X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Helena Grossówna. Aktorka uwielbiana przez widzów

Ostatnia aktualizacja: 01.07.2021 05:35
27 lat temu, 1 lipca 1994 roku, zmarła w Warszawie Helena Grossówna, aktorka znana i uwielbiana przez widzów przedwojennej Polski.
Helena Grosówna (z lewej) i Eugenusz Bodo w kobiecym przebraniu - kadr z przedwojennej komedii z 1937 roku pt. Piętro wyżej w reżyserii Leona Trystana
Helena Grosówna (z lewej) i Eugenusz Bodo w kobiecym przebraniu - kadr z przedwojennej komedii z 1937 roku pt. "Piętro wyżej" w reżyserii Leona TrystanaFoto: Forum

Urodziła się w piątek i odeszła w piątek. Torunianka, dom, w którym się wychowywała został zachowany i jest obecnie zabytkiem. Zmarła w Warszawie - po przejściu na emeryturę w 1964 roku zaszyła się w warszawskim Międzylesiu, swoim domku z ogródkiem, który kupiła jeszcze przed wojną. Miejscem pochówku jest niewielki cmentarz w Zerzniu, w warszawskiej dzielnicy Wawer. Dziwić może jedynie fakt, że śmierć w tak nieodległym czasie może różnić się datą w zależności od proweniencji biogramu... otóż niezwykle dokładne w swoich archiwach Muzeum Powstania Warszawskiego informuje, że datą śmierci Pani porucznik z Powstania Warszawskiego jest 29 czerwca 1994 roku.

Niezależnie od tych różnic wiemy, że Helena Grossówna była piękną aktorką i wspaniałym człowiekiem. Pamiętamy ją z wielu przedwojennych filmów, m.in. filmu "O dwóch takich, co ukradli księżyc", gdzie zagrała matkę Jacka i Placka, dwóch urwisów z powieści Kornela Makuszyńskiego. Wiele źródeł podaje także jej chwalebne losy okresu wojny i choć, jak twierdzą, nie ma bezpośrednich dowodów na jej działalność konspiracyjną w AK, to nie zostaje się porucznikiem w Powstaniu Warszawskim tak z dnia na dzień.

Jest jednak jedno bardzo dobre opracowanie jej wojennych losów: "Wojenne losy Heleny Grossówny", autorstwa Beaty Pieńkowskiej-Wyżyńskiej i Adama Wyżyńskiego (Filmoteka Narodowa). Czytamy tam o przedwojennych związkach Grossówny z Polą Negri, o możliwości wyjazdu na tournée po Stanach Zjednoczonych, które to plany zniweczył wybuch wojny. Czytamy też, że "dość szybko zaangażowała się w pomoc dla obrońców Warszawy. Odbyła szkolenie dla sanitariuszek, a później prowadziła kuchnię dla żołnierzy na Targówku przy ulicy 11 listopada, o co poprosili ją znajomi, wiedząc, że smacznie gotuje. (...) Kawiarnia służyła też za "kontakt" dla żołnierzy AK. Helena była przez nich kilkukrotnie proszona o ukrycie kogoś. Nie domawiała tej pomocy, oferując strych lub piwnicę swego domu".

W dalszej części artykułu pojawiają się znaczące informacje dotyczące jej konspiracyjnej działalności: "Grossówna była osobą patriotyczną. Dość szybko, bo już w lipcu 1941 roku, znalazła się w strukturach konspiracyjnych. Służyła w organizacji AK "Wachlarz" na odcinku Warszawa-Brześć oraz Warszawa-Baranowicze na Białorusi do kwietnia 1944. Pełniła funkcję łączniczki, w czym pomagała jej doskonała znajomość niemieckiego". Portal powstańczych biogramów prócz stopnia wojskowego informuje: "Podczas okupacji była kelnerką w lokalach warszawskich. Występowała od czasu do czasu również w teatrach jawnych. Prawdopodobnie należała do Armii Krajowej, lecz brak dokładnych danych na temat jej udziału w konspiracji".

Szlakiem bojowym Heleny Grossówny było Śródmieście Południe, a oddział: "I Obwód "Radwan" (Śródmieście) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej - 2. Rejon "Litwin" (następnie odcinek "Sarna") - Korpus Bezpieczeństwa - batalion KB "Sokół" - poczet dowódcy". Dość powiedzieć, że szeregach batalionu KB "Sokół" walczył i zginął Antoni Szczęsny Godlewski, legendarny "Antek Rozpylacz". W batalionie tym pełniła funkcję komendantki grupy kobiecej, gdzie służyło prawie siedemdziesiąt dziewcząt i kobiet w funkcjach sanitariuszek i łączniczek. Grossówna przybrała pseudonim "Bystra".

Należy też dodać, że nasza bohaterka nigdy nie skorzystała z faktu, że jej ojciec był z pochodzenia Niemcem. Fakt ten przyczynił się jednak do bardzo dobrej znajomości języka okupantów. Podobnie nieskazitelny charakter okazała w latach powojennych, kiedy otworzyła się przed nią możliwość awansu na stanowisko dyrektora Teatru Syrena w Warszawie. Warunek był jeden - wstąpienie do PZPR. Helena Grossówna stanowczo odrzuciła to rozwiązanie. Jej powojenna kariera nie była tak świetlana jak ta przed wojną, choćby ze względu na okupacyjną przynależność do AK.

Portal "Nowości Dziennika Toruńskiego" niezwykle ciepło zaczyna artykuł opisujący uroczystości nadania imienia aktorki rondu nieopodal jej zabytkowego domu w Toruniu: "U szczytu sławy, kiedy Eugeniusz Bodo umawiał się z nią na dziewiątą i wspólnie z Adolfem Dymszą śpiewał "Ach, śpij kochanie", podczas okupacji, kiedy Grossówna, jako oficer Armii Krajowej, walczyła w Powstaniu Warszawskim, czy po wojnie, gdy nie godząc się na współpracę z nową władzą, ostatecznie pogrzebała szanse rozwoju swojej błyskotliwej kariery, Helena Grossówna zawsze podkreślała, że jest przede wszystkim Helenką z Torunia".

Przed wojną, kiedy jej kariera filmowa dosłownie wystrzeliła w połowie lat 30. zagrała w najsłynniejszych dziełach polskiej kinematografii. Pojawiła się w kilku szybko kręconych filmach, z których bardziej znanym był "Straszny dwór", w którym zagrała Jadwigę. Jednak prawdziwy rozgłos zaczyna się od jej szóstego filmu "Dodek na froncie". Kolejny - "Piętro wyżej" - odniósł prawdziwy sukces, a Grossównie zapewnił stały angaż w kinowych hitach. Kolejne filmy znane i cenione są także w obecnych czasach: "Zapomniana melodia", "Szczęśliwa 13-ka", "Robert i Bertrand", "Paweł i Gaweł", "Królowa przedmieścia". Ostatnim przedwojennym filmem był "Testament profesora Wilczura".

Po wojnie, oprócz słynnego "O dwóch takich, co ukradli księżyc", zagrała jeszcze epizodyczne role w ważnym filmie "Kolorowe pończochy" oraz w "Zbrodniarz i panna" u boku Zbyszka Cybulskiego. Przedwojenna kariera w teatrach i kabaretach Warszawy, po wojnie nie rozkwitła z taką siłą jak wcześniej. Po wyzwoleniu zaangażowała się do kabaretu literackiego "Siedem kotów" w Krakowie, u boku Ireny Kwiatkowskiej, kierowanego przez duet Konstanty Ildefons Gałczyński i Marian Eile. Po przeniesieniu się do Warszawy dostała angaż w Teatrze Syrena, w którym role często wymagały scenicznego śpiewu, a w tym Helena Grossówna była mistrzynią.

Na jeszcze jedną rzecz warto zwrócić uwagę, bo kto z polskich aktorów ma swój własny komiks? Bardzo nieliczni... a nasza bohaterka ma - zatytułowany "Helena Grossówna. Nigdy nie trać nadziei" - wydany w 2019 roku wg scenariusza Macieja Jasińskiego i rysunkami Jacka Michalskiego. Komiks jest do obejrzenia i przeczytania w Internecie pod adresem: https://issuu.com/kujawskopomorskie/docs/komiks_o_helenie_gross_wnie .

Niezwykle ciekawe przeżycie.

PP


Czytaj także

Eugeniusz Bodo – zaginiony na Wschodzie

Ostatnia aktualizacja: 07.10.2020 05:50
Jeden z najsłynniejszych aktorów przedwojennej Warszawy, przyjaciel Ludwika Sempolińskiego, który na starcie aktorskiej przygody zazdrościł mu... eleganckiego fraka. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Pola Negri - polska królowa Hollywood

Ostatnia aktualizacja: 03.01.2021 05:40
Apolonia Chałupiec dała się poznać szerszej publiczności jako Pola Negri, aktorka, która podbiła Hollywood i wiele męskich serc. Urodziła się 3 stycznia 1897 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Henryk Wars - twórca legendarnych piosenek

Ostatnia aktualizacja: 29.12.2019 05:53
"Już nie zapomnisz mnie" - tytuł jednego z wielu jego utworów, może być mottem całej jego twórczości. Był jednym z najbardziej warszawskich kompozytorów XX wieku. 29 grudnia 1902 roku urodził się w Warszawie Henryk Warszawski, bardziej znany pod nazwiskiem Henryk Wars.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Konrad Tom – prawdziwie wielki aktor przedwojennego kabaretu

Ostatnia aktualizacja: 09.04.2021 05:30
9 kwietnia 1887 roku urodził się w Warszawie Konrad Tom, aktor oraz autor scenariuszy do przedwojennych hitów kinowych, m.in. "Czy Lucyna to dziewczyna" i "Ada, to nie wypada!".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jerzy Lipman - oko polskiej szkoły filmowej

Ostatnia aktualizacja: 10.04.2021 05:35
10 kwietnia 1922 roku urodził się operator filmowy Jerzy Lipman. Był jednym z twórców polskiej szkoły filmowej, autorem zdjęć do takich filmów jak "Pokolenie" (1954), "Kanał" (1956), "Lotna" (1959), "Zezowate szczęście" (1960), "Nóż w wodzie" (1961) czy "Prawo i pięść" (1964).
rozwiń zwiń

Czytaj także

Igor Śmiałowski - niezapomniany amant polskiej sceny

Ostatnia aktualizacja: 20.06.2021 05:35
104 lata temu, 20 czerwca 1917 roku, urodził się w Moskwie wybitny aktor Igor Śmiałowski. Zagrał w ponad 110 filmach.
rozwiń zwiń