X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Warszawski Instytut Radowy - promienny pomysł Marii Skłodowskiej-Curie

Ostatnia aktualizacja: 29.05.2021 05:40
29 maja 1932 w Warszawie przy ulicy Wawelskiej otwarto Instytut Radowy, który powstał z inicjatywy polskiej noblistki. Ambitną koncepcję Skłodowskiej-Curie udało się zrealizować dzięki hojności Polaków. 
Maria Skłodowska-Curie (na krześle) podczas uroczystości wmurowania aktu erekcyjnego pod budowę Instytutu Radowego w Warszawie
Maria Skłodowska-Curie (na krześle) podczas uroczystości wmurowania aktu erekcyjnego pod budowę Instytutu Radowego w Warszawie Foto: NAC/Domena publiczna

Dziesięciogroszowe znaczki

W 1913 roku otwarto Pracownię Radiologiczną Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, której projekt opracowała Maria Skłodowska-Curie. Niedługo później badaczka postanowiła pójść o krok dalej i zaczęła mówić o przekształceniu pracowni w Instytut, w którym zajmowano by się nie tylko pracą naukową, lecz także badaniem chorych. Pomysł zaczerpnęła z Paryża, gdzie w 1914 roku wybudowano Instytut Radowy.

Do realizacji zamysłu polskiej noblistki przystąpiono w latach 20. W 1921 roku powstało Towarzystwo Instytutu Radowego - zalążek przyszłej placówki. Dwa lata później powołano do życia Komitet Daru Narodowego im. Marii Skłodowskiej-Curie, który miał się zająć urzeczywistnieniem projektu.  

Prezes Towarzystwa Marii Skłodowskiej-Curie w Hołdzie Małgorzata Sobieszczak-Marciniak mówiła na antenie Polskiego Radia, że polski rząd – w przeciwieństwie do francuskiego – nie mógł sobie wówczas pozwolić na sfinansowanie budowy placówki. Stąd sukces Instytutu zależał wyłącznie od dobrej woli i hojności obywateli Rzeczypospolitej i amerykańskiej Polonii, którą zachęcał do składania datków Ignacy Paderewski.

- Zachowały się cegiełki, takie zwykłe małe znaczki, które można było kupić za 10 groszy. Przetrwały także dyplomy wpłat wynoszących na przykład tysiąc złotych. W swojej zamożności darczyńcy naprawdę bardzo się od siebie różnili – opowiadała Małgorzata Sobieszczak-Marciniak na antenie Polskiego Radia.

Posłuchaj
22:10 instytut radowy w warszawie___v2015003888_tr_0-0_12143075f8a683aa[00].mp3 Historię powstania Instytutu Radowego w Warszawie przytacza prezes Towarzystwa Marii Skłodowskiej-Curie w Hołdzie Małgorzata Sobieszczak-Marciniak w rozmowie z Dorotą Truszczak. Audycja "Instytut Radowy w Warszawie" z cyklu "Naukowy zawrót głowy". (PR, 15.04.2015)

Potrzebną kwotę dość szybko udało się zebrać, dzięki czemu już 7 czerwca 1925 roku odbyła się uroczystość wmurowania kamienia węgielnego pod budowę Instytutu. W wydarzeniu uczestniczyła - przybyła z Paryża - Maria Skłodowska, prezydent Rzeczpospolitej Stanisław Wojciechowski, ambasador Republiki Francuskiej oraz tłumy mieszkańców Warszawy.

Prace nad budynkiem rozpoczęto pod koniec roku. Miał on stanąć na placu znajdującym się przy ulicy Wawelskiej. 

- Plany budowy Skłodowska sama konsultowała z architektami. Zadbała o to, żeby budynek miał odpowiednią przestrzeń i ogród. W nim do tej pory rośnie drzewo posadzone przez badaczkę – opowiadała Małgorzata Sobieszczak-Marciniak na antenie Polskiego Radia.

Liczne sukcesy i porażki

29 maja 1932 roku odbyła się ceremonia otwarcia placówki. Honorowym gościem uroczystości była Maria Skłodowska, która ofiarowała Instytutowi gram radu o wartości pół miliona ówczesnych złotych. Prócz badaczki w wydarzeniu wzięli również udział przedstawiciele najwyższej władzy państwowej Rzeczypospolitej oraz liczne grono osób związanych ze światem medycyny i nauki.

Pierwszym dyrektorem placówki został dr med. Franciszek Łukaszczyk – funkcję tę pełnił aż do swojej śmierci w 1956 roku. W momencie otwarcia Instytut dysponował pięcioma aparatami rentgenowskimi. Do końca 1933 roku do szpitala przyjęto na leczenie około siedmiuset osób. Co ciekawe, osoby niezamożne były albo całkowicie zwolnione z opłat za leczenie, albo otrzymywały na nie wysokie ulgi.

W kolejnych latach placówka była rozbudowywana – w 1936 roku otwarto Pracownię do Pomiarów Ciał Promieniotwórczych i Pracownię Fizyczną ze Wzorcownią Rentgenowską. Rozwój Instytutu zatrzymał wybuch II wojny światowej. 5 września 1939 roku dr Łukaszczyk zdecydował się przerwać leczenie radem – sprzęt ukrył, a cenny pierwiastek wywiózł do swojego podwarszawskiego domu letniskowego. Po kapitulacji stolicy placówka wznowiła działanie, chociaż Niemcy skonfiskowali część przywiezionego z powrotem przez dyrektora radu. Instytut przemianowano wówczas na Miejski Szpital Przeciwrakowy.

5 sierpnia 1944 roku naziści wypędzili personel medyczny i niewielką liczbę chorych ze szpitala. Budynek podpalono, a pozostałych chorych rozstrzelano. Odbudowę Instytutu rozpoczęto pod koniec 1945 roku, a jego pełną działalność wznowiono dwa lata później.

W latach 50. Instytut połączono z Instytutem Onkologii w Krakowie i Państwowym Instytutem Przeciwrakowym w Gliwicach, tworząc Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie. W 1984 roku placówkę przemianowano na Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie. Pod tą nazwą funkcjonuje ona po dziś dzień.

jb

Czytaj także

Piotr Curie - w cieniu żony

Ostatnia aktualizacja: 15.05.2021 05:45
Piotr Curie może uchodzić za archetyp naukowca. W pełni poświęcony badaniom, nie dbający o zaszczyty, którego jedynym marzeniem było wyposażone laboratorium. Niespodziewana śmierć przerwała jego wybitną karierę.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Irène Joliot-Curie. Chemia, polityka i ju-jitsu

Ostatnia aktualizacja: 17.03.2021 05:43
Była jeszcze dzieckiem, gdy jej rodzice dostali nagrodę Nobla z fizyki. Kilka lat później Noblem z chemii uhonorowano jej matkę. Po latach Irène Joliot-Curie podzieliła się takim samym wyróżnieniem z mężem. Żadna inna rodzina nie zdobyła tyle Nobli. Ale zainteresowania uczonych sięgały także poza ściany laboratorium.
rozwiń zwiń