas II wojny światowej, dla Żydów zamieszkujących Związek Sowiecki miał nadejść jeszcze jeden niespodziewany cios. W 1948 roku komuniści rozpoczęli prześladowania motywowane antysyjonistycznymi hasłami.

– Okazało się, że Żydowski Obwód Autonomiczny nie jest miejscem bezpiecznym dla Żydów. Kiedy w 1948 roku wybuchły antysemickie czystki, które ogarnęły cały Związek Radziecki, to w Birobidżanie wiele osób zostało aresztowanych. Byli to nie tylko działacze partyjni, ale również inteligencja. Zamknięto wszystkie placówki kulturalne, szkołę i czasopisma – mówiła Agata Maksimowska w audycji z 2019 roku.

Antyżydowskie represje przełomu lat 40. i 50. były usprawiedliwiane rzekomym szpiegostwem, które miało wynikać z prozachodnich sympatii Żydów i chęci wyjazdu do Izraela. Odcisnęły silne piętno na Żydowskim Obwodzie Autonomicznym, który stracił elementy odrębności narodowej.

Jednym z symboli prześladowań stało się palenie książek napisanych w języku jidysz, które gromadziła biblioteka w Birobidżanie. Do 1958 roku liczba Żydów w obwodzie zmniejszyła się dwukrotnie. Wielu mieszkańców wyjechało lub ukryło swoje pochodzenie i próbowało wtopić się w rosyjską większość.

– Dopiero w latach 90. można było mówić o czystkach z lat 30. i 40. Wtedy też zaczęło odradzać się życie żydowskie, nastąpił powrót do korzeni i dumy, z mieszkania w Żydowskim Obwodzie Autonomicznym, który ma własną długą i bolesną historię – mówiła Agata Maksimowska.

sa

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Noc kryształowa - niemiecka noc hańby

Ostatnia aktualizacja: 09.11.2019 06:00
"Tylko ci, w których żyłach płynie niemiecka krew, mogą być członkami narodu. Dlatego żaden Żyd nie może być członkiem narodu" – tak pisał Adolf Hitler w "Mein kampf".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Sprawa lekarzy kremlowskich – ostatnia intryga Stalina

Ostatnia aktualizacja: 13.01.2020 05:50
Komunikat w dzienniku "Prawda" głosił: "jakiś czas temu organa bezpieczeństwa państwowego wykryły terrorystyczną grupę lekarzy, którzy poprzez szkodliwe leczenie dążyli do skrócenia życia czynnych działaczy Związku Radzieckiego".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ustawy norymberskie – Niemcy upaństwowiły rasizm

Ostatnia aktualizacja: 15.09.2019 06:04
Eskalacja antysemityzmu nastąpiła w 1935 roku. Ustawy norymberskie odsłoniły rzeczywiste zamiary Hitlera. Niemieckie społeczeństwo bardzo szybko uległo zarazie antysemityzmu
rozwiń zwiń

Czytaj także

Prof. Mariusz Wołos: "Ambasador Józef Lipski nie był antysemitą"

Ostatnia aktualizacja: 31.12.2019 08:00
- Lipski nie był antysemitą, wspierał obywateli polskich narodowości żydowskiej i robił to dosyć skutecznie jak na ówczesne realia - przekonuje historyk PAN prof. Mariusz Wołos w rozmowie z PAP. Profesor odniósł się tym samym do słów prezydenta Rosji Władimira Putina, który nazwał dyplomatę "antysemicką świnią". 
rozwiń zwiń