X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Michał Piekarski - królobójca na mękach

Ostatnia aktualizacja: 15.11.2019 06:07
Przemysł II zginął prawdopodobnie z rąk Brandenburczyków. Konfederaci barscy, o ile nie działali na polecenie samego króla, chcieli skłonić go tylko do abdykacji. Spiskowcy uwiecznieni w "Kordianie" nie zdecydowali się podnieść ręki na cara, który został koronowany na króla Polski. To czyni niedoszłego zabójcę Zygmunta III Wazy jedynym królobójcą w historii kraju.
Audio
  • Audycja Arkadiusza Ekierta z cyklu "Piękny i bestia" z udziałem historyków prof. Pawła Wieczorkiewicza i prof. Marka Urbańskiego (28.06.2004)
Próba zamachu na króla Zygmunta III Wazę przez Michała Piekarskiego w 1620, źr. Biblioteka Narodowa, Wikimedia Commonsdp
Próba zamachu na króla Zygmunta III Wazę przez Michała Piekarskiego w 1620, źr. Biblioteka Narodowa, Wikimedia Commons/dp

15 listopada 1620 Michał Piekarski, szlachcic ze wsi Binkowice dokonał próby królobójstwa.

Czekanem w monarchę

Dramat wyglądać musiał jak scena z filmów sensacyjnych. Król z niewielką świtą przechodził z Zamku Królewskiego do kolegiaty św. Jana. Wtem na monarchę rzucił się przyczajony za drzwiami kościoła Piekarski. W powietrzu błysło ostrze czekana. Pierwszy cios padł w głowę, zsunął się po czapce króla i uderzył go w kark. Drugi wymierzony został w skroń leżącego monarchy. Kolejnego nie było: czekan zahaczył o płaszcz kogoś ze świty. Piekarski próbował dobyć szabli, tę wytrącił mu laską marszałkowską zasłaniający króla własnym ciałem marszałek Łukasz Opaliński. W powietrzu świsnęły inne szable - Tomasza Zamoyskiego, pułkownika Rogatki, królewicza Władysława - raniąc zamachowca.

Pleść jak Piekarski na mękach

Rozpowszechniły się plotki i domysły. O zamach oskarżano na przykład... Turków! Nie umilkły jeszcze echa cecorskiej klęski z 7 października, gdzie życie stracił hetman Stanisław Żółkiewski.
- Był to okres napięć polsko-szwedzkich, nieudanych starań Zygmunta III o utrzymanie korony szwedzkiej. Było silne podejrzenie, że jest to człek opłacony i że idzie o spisek - mówił prof. Paweł Wieczorkiewicz, gość audycji z cyklu "Piękny i bestia", wyjaśniając etymologię powiedzenia "pleść jak Piekarski na mękach".

Powiedzenie swoje źródło bierze w torturach, jakim zgodnie z ówczesnym zwyczajem został poddany Piekarski. Co prawda król wybaczył niedoszłemu zamachowcy, ale taką wspaniałomyślnością nie wykazał się sąd sejmowy. Podczas tortur Piekarski utrzymywał, że mord na królu zlecił mu anioł.

Metodyczny szaleniec

Piekarski w młodym wieku uległ wypadkowi, wskutek którego oszalał. Był na przemian melancholijny i porywczy: próba zabicia króla nie była pierwszym morderstwem na jego koncie. To szaleństwo prawdopodobnie skłoniło go do dokonania zamachu. Dlaczego targnął się akurat na króla? Zamachowcem mogła powodować chęć zemsty za decyzję monarchy o ustanowienie nad nim kurateli rodzinnej. Szlachcic uznał to za hańbę.

Wiadomo, że do swojego zamachu niedoszły królobójca przygotowywał się długo. Być może nawet dziesięć lat, czyli od kiedy na życie francuskiego króla Henryka IV targnął się Franciszek Ravillac. W międzyczasie Piekarski kilkakrotnie groził królowi publicznie. Odbył nawet w intencji zamachu pielgrzymkę do Częstochowy. Możliwe, że Piekarski widział w swoim czynie posłannictwo - Rzeczpospolita przeżywała kryzys, o nadejście którego obwiniano króla. W chorym umyśle Piekarskiego mogła pojawić się myśl, że źródłem problemów kraju jest monarcha.

Kaźń królobójcy

Sąd sejmowy skazał Piekarskiego na odebranie szlachectwa i śmierć. Miejscem kaźni był prawdopodobnie placyk Piekiełko, w międzymurzu przy ulicy... Piekarskiej lub Rynek Nowego Miasta. Piekarskiemu włożono do ręki czekan, następnie włożono ją do ognia. Poparzona kończyna została odcięta. Zamachowca spoliczkowano, po czym rozerwano końmi. Szczątki niedoszłego królobójcy zostały spalone i - w zależności od przekazów - wrzucone do Wisły lub wystrzelone z armaty.

Kraj bez królobójców

Przebieg egzekucji świadczy o nienawiści do szlachcica, który podniósł rękę na monarchę. Wieść o zamachu obiegła kraj lotem błyskawicy. Szok był powszechny, podważał bowiem "mit spokojnego snu" królów polskich: szlachta szczyciła się tym, że w Polsce nie podnoszono do tej pory ręki na monarchów.

Posłuchaj audycji z cyklu "Piękny i bestia" o znaczeniu powiedzenia "pleść jak Piekarski na mękach".

bm

Korzystałem z pracy "Polscy królobójcy. Studium przypadku Michała Piekarskiego" Piotra Lewandowskiego

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Jak Piekarski na mękach

Ostatnia aktualizacja: 10.12.2009 09:38
Ręka podniesiona na króla została odcięta, ale wcześniej zgodnie z instrukcją miała być "dobrze przepalona".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Husaria – najlepsza jazda świata

Ostatnia aktualizacja: 30.09.2014 06:00
Husaria przez 125 lat nie przegrała żadnej bitwy siejąc strach i panikę w szeregach wroga. Przełamywała wielokrotnie liczniejsze siły przeciwnika. Odegrała kluczową rolę w wielkich zwycięstwach pod Kircholmem, Kłuszynem, Chocimiem i Wiedniem.
rozwiń zwiń