X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Bronisław Prugar-Ketling - dowódca 2 Dywizji Strzelców Pieszych oczerniony po śmierci przez komunistów

Ostatnia aktualizacja: 02.07.2021 06:00
Dowódca jednej z dwóch polskich dywizji piechoty, które walczyły przeciwko Niemcom we Francji, przez pięć długich lat dbał o swoich żołnierzy internowanych w Szwajcarii. Po wojnie wrócił do kraju, by odbudować Wojsko Polskie. Po śmierci zamiast czci, spotkały go fałszywe oskarżenia. 
Gen. Bronisław Prugar-Ketling. W tle Ketling dokonujący przeglądu wojsk podczas internowania w Szwajcarii.
Gen. Bronisław Prugar-Ketling. W tle Ketling dokonujący przeglądu wojsk podczas internowania w Szwajcarii. Foto: Grafika na podstawie NAC/dp

Bronisław Prugar przyszedł na świat dokładnie 130 lat temu, 2 lipca 1891, w rolniczej rodzinie w Trześniowie (ob. województwo podkarpackie). Po śmierci ojca, był wychowywany przez stryja Wojciecha, proboszcza parafii w Babicach. To dzięki jego wsparciu materialnemu przyszły generał mógł jeszcze przed I wojną światową ukończyć prawo na lwowskim uniwersytecie.

Droga wojny

Pseudonim Ketling, od Sienkiewiczowskiego bohatera "Pana Wołodyjowskiego", przybrał po założeniu w rodzinnym Trześniowie Drużyny Bartoszowej – tego typu formacje były powoływane do życia przez lwowskich studentów i służyły celom przysposobienia wojskowego do przygotowania do przyszłych walk niepodległościowych. Później przybrał – co było wówczas dość powszechną praktyką – pseudonim jako człon nazwiska.

W czasie I wojny światowej został powołany do cesarsko-królewskiej armii. W 1916 roku dostał się do rosyjskiej niewoli, skąd – korzystając z rewolucyjnej zawieruchy – zbiegł na Zachód. Tam wstąpił do formującej się Armii Hallera i z nią powrócił do kraju. Zdążył, w charakterze dowódcy batalionu, wziąć udział w wojnie polsko-bolszewickiej.

Cały okres międzywojenny upłynął Prugarowi-Ketlingowi na systematycznym podnoszeniu kwalifikacji i wspinaniu się po szczeblach hierarchii dowodzenia. W chwili wybuchu II wojny światowej Prugar-Ketling stał na czele 11 Karpackiej Dywizji Piechoty wchodzącej w skład Armii "Karpaty".

Jego jednostka wsławiła się podczas wrześniowych walk zwłaszcza pod Jaworowem i w lasach janowskich. Generał zdołał uniknąć niewoli i przez Węgry przedostał się do Francji.

We Francji i Szwajcarii 

We Francji Bronisław Prugar-Ketling otrzymał dowództwo nad 2 Dywizją Strzelców Pieszych. Jednostka prowadziła walki z Niemcami w składzie francuskiego 45 Korpusu w Alzacji – na linii Maginota. Wobec przeważających sił wroga i faktycznego rozpadu francuskiej armii, dywizja była zmuszona do wkroczenia do Szwajcarii, gdzie żołnierzy czekało pięć lat internowania.

2 Dywizja Strzelców Pieszych przekroczyła granicę szwajcarską jako ostatnia jednostka francuskiego 45 Korpusu. W odróżnieniu od Francuzów, Polacy przekraczali granicę w porządku wojskowym, nie pozostawiając za sobą sprzętu. 13 tys. żołnierzy stanowi do dziś największą grupę Polaków, którzy jednorazowo znaleźli się w Szwajcarii. 

- Dywizja miała być początkowo ulokowana w jednym dużym obozie. Ojciec włożył wiele wysiłku i starań, by dywizja była rozlokowana po całej Szwajcarii w małych obozach. Dawało to możliwość nawiązania kontaktów z miejscową ludnością i realizacji zaproponowanego przez ojca hasła: "Praca dla Szwajcarii, nauka dla Polski" - wyjaśniał Zygmunt Prugar-Ketling, syn generała, w audycji z cyklu "Niedziela szwajcarska". 


Posłuchaj
08:36 prugar ketling.mp3 Audycja Małgorzaty Tułowieckiej z cyklu "Niedziela szwajcarska" poświęcona internowaniu żołnierzy 2 Dywizji Strzelców Pieszych. (PR, 4.08.2002)

 

W szeregach dywizji znajdowało się wielu młodych ludzi oraz spora grupa nauczycieli akademickich. To pozwoliło na utworzenie obozów akademickich, licealnych i szkolenia zawodowego.

- Praca i zdyscyplinowanie żołnierzy przyniosło im spory szacunek u Szwajcarów. Polacy opłacali swoje utrzymanie, budując wysokogórskie drogi, pracując przy wyrębie lasów – wskazywał Zygmunt Prugar-Ketling. - Pozostały tam po nich pamiątki: kapliczki, wykute w skałach napisy "Jeszcze Polska nie zginęła".

Powrót do kraju  

We wrześniu 1945 roku generał powrócił do Polski, by z nowymi władzami omówić warunki  repatriacji swoich żołnierzy do kraju. Miał zamiar stworzyć "małą Szwajcarię" w kraju – ośrodek osiedleńczy, gdzie ci jego żołnierze, którzy wskutek wojny i przesunięcia granic utracili dobytek i rodziny, mogliby aklimatyzować się do życia w Polsce. Sam generał również postanowił powrócić do ojczyzny.

W pierwszych latach po wojnie komuniści potrzebowali doświadczonych oficerów wysokiego stopnia w celu odbudowy struktur Wojska Polskiego. W gronie tych dowódców znalazł się również Prugar-Ketling. Generał pełnił liczne funkcje, był kolejno: szefem gabinetu Ministra Obrony Narodowej, przewodniczącym Komisji Delimitacyjnej do Spraw Granicy Wschodniej, szefem Departamentu Piechoty i Kawalerii MON i szefem Departamentu Wyszkolenia Bojowego Dowództwa Wojsk Lądowych.

Pośmiertnie wykorzystany

Kiedy władza komunistów ustabilizowała się w Polsce, oficerowie przestali być potrzebni. Nadszedł czas procesów pokazowych i fałszywych oskarżeń o zdradę i szpiegostwo. Prugar-Ketling nie dożył postawienia przed sądem, zmarł na raka 18 lutego 1948 roku w Warszawie.

Nie pozwolono mu jednak zaznać spokoju po śmierci. Na użytek tzw. procesu generałów, w którym na ławie oskarżonych zasiedli m.in. Stanisław Tatar, Jerzy Kirchmayer, Stefan Mossor i Franciszek Herman, uczyniono z Prugara-Ketlinga rzekomą głowę spisku wyższych oficerów skierowanego przeciwko władzy ludowej.

bm

Czytaj także

Stanisław Pelc i szlak bojowy 2. Dywizji Strzelców Pieszych

Ostatnia aktualizacja: 14.10.2016 06:09
– Przyjąłem z ośrodka mobilizacyjnego kilkanaście tysięcy żołnierzy z kraju, poborowych z Francji i ochotników o różnej wartości – wspominał gen. Stanisław Pelc – niestety zbyt szybki rozwój wypadków na froncie zmusił francuskie dowództwo do sięgnięcia po naszą, nieprzygotowaną jeszcze do boju dywizję.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Z jakim wrogiem Polska musiała walczyć we wrześniu 1939? Porównanie potencjałów armii

Ostatnia aktualizacja: 01.09.2020 05:40
Polska została napadnięta we wrześniu 1939 roku przez przeważające siły wrogich armii. 1 września 1939 roku granice II RP przekroczyły wojska Niemiec i Słowacji. 17 września zdradziecki cios zadał Polsce ZSRR. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Generał Stanisław Maczek był legendą za życia

Ostatnia aktualizacja: 31.03.2021 06:00
31 marca 1892 roku urodził się gen. Stanisław Maczek, bohater II wojny światowej, utalentowany dowódca 1. Polskiej Dywizji Pancernej, wsławionej walkami pod Falaise podczas inwazji sił alianckich w Normandii w 1944 roku i wyzwoleniem holenderskiej Bredy. "Bijcie się twardo, ale po rycersku" - apelował do swoich żołnierzy. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Antoni Szylling – najwybitniejszy polski dowódca wojny 1939 roku

Ostatnia aktualizacja: 17.06.2021 05:55
- Potrafił zawsze w odpowiedni sposób zareagować. Potrafił korygować błędy swoich podwładnych. Zorganizowany przez niego marsz odwrotowy Armii "Kraków" był długi, prowadzony pod naciskiem nieprzyjaciela, a jednak taki, który nie doprowadził do rozbicia tej armii – stale otaczanej i osaczanej przez wojska pancerne nieprzyjaciela – wskazywał prof. Janusz Odziemkowski na antenie Polskiego Radia.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Marian Bernaciak "Orlik" - człowiek, który Polskę kochał ponad własne życie

Ostatnia aktualizacja: 24.06.2021 05:57
24 czerwca 1946 roku zginął major Marian Bernaciak pseudonim Orlik - uczestnik wojny obronnej 1939 roku, żołnierz Armii Krajowej i powojennego polskiego podziemia antykomunistycznego. Do dziś nieznane jest miejsce jego pochówku.
rozwiń zwiń