X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Cmentarz Powązkowski – zabytkowa nekropolia Warszawy

Ostatnia aktualizacja: 04.11.2020 05:55
4 listopada 1790 roku założona została warszawska nekropolia na Powązkach. 
Cmentarz Powązkowski
Cmentarz PowązkowskiFoto: PAP/Jacek Turczyk

- Ojczyzna to ziemia i groby. Narody tracąc pamięć, tracą życie - mówił jeden z najważniejszych dowódców I wojny światowej, francuski marszałek Ferdinand Foch.

Słowa te mają głębokie przesłanie, ponieważ cmentarze i groby są wymownym obrazem dziejów narodowych, zarówno okresu pokoju, jak i czasu wojny.

Takim szczególnym obrazem dziejów Polski jest Cmentarz Powązkowski w Warszawie. 20 maja 1792 został otwarty i poświęcony. Nekropolia została założona 4 listopada 1790 roku, na działce ofiarowanej miastu przez rodzinę Szymanowskich.

Cmentarz narodowy

W dniu poświęcenia Cmentarza Powązkowskiego wmurowano też kamień węgielny pod budowę kościoła św. Karola Boromeusza, zaprojektowanego przez królewskiego architekta Dominika Merliniego. Wymurowano tam także katakumby, które z założenia miały być prestiżowym miejscem spoczynku przeznaczonym głównie dla możnych. Spoczęli w nich m.in.: Michał Poniatowski, Hugo Kołłątaj, Michał Kazimierz Ogiński, Dominik Merlini, Edward Hartwig, Czesław Niemen.

Przez wiele lat powązkowska nekropolia była jedynym cmentarzem w Warszawie. Grzebano tu małych i wielkich, pospolitych i wybitnych obywateli stolicy. Wielu z nich tworzyło historię miasta i narodu polskiego.

Jak mówił Jerzy Waldorff, w audycji wyemitowanej na antenie Polskiego Radia 1 listopada 1990, w 200-lecie powązkowskiej nekropolii: - Przez ponad dwieście lat zeszło w piaski i glinę Powązek jedni mówią, że dwa inni, że trzy miliony warszawiaków. Trudno dociec, bo za częstych epidemii w mieście grzebano ich masowo, tysiącami.


Posłuchaj
19:23 dwiescie lat warszawskiej nekropolii___wm 41997.mp3 Dwieście lat warszawskiej nekropolii - audycja nadana z okazji 200-lecia założenia Cmentarza Powązkowskiego. Archiwalna wypowiedź nieżyjącego już Jerzego Waldorffa. (PR, 1.11.1990)

 

Powązkowska Aleja Zasłużonych

Jakkolwiek było, każdy z nas na dostojnym narodowym cmentarzu znaleźć może protoplastów w zawodzie, w powołaniu, ludzi znamienitych, dla kraju i miasta zasłużonych. Pochowani są na nim działacze niepodległościowi, żołnierze powstań narodowych, od insurekcji kościuszkowskiej do powstania warszawskiego, wybitni pisarze, poeci, artyści, myśliciele, uczeni, lekarze, prawnicy i duchowni. Część z nich spoczęła w założonej w 1925 roku Alei Zasłużonych.

- Byłem wtedy jeszcze chłopcem, gdy w roku 1925 chowano za katakumbami pisarza, laureata Nagrody Nobla Władysława Reymonta - wspominał Jerzy Waldorff. - Grób jego był jeszcze samotny, pierwszy w projektowanej Alei Zasłużonych, która z czasem zapełniła się przeszło setką innych.

Nazwiska artystów tam chowanych składają się na historię kultury polskiej. Pisarze: Paweł Jasienica, Jan Parandowski, Leopold Staff, Stanisław Dygat, Kazimierz Wierzyński, Maria Dąbrowska; aktorzy: Stefan Jaracz, Irena Solska, Kazimierz Opaliński, Mieczysława Ćwiklińska, Jerzy Leszczyński, Jan Kurnakowicz, dyrygent Emil Młynarski, pianista Witold Małcużyński, śpiewak Jan Kiepura oraz śpiewaczka Ada Sari.

Pamięć i troska o groby przodków

Cmentarz, którego powierzchnia początkowo wynosiła ok. 2 ha, wielokrotnie był powiększany i dziś zajmuje 43 ha. Powązki przetrwały okres II wojny światowej, stając się w zniszczonej stolicy, najbogatszym w zabytki warszawskim muzeum. Znajdujące się tam nagrobki są przykładami kolejnych stylów architektonicznych, a zdobiące je rzeźby tworzyli wybitni artyści, wśród nich m.in.: Jakub Tatarkiewicz, Cyprian Godebski, Xawery Dunikowski, Antoni Kenar, Gustaw Zemła.

W 1974 roku Jerzy Waldorff założył Społeczny Komitet Opieki na rzecz Ochrony Starych Powązek. - Zebrała się nas grupa odtąd wiernych sprawie działaczy i fachowców z różnych dziedzin konserwacji. Władze duchowe i świeckie początkowo nieufne, po dwóch latach jęły popierać nas gorąco, dzięki czemu przekroczyliśmy liczbę pięciuset najcenniejszych uratowanych od rozpadu grobowców narodowego cmentarza – wspominał pisarz.

Z jego inicjatywy co roku w dzień Wszystkich Świętych na Cmentarzu Powązkowskim odbywa się kwesta prowadzona przez czołowych artystów scen warszawskich, znane osobistości kultury i mediów. Listopadowe kwesty cmentarne weszły na trwałe w obyczaj stolicy.

- Nie zapominajcie o grobach przodków waszych, bo są jak kotwice pamięci zaczepione u dna dziejów, żeby na burzliwym morzu historii Polska nawa nie rozbiła się o wrogie skały – apelował Jerzy Waldorff, który w 1999 roku także spoczął na Cmentarzu Powązkowskim.

mk

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Jerzy Waldorff: w latach 20. i 30. Warszawa była dziwnym miastem

Ostatnia aktualizacja: 28.08.2018 13:04
- To było miasto, którym zachwycał się Artur Rubinstein. Zawsze mówił, że takich pięknych kobiet, tak eleganckich ekwipaży, tak świetnych restauracji, to on nigdzie nie widział. A jeździł przecież po całym świecie - mówił w archiwalnym nagraniu znany publicysta i krytyk muzyczny.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Polskie cmentarze na obczyźnie

Ostatnia aktualizacja: 01.11.2020 05:50
Pierwsze dwa dni listopada to czas szczególny w polskiej kulturze. Polacy masowo ruszą na cmentarze, by odwiedzać groby bliskich - nie tylko w Polsce, ale też i na świecie. Wiele nekropolii, na których pochowani są nasi rodacy, znajduje się poza granicami kraju.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tu leżą słynni Polacy. Najważniejsze polskie nekropolie

Ostatnia aktualizacja: 01.11.2020 06:00
Leżą na nich doczesne szczątki koronowanych głów i przywódców narodu, najwybitniejszych artystów i polityków. Najsłynniejsze rodzime cmentarze są nie tylko miejscem pochówku, ale też niezwykłym pomnikiem polskiej historii i świadectwem naszej tożsamości. 
rozwiń zwiń