X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Stanisław Przybyszewski – prowokator z cyganerii krakowskiej

Ostatnia aktualizacja: 23.11.2019 06:04
Pisarz, który w swoich książkach łamał społeczne tabu, prowokował i nie bał się tego, że nie będzie zrozumiany. Może dlatego, że publikował głównie za granicą. Dekadentyzm i ekspresjonizm przywiózł potem do Polski.
Audio
  • "Moi współcześni", czyli o pamiętnikach Stanisława Przybyszewskiego, aud. Tomasza Burka z cyklu "Dźwiękowy przewodnik po literaturze XX wieku". Cz. 1. (PR, 13.03.1997)
  • Kariera Przybyszewskiego w Niemczech, aud. Tomasza Burka z cyklu "Dźwiękowy przewodnik po literaturze XX wieku". Cz.2. (PR, 14.03.1997)
  • Miłosne losy Przybyszewskiego, aud. Tomasza Burka z cyklu "Dźwiękowy przewodnik po literaturze XX wieku". Cz.3. (PR, 17.03.1997)
Stanisław i Dagny Przybyszewscy, ok. 189798, źr. fotografia zamieszczona w Listach Przybyszewskiego z 1937, Wikipediadp
Stanisław i Dagny Przybyszewscy, ok. 1897/98, źr. fotografia zamieszczona w "Listach" Przybyszewskiego z 1937, Wikipedia/dp

23 listopada 1927 zmarł Stanisław Przybyszewski – wybitny przedstawiciel i teoretyk Młodej Polski, pisarz, który równie mocno interesował czytelników własną twórczością, jak i stylem życia.

Swoje losy i wspomnienia Przybyszewski spisał w pamiętnikach "Moi współcześni". Ku rozczarowaniu czytelników, którzy spodziewali się po pamiętnikach Przybyszewskiego pikantnych szczegółów z jego życia, znaleźli w nim raczej historie innych, współczesnych Przybyszewskiemu.

Społeczny anarchista

Karol Irzykowski, wybitny krytyk literacki mówił o Przybyszewskim, że był on organizacją pisarską bardziej potrzebną literaturze polskiej niż Wyspiański.

– Przybyszewski wnosił takie elementy do literatury polskiej, jakich jej brakowało – słyszymy w aud. Tomasza Burka "Dźwiękowy przewodnik po literaturze XX wieku". – Polska literatura była zdominowana zbiorowymi punktami widzenia, problematyką narodową, społeczną. Natomiast Przybyszewski był indywidualistą, tym, który sprzeciwiał się nie tylko, jakiemuś konkretnemu społeczeństwu, ale był zbuntowany przeciwko życiu społecznemu jako takiemu.

Na przełomie wieków przeszedł przez wszystkie kierunki ideowe, które wówczas miały miejsce w Europie. Przybyszewski całkowicie popierał hasło "sztuka dla sztuki", interesował się wiedzą tajemną, inspiracji szukał w gotyku, był prekursorem polskiego ekspresjonizmu.

– Co było bardzo ważne w jego działalności literackiej to to, że kiedy znalazł się w Niemczech zwrócił na siebie uwagę esejami poświęconymi psychologii jednostki – słyszymy w audycji Tomasza Burka. – W tych esejach zapowiadał ważny kierunek w XX wieku: psychologii głębi, psychoanalizy.

Powrót do kraju

Pod koniec XIX wieku, już jako słynny pisarz europejski wrócił do Polski. – W Krakowie powitany został z wielkim entuzjazmem, stanął na czele redakcji pisma artystycznego reprezentującego kierunek modernistyczny w Polsce, które się nazywało "Życie" – słyszymy w audycji. – Nawet w pierwszym etapie "Życia" bardzo ciekawie je redagował, korzystając ze swoich kontaktów europejskich, zapewniając przy tym wiele tekstów spoza Polski.

Razem z prowadzeniem "Życia" stał się programowym przywódcą Młodej Polski. W pierwszym numerze opublikował manifest nowej sztuki "Confiteor", jeden z najważniejszych tekstów programowych tej formacji literackiej. W międzywojniu i twórczość, i sama postać Przybyszewskiego straciły na popularności. Pisarz nawet samodzielnie tłumacząc z niemieckiego swoje dzieła, robił to niechlujnie, czym nie mógł zaskarbić sobie sympatii czytelników.

Skandale

Przybyszewski podczas pobytu w Krakowie wywołał wiele kontrowersji. Pisarz w bardzo skandalicznych okolicznościach rozstał się z żoną Dagny. – Połączyło go uczucie z żoną Jana Kasprowicza, który był jego przyjacielem, i którego on cenił najbardziej w polskiej literaturze – słyszymy. – Połączył go związek z Jadwigą Kasprowiczową, rozbił tym samym małżeństwo Kasprowiczów. Skończyło się to wszystko nagle, bo Dagny zmarła śmiercią gwałtowną, zabita przez młodego dekadenta krakowskiego.

Po wybuchu rewolucji przeniósł się z Jadwigą do Torunia. Tam poddał się kuracji odwykowej. Z problemem alkoholowym mierzył się do końca życia. Po wojnie próbował osiąść w wielu miejscach w Polsce i za granicą – wszędzie bez skutku. Pod koniec życia powrócił na rodzinne Kujawy i osiadł w pobliżu miejsca narodzin, w okolicach Inowrocławia.

Posłuchaj, jak żył i o czym pisał Stanisław Przybyszewski.

mb

Czytaj także

"Wesele" Wyspiańskiego z pogranicza snu i jawy

Ostatnia aktualizacja: 16.03.2019 06:07
- Żądnym sensacji mieszkańcom Krakowa oferowała ta sztuka galerię powszechnie znanych współczesnych postaci ze świata kultury, bo inspiracją dramatu był spektakl prawdziwie z życia wzięty - mówił w Polskim Radiu dr Janusz Osica, historyk.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Stanisław Wyspiański - czwarty wieszcz narodowy

Ostatnia aktualizacja: 28.11.2019 05:50
Po premierze "Wesela" stał się symbolem. "Niewielu dusza i serce, myśl i ból były tak na wskroś polskie, nasze własne jak Wyspiańskiego" - pisała krakowska gazeta "Czas" nazajutrz po śmierci artysty.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Olga Boznańska - malowała duszę portretowanego

Ostatnia aktualizacja: 26.10.2019 05:00
"Jakże tu teraz malować, kiedy pani Boznańska robi takie cudne obrazy?" - miał pytać Stanisław Wyspiański, recenzując dzieła malarki. Prace artystki były cenione w całej Europie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Leopold Staff. Wciąż inny, zawsze aktualny

Ostatnia aktualizacja: 14.11.2019 08:01
Jeden z najwybitniejszych pisarzy XX wieku przyszedł na świat 14 listopada 1878 roku we Lwowie. To był początek długiego życia poety, który należał aż do trzech epok polskiej literatury.
rozwiń zwiń