X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Marian Lalewicz. Architekt, nauczyciel, komendant

Ostatnia aktualizacja: 21.11.2019 13:00
143 lata temu w Wyłkowyszach przyszedł na świat Marian Lalewicz, profesor Politechniki Warszawskiej, autor projektów wielu budynków w Polsce i Rosji.
Projekt kościoła garnizonowego Marynarki Wojennej w Gdyni autorstwa Mariana Lalewicza (1935)
Projekt kościoła garnizonowego Marynarki Wojennej w Gdyni autorstwa Mariana Lalewicza (1935)Foto: Narodowe Archiwum Cyfrowe

Petersburg-Warszawa

Urodził się 21 listopada 1876 roku. Po ukończeniu gimnazjum w Suwałkach został studentem Wydziału Architektury Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. Dyplom z wyróżnieniem uzyskany w 1901 roku na tej uczelni pozwolił mu, dzięki zagranicznemu stypendium, na kontynuację studiów w Szwecji, Norwegii, Niemczech, Austrii i Włoszech. Do 1918 roku zaprojektował kilka budowli w Petersburgu i Moskwie, był także wykładowcą petersburskich uczelni.

Zaprojektowany przez Mariana Lalewicza dom handlowy Mertensa w Petersburgu po ponad stu latach od powstania wciąż pełni swoją funkcję. Fot. Wikimedia/domena publiczna Zaprojektowany przez Mariana Lalewicza dom handlowy Mertensa w Petersburgu po ponad stu latach od powstania wciąż pełni swoją funkcję. Fot. GAlexandrova/Wikimedia/CC 4.0
niepodległa.jpg
Polska Niepodległa. Serwis specjalny

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości przeniósł się do Warszawy. Został profesorem Szkoły Sztuk Pięknych (dzisiejsza ASP) oraz Politechniki Warszawskiej. Pracę twórczą zaczął od restaurowania i przebudowy warszawskich zabytków, m.in. pałacu Radziwiłłów (na potrzeby Rady Ministrów), pałacu Ossolińskich (dla Ministerstwa Spraw Zagranicznych), pałacu Prymasowskiego (dla Ministerstwa Rolnictwa) i pałacu Raczyńskich (dla Ministerstwa Sprawiedliwości).

Budowniczy II RP

W latach 20. i 30. Marian Lalewicz zaprojektował wiele nowych budynków, nie tylko w stolicy kraju, lecz także m.in. w Kaliszu, Gdyni, Sosnowcu, Lublinie, Siedlcach, Toruniu i Łodzi. Tworzył w duchu akademickiego klasycyzmu i modernistycznego monumentalizmu. Jednym z największych warszawskich gmachów jego autorstwa jest powstały w latach 1925-1928 kompleks budynków Dyrekcji Kolei.

Budynek Dyrekcji Kolei Państwowych na warszawskiej Pradze. Fot. Adrian Grycuk/Wikimedia/CC 3.0 Budynek Dyrekcji Kolei Państwowych na warszawskiej Pradze. Fot. Adrian Grycuk/Wikimedia/CC 3.0

Był jednym z najaktywniej działających konserwatorów okresu dwudziestolecia międzywojennego. Zaangażował się w rewindykację polskich dóbr kultury na mocy traktatu ryskiego oraz w pracę Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości w Warszawie. W 1930 został jego prezesem i funkcję tę pełnił aż do wybuchu wojny.

Architekt bez domu

We wrześniu 1939 roku w oblężonej Warszawie był komendantem Pogotowia Technicznego. Podczas okupacji działał także w Stołecznym Komitecie Samopomocy Społecznej, prowadził tajne nauczanie i pracował m.in. nad czterojęzycznym słownikiem terminów architektonicznych (dzieło zaginęło).

Willa Mariana Lalewicz przy ul. Górnośląskiej w Warszawie. Fot. Wikimedia/domena publiczna Willa Mariana Lalewicza przy ul. Górnośląskiej w Warszawie. Fot. Wikimedia/domena publiczna
Powstanie Warszawskie - zobacz serwis specjalny

W 1943 roku Niemcy wysiedlili go z willi, którą przed wojną zaprojektował dla siebie w tzw. Kolonii Profesorskiej w warszawskim Śródmieściu. Lalewicz przeniósł się na ul. Muranowską i tam zastał go wybuch Powstania Warszawskiego. W połowie sierpnia 1944 roku został rozstrzelany w masowej egzekucji przy ulicy Dzikiej. Jego ciała nie odnaleziono. Na cmentarzu Powązkowskim znajduje się symboliczny grób Lalewicza.

mc

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Jan Zachwatowicz - udaremnił zamach Niemców na kulturę polską

Ostatnia aktualizacja: 18.08.2019 06:05
Prof. Jan Zachwatowicz był człowiekiem, któremu Warszawa i Polska zawdzięcza ocalenie lub rekonstrukcję wielu bezcennych zabytków.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Grzegorz Piątek: Dworca Centralnego nie pomylisz z innym budynkiem

Ostatnia aktualizacja: 13.08.2019 18:13
- Autor projektu, Arseniusz Romanowicz opowiadał, że zależało mu, aby kształt budynku był na tyle prosty, by dało się go naszkicować paroma kreskami - opowiadał architekt, gość audycji "Kwadrans bez muzyki".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Robert Konieczny: my, architekci, raczej projektujemy budynki

Ostatnia aktualizacja: 27.08.2019 17:00
- Cały czas staramy się robić coś takiego, czego jeszcze nie było, czyli ciągle jest to dążenie do jakiejś innowacyjności i do rozwiązań, które są zaskakujące. W tej chwili zaczęliśmy prace nad monografią ogólnoświatową, którą pisze Philip Jodido - mówił gość audycji "Wybieram Dwójkę", wybitny polski architekt, który we wrześniu dołączy do prestiżowej Francuskiej Akademii Architektury.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Krzesło, a sprawa duńska. Jak opowiedzieć historię kraju za pomocą designu?

Ostatnia aktualizacja: 02.10.2019 17:25
Na początek Dominika Klimek zabiera nas w podróż do Danii. Tam, w Kopenhadze, w Muzeum Designu znajdziemy kilka wystaw, na które warto się wybrać.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Spektakl pełen wzlotów i upadków. Historia Teatru Wielkiego w Warszawie

Ostatnia aktualizacja: 19.11.2019 10:00
19 listopada to ważna data w dziejach polskiego teatru. Tego dnia w 1765 roku rozpoczął działalność Teatr Narodowy, dokładnie dwieście lat później na deski odbudowanego po wojnie Teatru Wielkiego weszli pierwsi aktorzy, a w 1996 roku zainaugurowano pierwszy od lat sezon na odrestaurowanej po pożarze scenie teatralnej.
rozwiń zwiń