X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Wiadomości

Kolumb, poeta, dramaturg . 100 lat temu urodził się Tadeusz Różewicz

Ostatnia aktualizacja: 09.10.2021 02:53
9 października 1921 roku urodził się Tadeusz Różewicz, wybitny poeta, dramaturg, prozaik i eseista. Jest jednym z najbardziej znanych na świecie polskich poetów, autorem ponad 50 tomów wierszy, przetłumaczonych na kilkadziesiąt języków. Przez lata był wymieniany jako kandydat do literackiej Nagrody Nobla. Zmarł w 2014 roku.
Tadeusz Różewicz podczas wrocławskiego wieczoru autorskiego w 1999 roku
Tadeusz Różewicz podczas wrocławskiego wieczoru autorskiego w 1999 rokuFoto: PAP/ ADAM HAWAŁEJ

Do najważniejszych zbiorów poetyckich Tadeusza Różewicza należą: "Niepokój", "W łyżce wody", "List do ludożerców", "Twarz" oraz "Równina". Wydał też "Poemat otwarty" i “Twarz trzecią”, zawierającą poematy “Spadanie” i “Non-stop-show”. Opublikował też głośne dramaty, jak "Kartoteka", "Białe małżeństwo" czy "Na czworakach". Był współautorem scenariuszy do filmów reżyserowanych przez jego brata Stanisława Różewicza.

rozewicz.png
Tadeusz Różewicz - serwis specjalny PolskieRadio.pl

Poeta z pokolenia Kolumbów

Urodzony w 1921 roku, Tadeusz Różewicz należał do pokolenia Kolumbów, które wchodziło w dorosłość w okresie II wojny światowej. Jego twórczość, zwłaszcza poezja z elementami katastroficznymi, wyraża tragizm osamotnionej jednostki, często bezskutecznie poszukującej miejsca w świecie obojętności i okrucieństwa.

Drugim, późniejszym nurtem twórczości Różewicza są wiersze wyrażające tęsknotę za prostymi słowami, uczuciami i wartościami, jak: życzliwość, dobroć, miłość, przywiązanie do miejsc i ludzi. Pojawiają się też wątki moralistycznej oceny współczesnego świata, w którym człowiek został uprzedmiotowiony i zdominowany przez technikę, konsumpcjonizm czy modę.

Czytaj także:

Cechą charakterystyczną poezji Różewicza jest posługiwanie się tzw. białym wierszem, a także prosta forma, pozbawiona ozdobników i metafor oraz stosowanie wyrażeń z języka potocznego. Odbiorca nie dostaje gotowych odpowiedzi, a raczej - szansę na własną interpretację. Poeta podkreślał, że nie ma dla niego większej nagrody niż autentyczne zainteresowanie i przeżywanie jego wierszy przez czytelnika, zwłaszcza tego najbardziej krytycznego. - Czasami krytyka pomaga autorowi bardziej niż komplementy - mówił Tadeusz Różewicz. 

00:26 rozewicz - setka 1 .mp3 Tadeusz Różewicz: największą nagrodą, jaka mnie może spotkać, jest, kiedy moje utwory są czytane - uważnie i interpretowane na miarę wykształcenia i zdolności (IAR)

Awangardowa forma dramatów

Wystawiane na całym świecie dramaty Różewicza, w tym "Stara kobieta wysiaduje", "Do piachu", "Pułapka" oraz "Kartoteka rozrzucona", mają awangardowa formę, w której realizm miesza się z absurdem. Można też odnaleźć w nich wątki autobiograficzne i odniesienia do polskiej tradycji, jednak teksty te nie poddają się prostemu odczytaniu. 

Boze narodzenie 2013 Różewicz.jpg
Kamil Różewicz: ojciec był cichy i oszczędny w słowach

W rozmowie z Anną Retmaniak z Polskiego Radia w 1984 roku Tadeusz Różewicz powiedział, iż uważa, że interpretacja sztuki należy już do reżysera. - Z chwilą, kiedy reżyser bierze w swoje ręce sztukę, autor w zasadzie mało ingeruje. Przychodzi obejrzeć kształt przedstawienia. Własnością autora jest jednak tekst. Przedstawienie jest własnością reżysera - takie jest moje zdanie (...) Przedstawienie jest własnością i dziełem - podkreślał Tadeusz Różewicz.

Posłuchaj
00:43 rozewicz - setka 3.mp3 Wiersz "Kurtyny w moich sztukach" w interpretacji autora (IAR)

Tadeusz Różewicz posługiwał się aluzją, ironią czy niedopowiedzeniem, nie tylko w swoich utworach, lecz także na co dzień, w kontaktach z innymi. W rozmowie z Polskim Radiem w 1975 roku opowiadał o trudnościach ze swoim - jak to ujął - "warsztatem twórczym". - Warsztaty są dwa: zewnętrzny i wewnętrzny - mówił.

00:29 rozewicz - setka 4.mp3 Tadeusz Różewicz o warsztacie pracy - tym zewnętrznym i tym wewnętrznym (IAR)

W 2000 roku za zbiór "Matka odchodzi" Tadeusz Różewicz otrzymał prestiżową Nagrodę Nike. Gdy rok później, tuż po tragicznych zamachach w Stanach Zjednoczonych 11 września 2001 roku, wygłaszał swoje przesłanie do laureata kolejnej edycji wyróżnienia, podkreślił, że mimo doświadczeń cierpienia i zła, wierzy w zwycięstwo dobra.

00:31 rozewicz - setka 5.mp3 Tadeusz Różewicz: w duszy każdego człowieka zamieszkuje Kain i Abel. Wierzę, że kiedyś te dwie natury połączą się w nowe stworzenie, w nowego człowieka (IAR)

Julian Przyboś wiki 1200.jpg
Eksplodujące wiersze. Julian Przyboś, wojna i poezja

"Nie ma polskiej poezji bez Tadeusza Różewicza"

Tadeusz Różewicz zmarł  24 kwietnia 2014 roku. - Był poetą ogromnego niepokoju - powiedziała po jego śmierci profesor Anna Nasiłowska, poeta i krytyk literacki, pracownik Instytutu Badań Literackich PAN. Zdaniem profesor Nasiłowskiej, Różewicz to klasa sama dla siebie i prekursor nowego teatru.

00:33 rozewicz - setka 6.mp3 Profesor Anna Nasiłowska o twórczości Tadeusza Różewicza (IAR)

Znaczenie twórczości Tadeusza Różewicza dla rodzimej literatury doceniał także Kazimierz Wyka, który stwierdził, że "nie ma polskiej poezji i polskiej mowy bez Tadeusza Różewicza".

Rok Tadeusza Różewicza

Uchwałą Sejmu Rzeczpospolitej, rok 2021, w którym przypada właśnie, 100. rocznica urodzin poety, obchodzimy jako Rok Tadeusz Różewicza. W uchwale czytamy: "filozoficzna i egzystencjalna głębia obecna w twórczości Różewicza ma charakter uniwersalny, dzięki czemu nie tylko trafia do odbiorców z całego świata, ale jeszcze długo będzie oddziaływać na współczesną literaturę polską". 

mbl


Czytaj także

Braterstwo poezji. Korespondencja Czesława Miłosza i Tadeusza Różewicza

Ostatnia aktualizacja: 10.09.2021 20:30
- Miłosz odnosi się do Różewicza z sympatią, szacunkiem, chociaż niejednokrotnie ma też zastrzeżenia do jego poezji, natomiast nie ma w nim aż takiego nakierowania, wychylenia, jakie widzimy u Różewicza na Czesława Miłosza - mówił o relacji poetów Emil Pasierski, redaktor tomu "Braterstwo poezji. Korespondencja, wiersze i inne dialogi 1947-2013".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dariusz Błaszczyk: "Próba rekonstrukcji" to esencja myśli i tekstów Różewicza

Ostatnia aktualizacja: 06.10.2021 19:17
- Pozwoliłem sobie zapożyczyć od Różewicza taką koncepcję, mówiącą, że życie każdego człowieka jest pewnego rodzaju indywidualnym filmem, który zapisuje się w naszym mózgu i umiera z nami. W profetycznej wizji głównego bohatera słyszymy jego przemyślenia, dotyczące kultury, wiary, cywilizacji. I one po latach są wciąż zadziwiająco aktualne - mówił w Dwójce reżyser słuchowiska "Próba rekonstrukcji" Dariusz Błaszczyk.
rozwiń zwiń