X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Procesy przeciwko radomskim robotnikom - brutalne represje po czerwcu '76

Ostatnia aktualizacja: 16.07.2021 05:48
16 lipca 1976 roku rozpoczęły się pierwsze procesy przeciwko uczestnikom czerwcowych protestów w Radomiu. Nazywani przez propagandę "warchołami", mieli wystąpić w roli przykładnie ukaranych prowokatorów zamieszek.
Uczestnicy demonstracji przed budynkiem Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Radomiu na ulicy 1-go Maja., 25 czerwca 1976
Uczestnicy demonstracji przed budynkiem Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Radomiu na ulicy 1-go Maja., 25 czerwca 1976Foto: PAP/Reprodukcja

25 czerwca 1976 roku, dzień po wprowadzeniu podwyżek na ceny żywności, w Polsce rozpoczęły się protesty. W Radomiu i Ursusie przybrały najbardziej gwałtowny obrót. Robotnicy wyszli z zakładów pracy w stronę Komitetu Wojewódzkiego PZPR, aby zaprotestować przeciwko podwyżkom.

Władza brutalnie spacyfikowała demonstracje oddziałami milicji oraz ZOMO. Niemal natychmiast po spacyfikowaniu protestów, zaczęły represje wobec ich uczestników, nazywanych w propagandzie "warchołami".

Posłuchaj
09:29 czerwiec '76___1675_97_iv_tr_0-0_997799747abb8b9[00].mp3 Prof. Andrzej Paczkowski opowiada o wydarzeniach czerwca '76 w audycji Andrzeja Sowy z cyklu "Dźwiękowy przewodnik po historii najnowszej - Polska". (PR, 9.04.1997)

Wypowiedzenia z pracy

Dotknięci nimi byli nie tylko uczestnicy walk z milicją, ale także przypadkowi przechodnie, którzy byli bici i aresztowani. Niektórzy z nich byli uczniami wracającymi ze szkoły. Wielu radomian wylądowało na komendzie, gdzie przeszli przez tzw. ścieżkę zdrowia, czyli brutalne bicie pałkami przez milicjantów ustawionych w szeregu na drodze przejścia aresztowanego.

Po kilku dniach rozpoznani uczestnicy zajść dostali dyscyplinarne wypowiedzenia z zakładów pracy. Zgodnie z prawem mogli odwołać się od decyzji do sądu, ale każda próba apelacji kończyła się odmową dyrekcji, która twierdziła, że nie potrzebuje takich osób.

– Za 25 czerwca 1976 roku dostałem natychmiastowe wymówienie z pracy, po 33 latach. Za co? Jak ja dnia nie opuściłem, na urlop mnie musieli wyganiać – wspominał jeden z robotników w zatrzymanym przez cenzurę reportażu Krystyny Melion z 1981 roku. Audycja została wyemitowana na antenie Polskiego Radia dopiero w 1990 roku.

Posłuchaj
57:49 radom 76___f 50705_tr_0-0_1177987747ac6804[00].mp3 "Radom '76" - reportaż Krystyny Melion o czerwcowych protestach w Radomiu oraz akcji pomocy zorganizowanej przez Komitet Obrony Robotników. (PR, 2.06.1990)

Atmosfera strachu

Niedługo później rozpoczęły się pokazowe procesy, które przebiegały w atmosferze zastraszenia postawionych przed sądem. Do aktu oskarżenia dołączano listę strat spowodowanych przez walki uliczne, w której uwzględnione były nawet przewidywane obroty sklepów, które dzień po zamieszkach nie były w stanie wrócić do pracy. Załączano również tzw. listę ofiar wśród Milicji Obywatelskiej. Uwzględniała nawet funkcjonariuszy, którzy zostali posiniaczeni podczas pacyfikacji protestu.

– Pierwsza fala tych spraw odbyła w trybie przyspieszonym. Czasami były rozpatrywane nawet o dwunastej w nocy. Przychodziła w zasadzie najbliższa rodzina oraz odkomenderowana publiczność, która stwarzała atmosferę terroru. Jeden z przyjezdnych z Warszawy adwokatów został obrzucony zgniłymi jajkami, a drugi poszturchiwany i grożono mu okrzykami. Osoba mu towarzysząca została pobita do krwi – mówił Zbigniew Romaszewski w reportażu "Radom '76".

kor_663x364.jpg
KOR złamał monopol komunistów

Geneza KOR

Represje dotknęły kilkaset osób zaangażowanych w protesty. Latem 1976 roku rozpoczęły się procesy 25 osób, które miały zostać przykładnie ukarane jako "prowodyrzy" zajść. Zostały im wytoczone zarzuty na podstawie artykułu 275 Kodeksu Karnego, który groził karą wiezienia za "udział w zbiegowisku publicznym, którego uczestnicy wspólnymi siłami dopuszczają się gwałtownego zamachu na osobę lub mienie". Aby zostać oskarżonym wystarczało przebywać na ulicach Radomia w trakcie starć z milicją.

– Podstawą materiałów dowodowych były zeznania funkcjonariuszy milicji. Przychodzili i bezbłędnie rozpoznawali oskarżonych i opisywali ich działania. Nazwiska funkcjonariuszy w wielu przypadkach się powtarzały, zeznania były zdecydowane, mimo że wielu z oskarżonych okazywało się niewinnymi, ponieważ przebywali w tym czasie w zupełnie innym miejscu – powiedział Zbigniew Romaszewski w reportażu Krystyny Melion.

We wrześniu 1976 roku do Radomia zaczęli przybywać członkowie opozycji demokratycznej, którzy już wcześniej rozpoczęli akcję pomocy prześladowanym robotnikom z Ursusa. Szybko przekonali się, że skala represji w Radomiu jest nieporównywalnie większa i wymaga bardziej zorganizowanych form działania. 23 września 1976 roku opozycjoniści zaangażowani w pomoc założyli Komitet Obrony Robotników.

Dzięki jego działalności władze stopniowo zmniejszyły skalę represji i zwolniły większość skazanych robotników, a w lutym 1977 roku ogłosiły amnestię, po której więzienia opuścili prawie wszyscy zatrzymani w związku z wydarzeniami czerwca '76. W więzieniu wciąż pozostało jeszcze pięciu najciężej prześladowanych robotników. Zostali uwolnieni na mocy amnestii z lipcu 1977 roku, którą wymusiły protesty oraz przeprowadzona w maju głodówka w warszawskim kościele św. Marcina.

sa

Czytaj także

Czerwiec 1976. Władze ogłaszają podwyżki cen

Ostatnia aktualizacja: 24.06.2021 06:00
24 czerwca 1976 premier Piotr Jaroszewicz w wieczornym wydaniu dziennika telewizyjnego ogłosił wprowadzenie podwyżek cen żywności. Były one na tyle wysokie, że następnego dnia doszło do strajków i demonstracji, przede wszystkim w Ursusie, Płocku i Radomiu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czerwiec 1976. Protesty zaczęły się w Radomiu

Ostatnia aktualizacja: 25.06.2021 06:00
Rano 25 czerwca 1976 roku rozpoczął się strajk w radomskich Zakładach Metalowych im. gen. Waltera. Blisko tysiąc robotników ruszyło na ulice miasta.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Poparcie i oburzenie. Propaganda PRL w czerwcu 1976

Ostatnia aktualizacja: 30.06.2021 05:55
W tamtym czasie Polskie Radio było tubą propagandową władzy komunistycznej. Stanęło po stronie bijących, a nie bitych, i zgodnie z partyjnymi dyrektywami piętnowało protestujących "warchołów".
rozwiń zwiń