X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Szkiełko, mydło i kawałek drutu. Ekscentryczna twórczość Władysława Hasiora

Ostatnia aktualizacja: 14.07.2021 05:41
Władysław Hasior zmarł 14 lipca 1999 roku. Był artystą oryginalnym, nowoczesnym, który nie bał się w swoich pracach wykorzystywać niekonwencjonalnych materiałów. Ta innowacyjność i kreatywność sprawiły, że jest jednym z najlepiej rozpoznawalnych polskich artystów na świecie. 
Zakopane 08.1982. Malarz i rzeźbiarz Władysław Hasior w swojej pracowni.
Zakopane 08.1982. Malarz i rzeźbiarz Władysław Hasior w swojej pracowni. Foto: Jerzy Ochoński/PAP/PAI

Prace rzeźbiarza po dziś dzień wzbudzają skrajne emocje - jedni uważają je za arcydzieła niosące za sobą ważne przesłania, inni wręcz przeciwnie. Artyście od początku przyświecał jeden cel - chciał wzbudzać zainteresowanie, przyciągać widzów. Był zdania, że jego działalność artystyczna ma prowokować do myślenia i zadania sobie pytania "czym jest sztuka?". 

Skromny chłopak z Podhala

Władysław Hasior urodził się 14 maja 1928 roku w Nowym Sączu. Pochodził z ubogiej rodziny, więc od dziecka pracował, aby zarobić na własne utrzymanie. W 1947 roku rozpoczął naukę w Państwowym Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem pod kierunkiem rzeźbiarza profesora Antoniego Kenara.

- Przez cały okres szkoły Hasior wyraźnie wybijał się swoją indywidualnością i tym nam imponował. Był niesamowicie zdyscyplinowany, wysportowany, punktualny i oczytany. Był z niego taki trochę mól książkowy. Miał w sobie coś takiego, że zawsze chciał inaczej – wspominał rzeźbiarz profesor Stanisław Kulon, kolega Hasiora ze szkolnych lat, w audycji Lidii Nowickiej z cyklu "Moja przestrzeń". - I Kenar zwrócił uwagę na tą właśnie bujną i wiele obiecującą osobowość jeszcze młodego chłopca – dodał.

Posłuchaj
14:01 władysław hasior___3816_95_iv_tr_0-0_1086564469bc9a12[00].mp3 Profesor Stanisław Kulon wspomina lata młodzieńcze, gdy chodził do szkoły z Władysławem Hasiorem. Audycja Lidii Nowickiej "Władysław Hasior" z cyklu "Moja przestrzeń". (PR, 26.02.1995) 

Po zdaniu matury w 1952 roku Hasior przeniósł się do Warszawy, gdzie podjął studia na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych. Tam uczył się w pracowni rzeźbiarza profesora Mariana Wnuka. W 1958 roku uzyskał dyplom magistra na podstawie ceramicznych Stacji Drogi Krzyżowej – rzeźby można podziwiać w kościele św. Kazimierza w Nowym Sączu.

Rok później – uzyskawszy stypendium ministra kultury – wyjechał do Paryża, gdzie szlifował swoje umiejętności plastyczne pod okiem rzeźbiarza Ossipa Zadkine'a. Wówczas objechał również Francję i Włochy na motorze – wspomnienia artysty z tamtych wypraw zostały opublikowane w 1987 roku pod nazwą "Dziennik podróży". Nie była to pierwsza zagraniczna wycieczka artysty – w 1957 roku wraz z kolegami ze studiów odwiedził między innymi Berlin, Brukselę i Antwerpię.

Asamblaż, pomniki i sztandary

Pierwsze prace artysty - rzeźby "Wdowa", "Czarnoksiężnik", "Męka Pańska" (1957) - wyróżniały się na tle dzieł innych artystów przede wszystkim z powodu materiałów, z których zostały zrobione. Hasior uważał, że każdy przedmiot niesie ze sobą pewne znaczenie, które zawsze można wykorzystać w sztuce. Łącząc je, można zbudować całą opowieść, czyli rzeźbę. Prace artysty – bardzo ekspresyjne, uczuciowe - były tworzone nie z gliny, marmuru, lecz między innymi z kawałków szkła, powykręcanych drutów, zardzewiałych rur, sztućców czy też kawałków mydła.

Posłuchaj
14:01 prywatnie u władysława hasiora___pr iii 89935_tr_0-0_1098955369bb4e49[00].mp3 Władysław Hasior mówi o specyfice swojego malarstwa, narzędziach, których używa przy pracy i zainteresowaniu jego twórczością za granicą. Audycja Lidii Nowickiej "Prywatnie u Władysława Hasiora". (PR, 27.05.1984)

- Zdejmuję łyżkę ze stołu i montuję ją w płaszczyznę kompozycji. Patrząc na to, moja miła sąsiadka stuka się w czoło i mówi, że chyba zwariowałem. Każdy przedmiot ma swoją otoczkę poetycką, którą dostrzegają ci ludzie, którzy mają wyobraźnię – mówił Władysław Hasior w audycji Lidii Nowickiej z cyklu "Moja przestrzeń". - Na przykład obcęgi służą do wyjmowania gwoździ z deski, ale bardziej pomysłowi ludzie używają ich do wyciągania wiadomości z ludzi - dodał.

Hasior w swojej twórczości chętnie odwoływał się do mitologii oraz Biblii – mowa tu między innymi o takich pracach, jak "Niobe" (1961), czy "Ikar" (1962). Za pomocą zaczerpniętych z nich postaci odwoływał się do historii i aktualnej rzeczywistości. Najbardziej popularną rzeźbą artysty jest "Przesłuchanie anioła" (1962) - Hasior pod głową figury rozpalał ogień, który sprawiał, że jej włosy się poruszały. Praca nawiązuje do czasów okupacji niemieckiej i okresu powojennego, gdy funkcjonariusze władz totalitarnych bezlitośnie zwalczali swoich wrogów. 

Posłuchaj
14:01 władysław hasior___pr ii 14018_tr_0-0_999715969bf4760[00].mp3 Władysław Hasior opowiada o swojej fascynacji stylistyką ikon. Audycja Elżbiety Marcinkowskiej z cyklu "Zapiski ze współczesności'. (PR, 02.06.1992)

Krytyk sztuki profesor Jerzy Madejski mówił w audycji Andrzeja Matyni "Niewolnik czterech żywiołów – audycja o Władysławie Hasiorze", że rzeźbiarz był człowiekiem, który nie podporządkowywał się konwencjom, modnym nurtom. Był pionierem asamblażu w Polsce – trójwymiarowego kolażu stworzonego z gotowych przedmiotów. Sztuki młodej, rozwijającej się dopiero na zachodzie. Na początku swojej artystycznej drogi Hasior był często krytykowany, nie doceniano jego talentu w ojczyźnie. Jego kariera rozwinęła się dopiero w latach 60. i 70. – wówczas zdobył niezwykłą popularność i stał się kultową postacią polskiej sztuki. Jego prace były wystawiane w wielu miastach zarówno w Polsce, jak i za granicą - między innymi w Krakowie, Rzymie, Sztokholmie, Oslo, Wiedniu, Wenecji oraz Amsterdamie.

Posłuchaj
13:19 władysław hasior___pr ii 14036_tr_0-0_999212669bec6a7[00].mp3 Władysław Hasior wspomina wystawę swoich prac, która odbyła się w 1968 roku w Moderna Museet w Sztokholmie. Audycja Elżbiety Marcinkowskiej z cyklu "Zapiski ze współczesności". (PR, 03.06.1992) 

- To jest sztuka specyficzna, którą trzeba kontemplować po odebraniu pierwszego szoku, jaki wywołuje. Jednym z zarzutów, które stawiano Hasiorowi, było to, że operuje agresją szaloną, tanią metaforą. I rzeczywiście tak jest, bo to ma przyciągać widza, ma go zafascynować. Ale drugie i trzecie obejrzenie odsłania drugie i trzecie dno. A sądzę, że istnieje również i czwarte dno, którego już nikt nie dostrzega – mówił Madejski na antenie Polskiego Radia.

Posłuchaj
27:21 niewolnik czterech żywiołów - audycja o władysławie hasiorze___pr iii 42148_tr_0-0_1167767869bbbc26[00].mp3 Profesor Jerzy Madejski, reżyserka Maria Kwiatkowska i rzeźbiarz profesor Stanisław Kulon mówią o życiu i twórczości Władysława Hasiora. Audycja Andrzeja Matyni "Niewolnik czterech żywiołów - audycja o Władysławie Hasiorze". (PR, 23.04.1973)

Hasior zajmował również innymi dziedzinami artystycznymi. Od lat 60. wykonywał betonowe pomniki – stworzył między innymi "Pomnik rozstrzelanych" (1966-1968) w Nowym Sączu, którego fragmenty znajdują się obecnie we Wrocławiu, "Golgotę" (1969) w Montevideo (stolica Urugwaju), "Płonącą pietę" (1972) w Kopenhadze i "Ogniste ptaki" (1975) w Szczecinie. 

Od 1965 roku tworzył także sztandary – podczas pracy nad nimi inspirował się chociażby sztandarami kościelnymi, wojskowymi, gobelinami i godłami rodowymi ("Romeo i Julia" z 1969 roku, "Sztandar św. Emeryta" z 1971 roku). Ponadto Hasior chętnie zajmował się fotografią oraz wykonywał scenografie do spektakli między innymi Teatru Polskiego we Wrocławiu.

Posłuchaj
29:17 władysław hasior___fl 10806_tr_0-0_1197335769bfbcbf[00].mp3 Władysław Hasior przybliża kulisy powstania niektórych swoich rzeźb, pomników i sztandarów. Audycja Elżbiety Marcinkowskiej "Władysław Hasior" z cyklu "Nasz wiek XX". (PR, 14.05.1987)

Rzeźbiarz jako społecznik

W 1963 roku Hasior stał się bohaterem filmu dokumentalnego Konstantego Gordona z serii "Polska rzeźba współczesna". Łącznie powstało aż dziesięć filmów poświęconych życiu i twórczości rzeźbiarza. Najnowszy z nich - "Hasior inaczej" autorstwa Urszuli Dubowskiej - ukazał się w 2019 roku.

Rzeźbiarz był człowiekiem bardzo aktywnym społecznie i medialnie – chętnie udzielał wywiadów, występował w programach telewizyjnych. W 1973 roku był inicjatorem happeningu, który odbył się podczas Święta Kwitnących Jabłoni w Łącku nad Dunajcem. Korowód strażaków z okolicznej Ochotniczej Straży Pożarnej zaniósł wówczas sztandary Hasiora do amfiteatru znajdującego się na Jeżowej Górze. Pomagał im sam artysta, który na tę okazję również założył mundur strażacki.

Hasior był szczególnie aktywny w swoich rodzinnych stronach – chętnie organizował w Zakopanem wydarzenia kulturalne, w tym spotkania mieszkańców z polskimi twórcami (między innymi ze Stanisławem Lemem i Gustawem Holoubkiem). W lutym 1985 roku w mieście nastąpiło otwarcie Galerii Władysława Hasiora, będącej filią Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem.

Władysław Hasior zmarł 14 lipca 1999 roku w Krakowie. Całą swoją artystyczną spuściznę zapisał Muzeum Tatrzańskiemu.

jb

Czytaj także

Eryk Lipiński – karykatura też jest sztuką

Ostatnia aktualizacja: 12.07.2020 05:59
W tym szczególnym dniu mija także 112. rocznica urodzin wielkiego mistrza karykatury, satyry, uśmiechu, ilustracji książkowych i plakatu – 12 lipca 1908 roku urodził się Eryk Lipiński. Na świat przyszedł w Krakowie. Jeszcze przed wojną założył słynne czasopismo satyryczne „Szpilki”, które prowadził także po wojnie. W 1978 roku założył w Warszawie Muzeum Karykatury.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Józef Szajna - wybitny artysta, który łączył sztukę plastyczną z teatrem

Ostatnia aktualizacja: 24.06.2021 05:40
24 czerwca 2008 roku zmarł Józef Szajna, jeden z największych polskich reżyserów teatralnych drugiej połowy XX wieku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Teodor Axentowicz - admirator pięknych kobiet i ormiańskiej kultury

Ostatnia aktualizacja: 13.05.2021 05:40
- Ciekawa mieszanina paryżanina z Ormianinem. Ten wysoki pan z wielkim garbatym nosem miał wszystko czarne z wyjątkiem skóry: czarną brodę, oczy, brwi, czarny kapelusz z olbrzymim rondem, no i przepisową czarną pelerynę. W Zakopanem porzucał ją na rzecz serdaka – tak opisywała artystę młodopolskiego Teodora Axentowicza Magdalena Samozwaniec na antenie Polskiego Radia. 
rozwiń zwiń