X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Rocznica śmierci Barbary Sadowskiej. Krótka historia jednego zdjęcia

Ostatnia aktualizacja: 01.10.2020 05:45
Dziś przypada 34. rocznica śmierci poetki i opozycjonistki Barbary Sadowskiej, matki Grzegorza Przemyka, śmiertelnie pobitego przez milicjantów maturzysty.
Poetka i działaczka opozycyjna Barbara Sadowska (matka Grzegorza Przemyka) stoi w środku z wiązanką kwiatów, obok niej w komży i stule ks. Jerzy Popiełuszko, po prawej ks. Stefan Niedzielak (zamordowany przez nieznanych sprawców w styczniu 1989 r.),  Cmentarz Powązkowski w Warszawie, 19 maja 1983 r.
Poetka i działaczka opozycyjna Barbara Sadowska (matka Grzegorza Przemyka) stoi w środku z wiązanką kwiatów, obok niej w komży i stule ks. Jerzy Popiełuszko, po prawej ks. Stefan Niedzielak (zamordowany przez nieznanych sprawców w styczniu 1989 r.), Cmentarz Powązkowski w Warszawie, 19 maja 1983 r. Foto: Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej

Krótka historia jednego zdjęcia

Cmentarz Powązkowski w Warszawie. Słoneczny 19 dzień maja 1983 roku. Czarno-białe zdjęcie wykonane nad mogiłą zakatowanego przez ZOMO-wców Grzegorza Przemyka. Na nim wśród tłumu żałobników trzy osoby: matka maturzysty Barbara Sadowska i dwaj księża, Jerzy Popiełuszko i Stefan Niedzielak.

Barbara Sadowska – matka zamordowanego licealisty – była poetką i działaczką opozycji demokratycznej w PRL. Urodzona w Paryżu w roku 1940, debiutowała w wieku zaledwie siedemnastu lat na łamach warszawskiego tygodnika "Nowa Kultura". Dwa lata później wydała swój pierwszy poetycki tomik wierszy "Zerwane druty".

Od lat 70. działała aktywnie w strukturach opozycji demokratycznej PRL. Była inwigilowana, kilkakrotnie aresztowana i pobita przez nieznanych sprawców. W stanie wojennym aktywnie działała w Prymasowskim Komitecie Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom.

Śmierć syna

Śmierć jedynego syna Sadowskiej – niespełna 19-letniego Grzegorza Przemyka – była dla niej wstrząsem. Odbiła się też szerokim echem w PRL i poza jego granicami. Trwał, wprowadzony 13 grudnia 1981 roku, stan wojenny. Władza, jeszcze przed zgonem maturzysty, rozpoczęła metodyczne i zakrojone na szeroką skalę fałszowanie dokumentacji dotyczącej samego przebiegu zbrodni i rzuciła wszystkie siły na odcinek reżyserowanego procesu, w którym winnymi okazali się dwaj pracownicy warszawskiego pogotowia ratunkowego.

src="http://static.prsa.pl/3ab8a157-2f35-48fb-bac0-16cf62734030.file"

To jednak okazało się dopiero jakiś czas później, bo w połowie 1984 roku.

Teraz, w drugiej połowie maja 1983 roku, kiedy chłopak nie żył zaledwie od kilku dni, ustalono, że zostanie pochowany na jednym z największych stołecznych cmentarzy. Pozostało w tej sytuacji do spełnienia odpowiedzialne i godne upamiętnienie tragicznie zmarłego Grzegorza. Jego pogrzeb.

W organizację i przebieg uroczystości zaangażował się rezydent żoliborskiej parafii pod wezwaniem św. Stanisława Kostki ksiądz Jerzy Popiełuszko wraz z proboszczem, prałatem Teofilem Boguckim, warszawska kuria, uczniowie i nauczyciele stołecznego XVII Liceum Ogólnokształcącego oraz opozycjoniści. Działania te wspierał także proboszcz warszawskiej nekropolii – ksiądz prałat Stefan Niedzielak. 

Pogrzeb zakatowanego maturzysty na Cmentarzu Powązkowskim stał się jedną z największych pokojowych manifestacji podczas stanu wojennego.

Czytaj także:

    • Niewyjaśniona śmierć ks. Stefana Niedzielaka
    • Pogrzeb Grzegorza Przemyka - manifestacja przeciw komunistycznej zbrodni 

Bez epilogu

Po śmierci syna Barbara Sadowska napisała krótki wiersz bez tytułu:

na skrawku papieru
obrażam
prokuraturę
sąd
i rząd
dzieckiem
którego nigdy
nie uda
wam się zabić

Matka Grzegorza Przemyka zmarła 1 października 1986 roku w Otwocku. Pochowano ją obok syna na Cmentarzu Powązkowskim.

***
Znamienne, że w sprawach prowadzonych zarówno w związku ze śmiercią Grzegorza Przemyka, jak i księży: Popiełuszki i Niedzielaka, nie ukarano do dziś wszystkich winnych popełnionych wówczas zbrodni.
Znamienne, że w sprawie księdza Niedzielaka śledztwo toczy się już od 31 lat...

Piotr Litka

Zdjęcie odnalazłem w fotograficznym zasobie Instytutu Pamięci Narodowej. Podczas pisania tekstu korzystałem z materiałów archiwalnych IPN oraz wyboru wierszy Barbary Sadowskiej, „Otwarte niebo, wieczny sen”, oprac. Magdalena Koperska, wstęp ks. Jan Twardowski, Warszawa 1997.

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Pogrzeb Grzegorza Przemyka - manifestacja przeciw komunistycznej zbrodni

Ostatnia aktualizacja: 19.05.2020 06:01
19 maja 1983 roku w Warszawie kilkadziesiąt tysięcy osób uczestniczyło w pogrzebie Grzegorza Przemyka, 19-letniego maturzysty, śmiertelnie pobitego przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Morderstwa polityczne Warszawy. Długa lista znaczona krwią

Ostatnia aktualizacja: 09.08.2017 18:43
- Mord polityczny w okresie PRL mógł być przypadkowy, co pokazywało całą złożoność rzeczywistości tamtych czasów - mówi historyk, prof. Patryk Pleskot.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Grzegorz Przemyk - śmiertelnie pobity maturzysta. Posłuchaj nagrań z procesu

Ostatnia aktualizacja: 16.07.2020 06:00
36 lat temu, 16 lipca 1984 roku po wyreżyserowanym przez władze komunistyczne procesie, ogłoszono wyrok w sprawie zabójstwa 19-letniego maturzysty Grzegorza Przemyka.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Nie będzie śledztwa IPN w sprawie śmierci księdza Zycha

Ostatnia aktualizacja: 11.07.2020 05:55
Prokuratorzy IPN po analizie akt zdecydowali, że ze zgonem warszawskiego kapłana nie mieli żadnego związku funkcjonariusze bezpieki. Nie ma więc podstaw, by śledztwo w sprawie jego śmierci w lipcu 1989 podjąć na nowo – ustaliło Polskie Radio.
rozwiń zwiń