X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Wiadomości

"Wybrali śmierć z bronią w ręku". Prezydent uczcił pamięć powstańców w getcie warszawskim

Ostatnia aktualizacja: 19.04.2021 12:05
- Nie godzili się na śmierć w obozach koncentracyjnych, w komorach gazowych. Walczyli bohatersko, walczyli jak lwy, walczyli do samego końca - mówił prezydent Andrzej Duda w 78. rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim.
Prezydent Andrzej Duda wraz z małżonką Agatą Kornhauser-Dudą podczas uroczystości przed Pomnikiem Bohaterów Getta
Prezydent Andrzej Duda wraz z małżonką Agatą Kornhauser-Dudą podczas uroczystości przed Pomnikiem Bohaterów GettaFoto: Aleksiej Witwicki/Forum
getto serwis 1200.jpg
Powstanie w getcie warszawskim. Zobacz serwis specjalny

Andrzej Duda podkreślił, że rocznica jest obchodzona nie tylko w Polsce, ale też w Izraelu i w innych krajach, w których mieszkają polscy Żydzi. Przypomniał, że powstanie w getcie było pierwszym powstaniem miejskim w okupowanej Europie.

Czytaj także:

Dodał, że polscy Żydzi czekali na jego rozpoczęcie od początku wojny, gnębieni, ciemiężeni i zamknięci w gettach. Prezydent podkreślił, że dziś obchodzimy też dzień pamięci powstańców, którzy walczyli w mniej znanych powstaniach w innych gettach na terenie Polski.

Prezydent po ceremonii mówił dziennikarzom, że powstanie to było pierwszym powstaniem miejskim w czasie II wojny światowej.

- To była walka do końca, oni nie mieli prawa do kapitulacji, on nie mogli się poddać, oni nie mogli liczyć na to, że zostaną potraktowani jak jeńcy wojenni, nie mogli liczyć na to, że zostaną objęci jakimikolwiek międzynarodowymi konwencjami. Oni wiedzieli o tym, że jakiekolwiek poddanie się hitlerowskim Niemcom oznacza dla nich śmierć - powiedział prezydent o uczestnikach powstania sprzed 78 lat.

Posłuchaj
00:17 11028131_1.mp3 Prezydent: uczestnicy powstania w getcie walczyli do samego końca (IAR)

Jak podkreślił, oni "wybrali śmierć z bronią w ręku, nie godzili się na śmierć w obozach koncentracyjnych, nie godzili się na śmierć w komorach gazowych, chcieli walczyć do samego końca". - Walczyli bohatersko, walczyli jak lwy, walczyli do samego końca ku bardzo często przerażeniu hitlerowskich żołnierzy, którzy myśleli, że wejdą do getta w dwóch oddziałach i stłumią jakiekolwiek bunty, a musieli w przerażeniu uciekać - mówił Andrzej Duda.

- Bardzo często mówię, to było powstanie naszych, to byli nasi. Ktoś powie: nasi Żydzi. Nie, nasi po prostu - oświadczył prezydent.

getto3.jpg
"Cel był jeden, obrona własnej godności". Piotr Łysakowski o powstaniu w getcie warszawskim

Dźwięk syren

Punktualnie o godz. 12.00 w Warszawie rozległ się dźwięk syren, którym uczczono pamięć o powstańcach z getta warszawskiego.

Główne uroczystości 78. rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim odbyły się w reżimie sanitarnym przy Pomniku Bohaterów Getta na Muranowie.

Rozpoczęło je odśpiewanie w jidysz hymnu powstańców getta warszawskiego "Zug nyszt kejn mul". Centralną część stanowiła modlitwa na żywo Naczelnego Rabina Polski Michaela Schudricha.

Okolicznościowe wieńce złożyli m.in. prezydent Andrzej Duda wraz z małżonką Agatą Kornhauser-Dudą, prezes Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce Artur Hofman, dyrektor Muzeum Getta Warszawskiego Albert Stankowski, dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego Monika Krawczyk, przedstawiciel ministra obrony narodowej.

- W 2021 r., podobnie jak w zeszłym, z powodu pandemii COVID-19 obchody rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim będą odbywać się głównie w internecie. Jednak to, co najważniejsze, pozostaje niezmienne - to pamięć o wszystkich mieszkańcach getta warszawskiego - pomordowanych i ocalałych - poinformowała specjalistka ds. promocji Muzeum Getta Warszawskiego Agata Olenderek.

Jak wyjaśniła, "całe środowisko żydowskie w Warszawie, mimo pandemii, odda hołd bohaterom powstania w getcie warszawskim, bo pamięć o nich, o ich odwadze i wielkim poświęceniu zawsze dodaje sił i daje nadzieję".

Marsz Pamięci Powstańców

Po części oficjalnej delegacje Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce, Muzeum Getta Warszawskiego i Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma przejdą w Marszu Pamięci Powstańców, odwiedzając Pomnik Bohaterów Getta - właz, Pomnik Żegoty, Płytę Szmula Zygielbojma (przy ul. Lewartowskiego 6), Bunkier Anielewicza (przy rogu ul. Miłej i Dubois), Umschlagplatz (przy ul. Stawki 4/6).

Wiązanki zostaną złożone także przy tablicach pamięci Pawła Frenkla (ul. Muranowska 1 oraz Grzybowska 5A), przy Murze Getta (ul. Sienna 55) i przy Pomniku Ewakuacji Bojowników Getta Warszawskiego (ul. Prosta 51).

Organizatorem warszawskich uroczystości jest Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce, a współorganizatorami Muzeum Getta Warszawskiego, Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma oraz Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu.

Największy zbrojny zryw Żydów podczas wojny

78 lat temu, 19 kwietnia 1943 r., w getcie warszawskim wybuchło powstanie. Było ono największym zbrojnym zrywem Żydów podczas II wojny światowej, a także pierwszym powstaniem wielkomiejskim w okupowanej Europie.

Warszawskie getto było największym spośród założonych przez Niemców, a pierwsze koncepcje jego utworzenia Niemcy podjęli już na początku listopada 1939 r. Jesienią zaczęły pojawiać się przypadki tyfusu - wtedy rozeszła się pogłoska, że źródłem tej choroby jest część miasta najliczniej zamieszkana przez Żydów. Na przełomie zimy i wiosny zaczęły być widoczne tablice informujące o strefie zagrożenia tyfusem, a w marcu 1940 r. Adam Czerniaków, prezes warszawskiego Judenratu, otrzymał rozkaz zbudowania muru wokół "obszaru dotkniętego epidemią", jak Niemcy określali tę część miasta.

Walki rozpoczęły się rankiem 19 kwietnia 1943 r., kiedy 850 członków Waffen-SS uzbrojonych w karabiny maszynowe, miotacze płomieni, działka, wozy pancerne i czołgi wkroczyło na teren getta bramą od strony Nalewek. Zostali oni zaatakowani przez żydowskich powstańców, którzy w pierwszym starciu odnieśli sukces. Po południu tego samego dnia liczniejsze i lepiej uzbrojone oddziały niemieckie, dowodzone przez wysokiego oficera SS Juergena Stroopa, ponownie wkroczyły na teren getta.

Bohaterscy powstańcy

W walkach wzięło udział ok. tysiąca słabo uzbrojonych powstańców. Niemcy przeciwstawili im ponad 2 tys. członków Wehrmachtu, SS oraz pomocniczych oddziałów ukraińskich i łotewskich. Przeciwko powstańcom użyte zostały pojazdy opancerzone oraz artyleria.

8 maja Niemcy odkryli i otoczyli ogromny schron przy ul. Miłej 18, w którym znajdowało się kilkuset ludzi, w tym sztab ŻOB i ponad 100 żydowskich bojowników. Na wezwanie Niemców cywile wyszli, natomiast większość powstańców razem z dowódcą Mordechajem Anielewiczem popełniła samobójstwo.

Walki pojedynczych grup powstańczych trwały jednak dalej, w maju i czerwcu. Dla Niemców symbolicznym aktem "zakończenia misji ostatecznego rozprawienia się z Żydami Warszawy" było wysadzenie w powietrze 16 maja Wielkiej Synagogi przy ul. Tłomackie.

pb

Czytaj także

Dała impuls do powstania "Żegoty". Opowieść o Zofii Kossak-Szczuckiej

Ostatnia aktualizacja: 17.04.2021 09:03
Powieściopisarka, publicystka, współzałożycielka dwóch tajnych organizacji w okupowanej Polsce: Frontu Odrodzenia Polski oraz Rady Pomocy Żydom "Żegota". - Rada miała przełomowe znaczenie dla działalności Zofii Kossak-Szczuckiej, ale też dla całej konspiracji polskiej i losu Żydów - mówiła w Polskim Radiu 24 Maryna Miklaszewska. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

78. rocznica wybuchu Powstania w Getcie Warszawskim. Węgrzynek: opór zaskoczył Niemców

Ostatnia aktualizacja: 19.04.2021 04:42
W południe rozpoczną się uroczystości w hołdzie bohaterom Powstania w Getcie Warszawskim. Przy Pomniku Bohaterów Getta będą składane wieńce oraz odmówiona zostanie modlitwa w intencji poległych i zamordowanych.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Żydzi walczący o Polskę", czyli opowieść o bohaterach czasów minionych

Ostatnia aktualizacja: 19.04.2021 11:30
- Tadeusz Wereszycki został zamordowany przez NKWD w Krakowie. Był obrońcą Lwowa i oficerem Wojska Polskiego. Jego historia była charakterystyczna dla losów polskich oficerów pochodzenia żydowskiego w czasie wojny i tuż po niej - mówił w Polskim Radiu 24 Marek Gałęzowski, autor książki "Żydzi walczący o Polskę".
rozwiń zwiń