X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Erazm Ciołek. Nadworny fotograf "Solidarności"

Ostatnia aktualizacja: 13.11.2021 05:40
- Po latach, które upłynęły od pamiętnych wydarzeń w Stoczni Gdańskiej, okazało się, że byłem właściwie jedynym człowiekiem, który tyle rzeczy dziejących się w latach 80. sfotografował - mówił Erazm Ciołek w wywiadzie w Polskim Radiu.
Zamek Ujazdowski, wernisaż wystawy Sierpień Solidarności Erazma Ciołka. Warszawa. 25.06.2010 r.
Zamek Ujazdowski, wernisaż wystawy "Sierpień Solidarności" Erazma Ciołka. Warszawa. 25.06.2010 r.Foto: PAP/Andrzej Rybczyński

"Myśliwy historii, dzięki któremu upolowany czas będzie żył dalej" - pisał o nim Stefan Bratkowski. 

O początkach swojej pracy, pierwszej wystawie i o tym, jak w sierpniu 1980 roku trafił do strajkujących w Gdańsku stoczniowców, opowiadał w audycji Ewy Prządki "Portret artysty", nadanej 8 sierpnia 1997 roku.

- To było wyzwanie rzucone mi przez rzeczywistość i nie wiedziałem, jak sobie z tym poradzę - mówił Erazm Ciołek. - Ale chcę podkreślić, że ja reportaż uprawiałem dużo wcześniej, przed 1980 r. Starałem się robić zdjęcia, które byłyby jednozdjęciowym felietonem o jakimś wydarzeniu. To były moje komentarze, nie związane bezpośrednio z tekstem artykułu, ale go wzbogacające.

Pierwsza wystawa

Zaczynał w 1965 roku jako fotoreporter Polskiej Agencji Prasowej i Centralnej Agencji Fotograficznej. W latach 1971-1976 współpracował z tygodnikiem "Polityka". Wystartował w "Krzywym Kole" z pierwszą autorska wystawą.

- Pokazałem tam fotografię czarno-białą – wspominał Ciołek. - Była to fotografia formalistyczna, pozbawiona ludzi, estetyczna, artystowska. Interesowała mnie forma kompozycji, układ plam, brył.

Artysta szybko zmienił swe zainteresowania, ale jak podkreślał tamto doświadczenie przydało się w późniejszej pracy, nauczyło dyscypliny, dało swobodę kadrowania rzeczywistości i ludzi. - Łatwo było mi skomponować reporterską fotografię - mówił.

Kronikarz "Solidarności"

- Czy pamięta pan ten moment, kiedy pakował sprzęt i wyruszał do Stoczni Gdańskiej? - pytała swego gościa Ewa Prządka. – Tak, oczywiście – usłyszała w odpowiedzi. - Wyjechałem z Warszawy 17 sierpnia, z duszą na ramieniu, nie miałem pojęcia co tam się dzieje. Była to wielka niewiadoma, wsiadłem w samochód ze sprzętem, wiozłem ze sobą jednego przyjaciela, baliśmy się, ale dojechaliśmy dość bezpiecznie, dostaliśmy się do środka przez wspólnych znajomych, przyjaciół i tam okazało się, że znaleźliśmy się w niebywałym miejscu. Wcześniej nigdy tego nie doświadczyłem.

Erazm Ciołek opowiadał o tym, jak włączył się w wielki zryw Solidarności, jak uczestniczył, często jako jedyny fotograf, w tajnych spotkaniach opozycji.  - Bardzo niewielu kolegów po fachu podjęło ten temat, który zaczął się wtedy w Stoczni Gdańskiej - wspominał . - Wydawało mi się, że wobec wagi wydarzenia, powinienem tę pracę rozpocząć i kontynuować w zupełnie niewiadomym mi czasie. Ja wtedy nie miałem żadnej pewności, że któreś  z tych zdjęć opublikuję, że one mi się zachowają, że mi ubecja nie odbierze, nie zniszczy negatywów i tak sobie wtedy postanowiłem, by ten zryw społeczny, tę opozycyjność fotografować jak długo się da.

Pierwsze zdjęcie ze stoczni zostało opublikowane w miesięczniku "Prasa Polska" we wrześniu 1980 roku, a w listopadzie ukazał się duży reportaż w piśmie artystycznym "Nowy wyraz". - Nie drukowałem tych zdjęć w prasie oficjalnej w ogóle, natomiast drukowałem te zdjęcia, choć niewiele, w prasie podziemnej – opowiadał Erazm Ciołek. Pierwsze zdjęcie z okładką było w biuletynie Solidarności. Co ciekawe, tę okładkę kolorową drukowali drukarze z gmachu Komitetu Centralnego PZPR.

Mistrz czarno-białej fotografii

Zdjęcia zarejestrowane przez Erazma Ciołka podczas wydarzeń Sierpnia 80 autor starał się bardzo szybko pokazać. Zaprezentował je na wystawie w Sądzie Najwyższym w Warszawie, w siedzibie Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, przygotował wystawę, z którą komisja kultury Solidarności objeżdżała Polskę. - Wydałem albumik, który nosił tytuł "Stop kontrola". Zawierał 118 zdjęć i dotyczył tylko Sierpnia 1980 w Gdańsku, wyszedł w połowie 1981 roku - wspominał artysta.

362 czarno-białe zdjęcia, przedstawiające wydarzenia lat 80. znalazły się w albumie "Polska: sierpień 1980 – sierpień 1989". Co pozostawiło w nim ślad? - Byłem np. tuż po zamordowaniu księdza Suchowolca, księdza Niedzielaka - stwierdził. - Byłem blisko związany z księdzem Jerzym Popiełuszką. Fotografowałem jego sutannę, którą MSW zwróciło rodzinie.

Czy ten album, patrząc z perspektywy czasu, oddaje prawdę o tamtych latach? – pytała Ewa Prządka.

- Oddaje, tzn. rejestrowałem w miarę prawdziwie, tak jak umiałem stronę opozycyjną. Natomiast cały ten album, wszystkie te zdjęcia są tendencyjne - powiedział Ciołek. Ja nie fotografowałem chłodnym okiem, nie szukałem takich ujęć. Jest to idealizacja pewnego czasu w Polsce. Sprzyjanie pewnej stronie, wyraziście wtedy zarysowanej na scenie politycznej. Czy wytrzymuje próbę czasu? – zastanawiał się fotografik. - Gdybym teraz miał skonstruować taki album, to pewnych rzeczy bym nie drukował, wybrałbym inne zdjęcia.


Posłuchaj
24:04 Portret artysty - aud. Ewy Prządki.mp3 Portret artysty: Erazm Ciołek - aud. Ewy Prządki. (PR, 8.08.1997)

 

W latach 90. zaczął fotografować artystów. Bohaterami portretów Erazma Ciołka stali się malarze, rzeźbiarze, projektanci i graficy. - Wcześniej to była fotografia społeczna i polityczna. Uciekłem od tego. Tak na dobrą sprawę nigdy nie byłem klasycznym, rasowym reporterem. Wróciłem jak syn marnotrawny na łono artystów plastyków - powiedział.


Czytaj także

Porozumienie szczecińskie: krok ku wolności

Ostatnia aktualizacja: 30.08.2021 05:50
30 sierpnia 1980 roku, podpisano porozumienie kończące strajki organizowane przez całe lato na Pomorzu Zachodnim.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Lech Wałęsa 38 lata temu został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla

Ostatnia aktualizacja: 05.10.2021 05:35
- Po raz pierwszy Polak otrzymuje nagrodę, którą Alfred Nobel ufundował na rzecz zbliżenia między narodami. Żarliwa nadzieja moich rodaków służyła i służyć będzie temu zbliżeniu, na przekór przemocy, okrucieństwom i brutalności - tak, w imieniu swego męża, mówiła Danuta Wałęsa.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Zło dobrem zwyciężaj". 37. rocznica śmierci ks. Jerzego Popiełuszki

Ostatnia aktualizacja: 19.10.2021 06:00
19 października 1984 roku funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa z IV Departamentu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, zajmującego się w Polsce Ludowej zwalczaniem Kościoła katolickiego, uprowadzili, a potem zamordowali ks. Jerzego Popiełuszkę.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Sierpień '80. Przełomowe dni także dla Polskiego Radia

Ostatnia aktualizacja: 31.08.2021 05:50
W sytuacji rozwijającej się "polskiej rewolucji" na Wybrzeżu, wielu dziennikarzy - także Polskiego Radia - podjęło ryzyko przekazu nieocenzurowanego obrazu strajków w wielkich zakładach pracy. W efekcie powstały dokumenty radiowe tak wybitne, jak m.in. "Polski Sierpień" Janiny Jankowskiej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

41. rocznica rejestracji NSZZ "Solidarność"

Ostatnia aktualizacja: 10.11.2021 05:50
10 listopada 1980 roku Sąd Najwyższy w Warszawie zarejestrował NSZZ "Solidarność", uchylając poprawki wprowadzone przez Sąd Wojewódzki.
rozwiń zwiń

Czytaj także

21 postulatów. Jeden z najważniejszych tekstów ludzkości

Ostatnia aktualizacja: 16.08.2021 05:45
W nocy z 16 na 17 sierpnia 1980 roku gdański Międzyzakładowy Komitet Strajkowy przedstawił 21 postulatów, dotyczących m.in. prawa do strajku i tworzenia wolnych związków zawodowych oraz uwolnienia wszystkich więźniów politycznych.
rozwiń zwiń