X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz

Nowa aplikacja

Wszystko w jednym miejscu
x

Nowa aplikacja

x
Historia

75 lat temu biało-czerwona flaga zawisła na Kolumnie Zwycięstwa w Berlinie

Ostatnia aktualizacja: 02.05.2020 05:40
- Zobaczyłem, jak Berlin się pali. "Baczność. Chłopcy przypadło nam w udziale w imieniu narodu polskiego zawiesić nasz nieśmiertelny sztandar na gruzach Berlina". Kapral Karpowicz wywiesił sztandar – wspominał na antenie Polskiego Radia Mikołaj Troicki, dowódca żołnierzy, którzy zawiesili polską flagę na Kolumnie Zwycięstwa.
Audio
  • Wspomnienie Mikołaja Troickiego na temat podjęcia decyzji o zawieszeniu sztandaru na Kolumnie Zwycięstwa. (PR, 18.04.1968)
  • - Flagi nie mieliśmy ze sobą. Zrobiliśmy go z podartych niemieckich pierzyn. Spinaliśmy to czym kto miał. Ale czasu na świętowanie zdobycia Berlina nie było. Wysłali nas za wycofującymi się Niemcami. Dla nas walka skończyła się dopiero 7 maja – wspominał kanonier Eugeniusz Mierzejewski, człowiek, który zatknął polską flagę na Kolumnie Zwycięstwa w
Polska flaga nad Berlinem. Fotografia jest prawdopodobnie powojennym fotomontażem.
Polska flaga nad Berlinem. Fotografia jest prawdopodobnie powojennym fotomontażem. Foto: Wikimedia Commons/dp

O świcie 2 maja 1945 roku pięciu żołnierzy 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki zawiesiło polską flagę na Kolumnie Zwycięstwa w Berlinie. Flaga kraju, który przez sześć lat znajdował się pod niemiecką okupacją zawisła na kolumnie, która przypominać miała berlińczykom o potędze ich państwa.

1 Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki szturmowała Berlin jako część 1 Armii Polskiej u boku Armii Czerwonej. Formacja została utworzona w 1943 roku. Politycznie i wojskowo była całkowicie podporządkowana ZSRR. Dla Stalina była argumentem w planach przekształcenia Polski w radzieckiego satelitę.

Pięciu ochotników

Zawieszenia sztandaru na Kolumnie Zwycięstwa podjęło się pięciu ochotników. Ich sylwetki odzwierciedlają skomplikowane losy Polaków na wschodzie w dobie II wojny światowej. Dowódca i inicjator akcji, Mikołaj Troicki, we wrześniu 1939 roku walczył nad Bzurą w szeregach Wojska Polskiego, po klęsce wojny obronnej wstąpił do ZWZ AK. Schwytany w łapance, został wywieziony na roboty do Jugosławii. Tam uciekł i przystąpił do komunistycznych partyzantów Tity. Gdy Armia Czerwona zajęła Bałkany, Troicki wrócił do Polski by wstąpić do 1 Armii Polskiej.

Antoni Jabłoński w 1939 roku został przymusowo wcielony do Armii Czerwonej. Po 1941 roku służył w batalionach robotniczych na Uralu. Był jednym z wielu, którzy "nie zdążyli do Andersa", a dla których jedyną alternatywą dla Armii Czerwonej lub katorgi w ZSRR stała się Dywizja Kościuszkowska. Podobną historię miał Kazimierz Okap, wywieziony na Sybir w deportacjach na początku wojny.

Eugeniusz Mierzejewski wstąpił do 1 Armii Polskiej w 1944 roku. Wcześniej, jako młody chłopak, służył w akowskiej partyzantce. Jego dowódca kazał swoim podkomendnym zacierać ślady podziemnej działalności. Mierzejewski stwierdził, że najciemniej jest pod latarnią i zaciągnął się do WP. Najmniej wiadomo o losach piątego ochotnika – Aleksandra Karpowicza.

Flagi nad Berlinem

- Flagi nie mieliśmy ze sobą. Zrobiliśmy go z podartych niemieckich pierzyn. Spinaliśmy to czym kto miał. Ale czasu na świętowanie zdobycia Berlina nie było. Wysłali nas za wycofującymi się Niemcami. Dla nas walka skończyła się dopiero 7 maja – wspominał kanonier Eugeniusz Mierzejewski w rozmowie z Bogusławem Czajkowskim w audycji z cyklu "Mapa bohaterstwa". Posłuchaj rozmowy.

Wedle innej wersji wydarzeń flagę zszyto z płótna niemieckich spadochronów, na których Luftwaffe zrzucało zapasy dla berlińczyków. Gotowy sztandar mężczyźni przymocowali za pomocą kabla telefonicznego do dłoni posągu anioła wieńczącego Kolumnę Zwycięstwa. Polska flaga zawisła też na dworcu kolejowym i na Bramie Brandenburskiej.

Zawieszenie flagi wymagało sporej odwagi. Niemcy nie złożyli jeszcze broni. Nawet artyleria nieprzyjaciela jeszcze nie umilkła. Park,  w którym stoi monument był nadal polem walki. Ale nie tylko Niemcy stanowili zagrożenie dla Polaków…

Nie byli pierwsi?

Zdaniem części historyków z prof. Zbigniewem Wawrem, piątka ochotników nie była pierwsza na Kolumnie Zwycięstwa. Wcześniej biało-czerwony sztandar miał zawiesić inny Polak. Nieszczęśnik miał zostać zastrzelony przez żołnierzy Armii Czerwonej, a jego flagę zdarto. Chodziło o rywalizację w pierwszeństwie zdobywania monumentów o symbolicznym i strategicznym znaczeniu. Za zawieszenie czerwonego sztandaru otrzymywało się order Bohatera Związku Radzieckiego i sowite uposażenie.

Także polska flaga zawieszona przez oddział Troickiego nie powisiała na Kolumnie Zwycięstwa za długo. Radzieccy towarzysze szybko zmienili ją na francuską, kiedy tylko wojska de Gaulle’a wkroczyły do miasta.

W czasach stalinizmu nie można było wspominać o zawieszeniu flagi na Kolumnie Zwycięstwa. Chodziło o to, żeby nie drażnić towarzyszy z Armii Czerwonej. O wyczynie ochotników Polacy usłyszeli  dopiero w 1965 roku, kiedy ich historię nagłośniło Polskie Radio.

bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Zdobycie Berlina oznaczało koniec wojny

Ostatnia aktualizacja: 02.05.2020 05:55
2 maja 1945 Armia Czerwona wraz z oddziałami 1. Armii Wojska Polskiego zdobyła Berlin. Polacy zawiesili sztandar na kolumnie Siegessäule.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Churchill, Truman, Żukow – posłuchaj, co mówili w dniu zakończenia wojny

Ostatnia aktualizacja: 08.05.2020 06:10
- Keitel rzucił na nas nienawistne spojrzenie, usiadł na krawędzi krzesła i bez pośpiechu podpisał pięć egzemplarzy aktu bezwarunkowej kapitulacji Niemiec - mówił marszałek Gieorgij Żukow. Posłuchaj wyjątkowych, archiwalnych nagrań!
rozwiń zwiń

Czytaj także

Pogrom pod Budziszynem

Ostatnia aktualizacja: 21.04.2017 06:01
21 kwietnia 1945 rozpoczęła się bitwa pod Budziszynem. Było to ostatnie niemieckie zwycięstwo w II wojnie światowej, a dla Polaków najkrwawsza batalia tego konfliktu.
rozwiń zwiń