X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Jan Dantyszek – pierwszy polski ambasador

Ostatnia aktualizacja: 27.10.2020 05:45
- Międzynarodowy intelektualista, awanturnik, dyplomata i poeta. Taki był Jan Dantyszek - stwierdził prof. Jerzy Axer.
Jan Dantyszek. Reprod. fot. portretu. Wikimedia Commonsdp
Jan Dantyszek. Reprod. fot. portretu. Wikimedia Commons/dp

27 października przypada 471. rocznica śmierci Jana Dantyszka, sekretarza króla Zygmunta Starego, ambasadora Polski na dworze hiszpańskiego króla Karola V, mecenasa sztuki, autora wierszy, listów i pism.  

Człowiek renesansu

Sylwetkę Jana Dantyszka przedstawiła Eliza Bojarska w audycji z cyklu "Anegdoty i fakty" nadanej w kwietniu 1995 roku.
- Dantyszek to człowiek-klucz do całej historii humanizmu europejskiego w I połowie XVI w. - stwierdził gość programu, prof. Jan Kieniewicz . - I to nie jest opinia polskiego patrioty, tylko to jest opinia międzynarodowa.

Jan Dantyszek był z pochodzenia mieszczaninem. Urodził się w Gdańsku 1 listopada 1485. Naprawdę nazywał się Johann(es) von Hoefen. Skąd zatem polski przydomek?

- To proste - powiedział historyk - po łacinie "Dantiscus" znaczyło Gdańszczanin.


Posłuchaj
18:59 Dantyszek - biskup i dyplomata - aud. Elizy Bojarskiej.mp3 "Dantyszek - biskup i dyplomata" - barwny życiorys pierwszego ambasadora w historii polskiej dyplomacji przedstawiają: historyk, prof. Jan Kieniewicz oraz filolog klasyczny, prof. Jerzy Axer.. Aud. Elizy Bojarskiej z cyklu "Anegdoty i fakty". (16.04.1995)

 

Zawodowy dyplomata

Zawsze czuł się Polakiem i chciał nim być. Studiował w Krakowie, Niemczech, podróżował po całej Europie. Przygotowywał się do kariery zawodowej w służbie polskiego monarchy.

- Musiał być wyjątkowo wybitnym człowiekiem, którego zdolności zostały zauważone mimo niższego stanu – komentował prof. Jan Kieniewicz. - Dostał pieniądze na dwuletnie podróże po Europie, by się kształcić. Ale zamiast jechać do Padwy i tam się douczać, pojechał do Ziemi Świętej, ponieważ jego ciekawość świata była mocniejsza.

Miłośnik piwa

Dantyszek był mistrzem stołu i mistrzem kielicha. W jednej ze swych fraszek napisał:
Niechaj ten o winie śpiewa
Kto nie zaznał między nami
Napoju nad napojami
Przymiotów piwa...

Król Zygmunt Stary dość szybko dostrzegł wybitne zdolności przyszłego dyplomaty. Wysłał Jana Dantyszka jako swego ambasadora do Hiszpanii. Na dworze Karola V przebywał od 1524 r. do 1532 r. Wyróżniał się wśród innych, znał języki, oczytany, z łatwością nawiązywał kontakty.

Awanturnik i kobieciarz

Zdaniem drugiego gościa audycji "Anegdoty i fakty" filologa klasycznego, prof. Jerzego Axera, Dantyszek był postacią typową dla swojej epoki, ale jednocześnie egzotyczną.

- Był dyplomatą z zawodu, poetą i człowiekiem o bardzo szerokich zainteresowaniach humanistycznych, a równocześnie awanturnikiem, kobieciarzem, pijakiem – stwierdził prof. Jerzy Axer i dodał: - Odkrywanie Ameryki dopełniało się na jego oczach, a Hernán Cortés, zdobywca Meksyku był jego przyjacielem. Wymieniali listy, udało się nam chyba zrekonstruować chyba z 15 przesyłek transoceanicznych między Dantyszkiem a Cortésem.

Sakra biskupia

Talenty Jana Dantyszka doceniła królowa Bona. To ona namówiła go, by karierę dyplomaty połączył z karierą duchownego. Pierwszy polski ambasador porzucił stan świecki i w 1530 roku uzyskał nominację na biskupa chełmińskiego.

- Dantyszek w okresie sprawowania sakry biskupiej nie przestał być korespondentem całej Europy - powiedział prof. Axer. - Na terenie Polski to było najlepsze źródło informacji o świecie. Korespondencja jego liczy ok. 20 tys. listów.

"Świetna znajomość prawa, zarówno świeckiego jak i kanonicznego, głęboki sposób widzenia historii jak i filozofii nabyty przez wielkie oczytanie i tak niepospolitą wymowę, że papież i dwór rzymski oraz najwięksi krasomówcy nie mogli mu podziwienia odmówić" – pisali mu współcześni.

Manifest polityczny

Jan Dantyszek to nie tylko autor listów, które są znakomitym źródłem informacji o Europie pierwszej połowy XVI w. Tworzył też wierszowane manifesty polityczne.

– Niesłychanie interesujące jako propaganda – powiedział prof. Axer. – Komentował w nich największe wydarzenia swoich czasów. Rozdawał je na wielkich kongresach międzynarodowych, na których bywał.

Prowadził korespondencję z najważniejszymi osobistościami ówczesnej Europy, spotkał się z Marcinem Lutrem. Z rąk cesarza Maksymiliana I otrzymał laur poetycki. Monarcha nadał mu również tytuł doktora obojga praw, zaś jego następca Karol V wybił medal na jego cześć. Z nominacji cesarskiej otrzymał też hiszpańskie szlachectwo.

Jan Dantyszek zmarł 27 października 1548 roku w Lidzbarku Warmińskim. Pochowano go we Fromborku.

bs

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Bona jako cudzoziemka i kobieta była bez szans

Ostatnia aktualizacja: 19.11.2020 05:45
- To historia kobiety, która próbowała przeprowadzić wielką reformę i przegrała. Poniosła porażkę osobistą. Ale znacznie ważniejsze jest, że straty poniosła Polska - stwierdziła prof. Maria Bogucka, autorka biografii królowej Bony.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Katedra na Wawelu – historia Polski zapisana w kamieniu

Ostatnia aktualizacja: 28.03.2020 05:50
- Mam zawsze świadomość, że wchodzę do sanktuarium narodu, że wchodzę do pierwszego kościoła Rzeczypospolitej, że to jest świętość najwyższej rangi – mówił wieloletni kustosz i proboszcz wawelskiej katedry, ks. prałat Janusz Bielański.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jakub Świnka – architekt odrodzenia Królestwa Polskiego

Ostatnia aktualizacja: 19.12.2019 05:40
Był najwybitniejszym politykiem Polski w XIII wieku, znany z tego, że prowadził politykę obrony polskiego Kościoła i polskiego języka przed germanizacją.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ks. Jakub Wujek - autor kunsztownego przekładu Biblii

Ostatnia aktualizacja: 27.07.2020 05:45
27 lipca 1597 roku w Krakowie zmarł Jakub Wujek, jezuita, teolog, pisarz religijny, autor jednego z najbardziej znanych przekładów Biblii na język polski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kolegium jezuickie w Poznaniu. Tu studiowali jedni z najlepszych

Ostatnia aktualizacja: 25.06.2020 05:00
447 lata temu W Poznaniu otwarto szkołę jezuicką, jedną z największych i najbardziej prestiżowych uczelni Rzeczypospolitej. Jej rektorem został ks. Jakub Wujek, jezuita, teolog, autor jednego z najbardziej znanych przekładów Pisma Świętego na język polski.
rozwiń zwiń