X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz

Nowa aplikacja

Wszystko w jednym miejscu
x

Nowa aplikacja

x
Historia

Witold Jodko-Narkiewicz. Niepodległościowy socjalista, bliski współpracownik Piłsudskiego

Ostatnia aktualizacja: 29.04.2020 06:00
Był jednym z twórców Polskiej Partii Socjalistycznej, bliskim współpracownikiem Józefa Piłsudskiego i współtwórcą Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych. O tym, jak istotna dla sprawy odzyskania niepodległości była ta dziś mało znana dziś postać, świadczy chociażby to, że był jednym z czterech polskich sygnatariuszy traktatu wersalskiego.  
Audio
  • Pogadanka gen. Mariana Kukiela na temat postaci Witolda Jodko-Narkiewicza. (RWE, 29-11-1964)
  • Bogusław Miedziński wspomina rozmowę z Witoldem Jodką-Narkiewiczem w 1916 roku. (RWE, 08-08-1971)
Witold Jodko-Narkiewicz
Witold Jodko-NarkiewiczFoto: NAC

29 kwietnia 1864 roku urodził się Witold Jodko-Narkiewicz, socjalista, działacz niepodległościowy, dyplomata II RP.   

- Jodko-Markiewicz był pogrobowcem powstania styczniowego. Ojciec był okulistą i wykładowcą Szkoły Głównej (dzisiejszy Uniwersytet Warszawski – przyp. red.). Matka, Rosjanka, przeobrażona była na patriotyczną Polkę – wspominał historyk gen. Marian Kukiel, uczeń i współpracownik Jodki-Narkiewicza, na antenie Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Posłuchaj wspomnień Mariana Kukiela. 

Rodzina była zamożna. Posiadała niemały majątek w Bobrowni nieopodal Słucka (dzisiejsza Białoruś). Młody Jodko-Narkiewicz zetknął się z ideami socjalistycznymi podczas nauki w warszawskim gimnazjum. Za zaangażowanie w ruch socjalistyczny został relegowany ze szkoły i maturę musiał zdawać w Słucku.

Tułaczka socjalisty

Wydalenie z gimnazjum było pierwszym etapem w tułaczce Narkiewicza. Zagrożony aresztowaniem jako członek II Proletariatu, nie ukończył studiów ani w Dorpacie, ani w Warszawie. Uciekając przed groźbą więzienia, dostał się do Europy Zachodniej, gdzie kontynuował studia na kilku uniwersytetach, zdobywając w końcu tytuł doktora paryskiej Sorbony w 1889 roku.

Przebywając w Paryżu, nawiązał kontakt z uczestnikami Powstania Styczniowego. Pod ich wpływem zainteresował się koncepcjami Ludwika Mierosławskiego. Podobnie jak dowódca zrywu 1863 roku, Jodko-Markiewicz uważał, że niepodległość można wywalczyć za pomocą powstania narodowowyzwoleńczego. Za główny cel polskiego ruchu socjalistycznego, obok walki o prawa robotnicze, uznał dążenia niepodległościowe. Za tym programem opowiadał się na zjeździe polskich socjalistów w 1892 roku, który doprowadził do powstania PPS.

Na czele "Przedświtu"

Na ten czas przypadła również bliska współpraca Narkiewicza z londyńskim organem polskich socjalistów "Przedświt". Za działalność socjalistyczną został wydalony z Francji w 1893 roku. Narkiewicz stanął wówczas na czele redakcji czasopisma.

- Wnosił nie tylko pracę, ale i znaczne sumy wyciągane ze słuckiej ojcowizny – podkreślał Marian Kukiel.

Na przełomie XIX i XX wieku powrócił na ziemie polskie, do Lwowa.

- Tu, do coraz swobodniejszej Galicji, zamierzał stopniowo przesunąć działalność Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich z odległego Londynu – wyjaśniał generał Kukiel, który wówczas poznał Narkiewicza. - Gdy nasze Tarnowskie koło samokształcenia włączyło się do Promienistych, ukazał się kiedyś na zebraniu gość tajemniczy z długą, ryżą brodą, ostrym wejrzeniem, imponujący powagą, rozumem i wiedzą. Od razu wniósł w nasze prace myśl o czynnej walce o niepodległość.

Współpracownik Piłsudskiego

W 1904 roku wybuchła wojna rosyjsko-japońska. – Zniknął wtedy na wiele miesięcy. Nie wiedzieliśmy, że wyjechał do Londynu i że nawiązał tam kontakty ze sztabem japońskim. Złożył pierwszy memoriał z ofertą PPS naszego współdziałania i przygotował podróż Piłsudskiego do Tokio – wyjaśniał gen Marian Kukiel.

Historyk miał później okazję obserwować współdziałanie Piłsudskiego i Jodki-Narkiewicza w burzliwej dekadzie dzielącej rewolucję 1905 roku i wybuch pierwszej wojny światowej.

- Wydawało mi się, że Piłsudskiego absorbują sprawy ruchu zbrojnego, a Jodkę polityka i organizacja partii. Mogłem zauważyć, jak postać Piłsudskiego wysuwała się wyraźnie na plan pierwszy – podkreślał gen. Kukiel.

PILSUDSKI663x364.jpg
Józef Piłsudski - zobacz serwis specjalny

Wobec Wielkiej Wojny

W 1908 roku Jodko-Narkiewicz przeniósł się do Wiednia. W stolicy imperium Habsburgów zajął się pracą publicystyczną, poświęconą głównie zagadnieniu roli Polaków w zbliżającym się nieuchronnie konflikcie austriacko-rosyjskim. Opowiadał się za polskim współdziałaniem z Austriakami przeciwko Rosjanom.

- Były w tym i pobożne życzenia i zbyt optymistyczne oceny, zwłaszcza w stosunku do Niemiec, ale była też imponująca dalekowzroczność – podkreślał Marian Kukiel.

Jodko-Narkiewicz uważał, że w realizacji celu, jakim było odzyskanie niepodległości u boku Austrii konieczne jest utworzenie polskiej siły zbrojnej. W zamyśle Jodki polityczną kontrolę nad nią miała sprawować Komisja Tymczasowa Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych, której Jodko-Narkiewicz został sekretarzem. Komisja rozwiązała się w sierpniu 1914 roku wobec poparcia Austriaków dla środowisk konserwatywnych i odezwy Piłsudskiego o podporządkowaniu się rządowi w okupowanej przez Niemców i Austriaków Warszawie.

Sygnatariusz traktatu wersalskiego

W czasie I wojny światowej Jodko-Narkiewicz zajmował się głownie działalnością publicystyczno-propagandową, ale dał się poznać również jako sprawny negocjator z przedstawicielami państw centralnych, które okupowały ziemie polskie zajęte dotąd przez Rosję.

niepodległa.jpg
Polska Niepodległa. Serwis specjalny

Te dyplomatyczne szlify zaprowadziły go w niepodległej Polsce wprost do tworzonego przez Leona Wasilewskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Z jego ramienia wchodził w skład polskiej reprezentacji podczas powojennej konferencji paryskiej. Był de facto głosem Piłsudskiego w delegacji złożonej głównie z polityków o proweniencji narodowej – Romana Dmowskiego, Ignacego Paderewskiego, Władysława Grabskiego. Obok nich złożył swój podpis pod traktatem wersalskim, który przywrócił Polskę na mapę Europy. 

W pierwszych latach odrodzonej Polski był jej przedstawicielem dyplomatycznym w Turcji i na Łotwie. Rok 1923 upłynął dla niego pod znakiem dwóch tragedii – zawodowej (został odsunięty od służby dyplomatycznej po wycofaniu się Piłsudskiego z życia politycznego) i prywatnej (wykryto u niego nieuleczalnego raka).

Zmarł w 1924 roku. Ostatnie lata spędził z dala od polityki, skupiając się na rozważaniach o charakterze religijno-filozoficznym. Pozostając socjalistą z przekonania, w ostatnich dniach życia pod wpływem cierpień związanych z chorobą nowotworową, nawrócił się szczerze na katolicyzm. Ostatnim pismem tego niezwykłego publicysty był list otwarty do kolegów z PPS, w którym przekonywał, że socjalizm i katolicyzm nie wykluczają się, a co więcej stanowią dwie najważniejsze siły moralne świata.

bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

11 listopada 1918 Piłsudski miał pełne ręce roboty [WIDEO]

Ostatnia aktualizacja: 11.11.2019 08:02
Rewolucyjne nastroje, niemieckie siły okupacyjne, chaos na ulicach, problem z uznaniem polskiego rządu przez zwycięzców I wojny światowej – przed ojcami polskiej niepodległości w pierwszych dniach wolności piętrzyła się masa problemów. Dla portalu PolskieRadio.pl wyjaśnił je prof. Wojciech Roszkowski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Sukces czy porażka wolnej Polski?

Ostatnia aktualizacja: 27.10.2018 12:27
27 marca 1919 roku na Konferencji Pokojowej w Paryżu brytyjski premier David Lloyd George stwierdził, że Gdańsk powinien być wolnym miastem i zasugerował nie przyznawanie go Polsce.  
rozwiń zwiń

Czytaj także

Józef Piłsudski. Ojciec i obrońca polskiej niepodległości

Ostatnia aktualizacja: 12.11.2018 14:35
– Podejmował często nieszablonowe decyzje, nawet na przekór swojemu otoczeniu. Stworzył jednak spójną koncepcję rozwoju Polski – powiedział prof. Arkadiusz Adamczyk z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. W audycji „Sztuka Słuchania Ekstra” rozmowa o osobie i dokonaniach jednego z ojców i obrońców polskiej niepodległości – Józefie Piłsudskim.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Sto lat temu Polska wysłała depeszę o odzyskaniu niepodległości

Ostatnia aktualizacja: 19.11.2018 06:42
16 listopada 1918 roku Wódz Naczelny Józef Piłsudski podpisał dokument – proklamację, notyfikującą rządom "wszystkich państw wojujących i neutralnych"  -  odrodzenie niepodległej Rzeczypospolitej.   
rozwiń zwiń