X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Wiadomości

75. rocznica likwidacji więzienia Pawiak. Warszawa uczciła ofiary

Ostatnia aktualizacja: 30.07.2019 19:11
Byli więźniowie, Powstańcy Warszawscy oraz przedstawiciele władz stolicy uczcili pamięć ofiar więzienia na Pawiaku. Pod koniec lipca 1944 roku Niemcy ze względu na zbliżający się front wschodni, rozpoczęli egzekucje i wywózki osadzonych w największym więzieniu politycznym na terenie okupowanej Polski. 
Audio
  • Joanna Gierczyńska o uroczystościach w 75. rocznicę likwidacji więzienia Pawiak (IAR)
  • Warszawa uczciła ofiary Pawiaka (IAR)
Więzienie na Pawiaku. Niemcy zabili tutaj 40 tys. ludzi, ponad 100 tys. przeszło przez to miejsce podczas II wojny światowej
Więzienie na Pawiaku. Niemcy zabili tutaj 40 tys. ludzi, ponad 100 tys. przeszło przez to miejsce podczas II wojny światowejFoto: Shutterstock/piotrbb

Podczas uroczystości, która odbyła się na terenie nieistniejącego więzienia, głos zabrał były więzień Pawiaka i prezes Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych - Stanisław Zalewski. Były więzień zaznaczył, że już niedługo odejdzie ostatni ocalony z II wojny światowej. 

pap_powstanie_obchody1200.jpg
Obchody 75. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego na Żoliborzu

- Na młodych spada obowiązek zachowania o nich pamięci o ich losach. Nie w taki sposób by powiększyła sterty zapomnianych książek historycznych ale żeby była przestrogą, że nikt na tym świecie nie ma prawa być nadczłowiekiem - powiedział były więzień Pawiaka.

W Muzeum zaprezentowano film "Droga" w reżyserii Andrzeja Kałuszko. Jak mówiła kierownik Muzeum Więzienia Pawiak Joanna Gierczyńska, scenariusz został napisany na podstawie "Drogi Krzyżowej Polaków w więzieniach i obozach" autorstwa 20-letniej więźniarki Elżbiety Krajewskiej.

Była ona torturowana przez Gestapo w Al. Szucha. Następnie w 1943 r. przebywała w szpitalu więzienia Pawiak, gdzie napisała Drogę Krzyżową. Utwór ten krążył potem po Pawiaku, ale został również w formie grypsu przemycony poza więzienie i wydany w podziemnym wydawnictwie. Elżbieta Krajewska zmarła w Auschwitz, miała 21 lat.

Walka o dzieci

Joanna Gierczyńska przypomniała, że ewakuacja więzienia "rozpoczęła się na tydzień przed odejściem ostatnich dwóch transportów". - Więźniowie zostali podzieleni na trzy grupy. Pierwsza grupa została skierowana jednym łączonym transportem do dwóch obozów koncentracyjnych: 1400 mężczyzn wysłano do obozu Gross-Rosen, a 400 kobiet do KL Ravensbrueck - mówiła.

Jak dodała, "warunki w tych transportach były skrajnie trudne, więc większość ludzi nie przeżyła samej drogi". - Druga grupa więźniów to byli szczęśliwie ocaleni, zwolnieni, w tej grupie znaleźli się m.in. polscy lekarze, którzy się tego absolutnie nie spodziewali, ponieważ byli twórcami wewnętrznej siatki konspiracyjnej na Pawiaku". Oprócz lekarz w tej grupie było również 14 matek z niemowlętami, urodzonymi w tym więzieniu w 1944 r. i w 1943 r. 

Powstanie Warszawskie - zobacz serwis specjalny

- Walka o matki z dziećmi trwała przez cały lipiec i Towarzystwo Opieki nad Więźniami "Patronat" robiło wszystko, aby te dzieci zachować przy matkach - opowiadała.

Mówiła, że "Patronat" chciał, aby dzieci zwolnić i oddać rodzinom, ale wtedy matki zostałyby wywiezione do obozów, albo rozstrzelane. Jak dodała Gierczyńska, Niemcy nigdy na Pawiaku nie zabijali matek z dziećmi, nie było taryfy ulgowej dla kobiet w ciąży, ale jeśli dziecko się urodziło to stanowiło parasol ochronny, dlatego była walka aby dzieci zachować przy matkach.

"Jesteśmy po to, aby szerzyć pamięć o tym miejscu"

Gierczyńska zauważyła, że pozostałe osoby zostały rozstrzelane, a ostatnie egzekucje odbywały się w czasie Powstania Warszawskiego w ruinach Getta 13 i 18 sierpnia. Jak dodała, rozstrzeliwano wtedy nawet matki z dziećmi, które urodziły dzieci już w sierpniu. Ostatnią osobą rozstrzelaną 18 sierpnia była Jadwiga Halina Tulińska, była w siódmym miesiącu ciąży.

Kierownik Muzeum Więzienia Pawiak poinformowała, że "sam obiekt - cały teren Pawiaka wraz z przyległymi budynkami gospodarczymi został zaminowany i wysadzony w powietrze 21 sierpnia 1944 r.". - Jesteśmy po to, aby szerzyć pamięć o tym miejscu i o ludziach więzionych w murach Pawiaka i murach więzienia przy Al. Szucha" - podkreśliła.

pomnik 1200 pap.jpg
Dziś rozpoczynają się główne uroczystości 75. rocznicy Powstania Warszawskiego

Podczas okupacji niemieckiej przez więzienie Pawiak przeszło ok. 100 tys. ludzi; ok. 37 tys. zamordowano, a ok. 60 tys. wywieziono do niemieckich obozów koncentracyjnych, w których znaczna część straciła życie.

W 1944 r. Niemcy wysadzili mury więzienia. Muzeum Więzienia Pawiak powstało w 1965 r. przy udziale byłych więźniów. Budynek muzealny wzniesiono według projektów Romualda Gutta i Mieczysława Mołdawy, na ocalałych fundamentach podziemnych kazamat.

Podczas budowy wykorzystano większość znalezionych elementów oryginalnej budowli oraz zabezpieczono wydobyte z ruin dokumenty, elementy wyposażenia i przedmioty używane przez więźniów.

kad

Czytaj także

Powstańcy o akcji BohaterON: pozostanie po nas pamięć

Ostatnia aktualizacja: 29.07.2019 13:32
Akcja pisania kartek i listów do Powstańców Warszawskich, a także nagrody BohaterONy - to elementy IV edycji kampanii "BohaterON - włącz historię!", która rusza w czwartek. Ciągle nazywają nas bohaterami, a to był zwykły obowiązek - mówiła sanitariuszka z powstania Hanna Stadnik ps. Hanka.
rozwiń zwiń