X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Wiadomości

GPS mózgu. Od czego zależy umiejętność orientacji przestrzennej?

Ostatnia aktualizacja: 16.01.2017 12:44
Wszyscy znamy osoby, które nawet jeśli poruszają się po nieznanym terenie, doskonale radzą sobie z odnalezieniem właściwej drogi i szybko zapamiętują nowe okolice. Z pewnością znamy też i takich, którzy podążają jedną trasą, ale wracają już inną, a wycięcie charakterystycznego drzewa sprawia, że nie są w stanie określić swojej lokalizacji. Z czego wynikają te różnice?
Bez widoczności ziemi możemy łatwo stracić orientację w przestrzeni.
Bez widoczności ziemi możemy łatwo stracić orientację w przestrzeni.Foto: pixabay.com/GregMontani

Naturalny GPS

O tym, czy posiadamy umiejętność lokalizacji w terenie, decyduje wiele czynników, m.in.: geny, doświadczenie, a także płeć. Za orientację przestrzenną odpowiada cały system neuronów, w którego skład wchodzą: „komórki miejsca” ulokowane w hipokampie, „komórki sieci” powstające w korze śródwęchowej w czasie obserwacji otoczenia, oraz „komórki ściany” i „kierunku głowy”. Hipokamp jest niedużym elementem płata skroniowego kory mózgowej i odgrywa ważną rolę w przenoszeniu informacji z pamięci krótkotrwałej do pamięci długotrwałej oraz orientacji przestrzennej. Człowiek i inne ssaki posiadają dwa hipokampy, po jednym na każdą połowę mózgu. Badania dowiodły, że hipokamp może ulec uszkodzeniu pod wpływem dużego stresu (uszkadza go kortyzol – hormon wydzielający się w stresujących sytuacjach).

Czytaj także
mózg badania 1200.jpg
Za co odpowiada prawa, a za co lewa półkula?

Mapa wyobrażeniowa

W orientacji przestrzennej ważne jest też doświadczenie. Jak to się dzieje, że jesteśmy w stanie w nocy po ciemku dotrzeć do kuchni czy toalety? Albo nie kontrolując ilości mijanych przystanków wysiąść na docelowym? Okazuje się, że każdy z nas posiada mapę wyobrażeniową (mapę poznawczą) będącą zbiorem wyobrażeń zawierającym informacje o przestrzennej organizacji miejsc. Spełniają one funkcję mapy i są podstawą wielu ludzkich zachowań w przestrzeni. Podejmowane przez nas decyzje przestrzenne wynikają ze znajomości terenu oraz z wartości przypisywanych jej elementom.

Badacz Kevin Lynch wydzielił 5 podstawowych elementów mapy wyobrażeniowej:

- drogi - linie, wzdłuż których często się przemieszczamy

- węzły - miejsca w których przecinają się różne obszary przestrzeni

- obszary - elementy funkcjonujące jako powierzchnie

- krawędzie - linie stanowiące bariery, nieciągłości w przestrzeni

Foto: pixabay.com/kvrkchowdari

Orientacja wytrenowana

Poza czynnikami genetycznymi, płciowymi dochodzą jeszcze czynniki związane z wypracowywaniem orientacji. Udowodniła to prof. Eleanor Maguire z University College w Londynie na londyńskich taksówkarzach. Ci kierowcy przechodzą jeden z najtrudniejszych egzaminów topograficznych świata, w którym muszą na wyrywki odtwarzać położenie i drogę dotarcia do każdej, nawet najmniejszej ulicy tego ogromnego miasta (łącznie jest ich około 25 tys.). Prof. Maguire zbadała mózgi kandydatów na taksówkarzy, kiedy rozpoczynali oni pracę powtórzyła badanie po czterech latach. Okazało się, że kierowcy, którzy zdali egzamin, mieli w porównaniu ze stanem sprzed czterech lat oraz ze swoimi kolegami, którzy egzaminu nie zdali, o wiele więcej materii szarej w tylnej części hipokampu, gdzie ulokowany jest nasz wewnętrzny GPS. Wyglądało to tak, jakby ta część mózgu powiększyła się, by pomieścić liczbę map zdecydowanie większą niż przeciętnie.

Czytaj także
dziewczyna chłopak para 280.jpg
Dlaczego kobiety są bardziej spostrzegawcze?

Rola płci

Prawdą jest, że różnice w budowie mózgu kobiet i mężczyzn mają wpływ na ich orientację przestrzenną. Potwierdziły to badania przeprowadzone przez Matthiasa Riepe’a z Uniwersytetu w Ulm. Uczestnicy jego eksperymentu musieli znaleźć wyjście z labiryntu w jak najkrótszym czasie. Mężczyznom wyjście z pułapki zajęło średnio 2 minuty i 22 sekundy, kobietom zaś – 3 minuty i 16 sekund. Powodem różnic w wynikach obu płci jest właśnie odmienny sposób pracy mózgu. U mężczyzn szczególnie aktywna była lewa część hipokampu, w której powstaje mózgowa mapa okolicy, stopniowo uzupełniana nowymi informacjami. U kobiet z kolei uaktywniał się fragment kory mózgowej, która zarządza pamięcią wzrokową. W praktyce oznacza to, że kobiety, wybierając trasę, orientują się przede wszystkim według charakterystycznych punktów terenu, mężczyźni zaś posługują się kierunkami i odległościami. Dlatego też, nie ma co się dziwić, że kobiety opisując drogę używają pojęć typu ,,za zielonym domem”, ,,przy żółtej barierce”, a mężczyźni: ,,za 50 metrów”, ,,w kierunku Poznania”.

Foto: pixabay.com/qimono

Siatka komórek

Przeprowadzono wiele badań na temat tego, w jaki sposób mózg tworzy w naszych głowach mapy. Małżeństwo z norweskiego Uniwersytetu Nauk i Technologii w Trondheim. May-Britt i Edvard Moserowie odkryli tak zwane „komórki siatkowe”, które nawigują i decydują o odnajdowaniu drogi w terenie. Wykazali oni, że mózg posiada system zlokalizowany w korze śródwęchowej. Tam znajduje się grupa komórek nazwanych przez badaczy siatkowymi. Nazwa nie jest przypadkowa, ponieważ komórki te generują trójwymiarową siatkę złożoną z sześcioboków, podobną do plastra miodu, która służy do precyzyjnego lokalizowania obiektów na mentalnej mapie otoczenia.

Artystyczna cecha

Orientacja w ternie służy przede wszystkim temu, by odnajdować się w otaczającej przestrzeni, ale wpływa też na inne ważne funkcje mózgu, na przykład zdolność uczenia się, myślenia przestrzennego, koordynacji ruchowej, a także na nasz stan psychiczny. Osoby z dobrze rozwiniętą orientacją myślą obrazami, bez problemu postrzegają w wyobraźni przedmioty z różnych perspektyw, potrafią opisywać rzeczywistość za pomocą diagramów i schematów, są też bardzo kreatywne i często świetnie realizują się w zawodach architektów, artystów, kierowców i nawigatorów.

 

 

Aleksandra Rybińska

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

W Wielkiej Brytanii i w ponad 70 innych krajach obowiązuje ruch lewostronny. Z czego to wynika?

Ostatnia aktualizacja: 13.09.2016 11:42
Polscy kierowcy przyzwyczajeni są do prawostronnego ruchu ulicznego i pewnie większość z nich nie wyobraża sobie jazdy lewym pasem. A musieliby to zrobić, gdyby przekroczyli granice Wielkiej Brytanii, Irlandii, Nowej Zelandii czy Japonii. Co sprawiło, że mieszkańców tych państw różni od nas zasada poruszania się po jezdni?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Co najbardziej denerwuje Polaków za kierownicą?

Ostatnia aktualizacja: 20.10.2016 17:49
Nie ma to jak podróżować własnym autem i być niezależnym od komunikacji miejskiej, nie spieszyć się na autobus czy tramwaj, wybierać własną drogę. Okazuje się, że aż ośmiu na dziesięciu polskich kierowców wysoko lub bardzo wysoko ocenia swoje umiejętności za kółkiem. Gorzej jest z ocenianiem innych użytkowników ruchu drogowego, których zachowania bardzo często uznawane są za irytujące. Jakie znalazły się na czele listy?
rozwiń zwiń

Czytaj także

12 mitów związanych z podróżowaniem samolotem

Ostatnia aktualizacja: 30.11.2016 16:19
Niezależnie od tego, jak często podróżujemy samolotem, pewnie nie raz już słyszeliśmy różne teorie dotyczące latania. Które z nich są prawdziwe, a które nie?
rozwiń zwiń