X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Dziesięć malowniczych polskich zamków, które możesz odwiedzić tego lata

Ostatnia aktualizacja: 02.07.2021 07:30
W Polsce znajduje się ponad czterysta zamków - są to nie tylko średniowieczne fortece, lecz także arystokratyczne rezydencje i strzeliste, wręcz baśniowe budowle. Po części z nich zachowały się jedynie ruiny, inne przetrwały w niemal nienaruszonym stanie. 
Zamek Dunajec w Niedzicy
Zamek "Dunajec" w Niedzicy Foto: Nahlik/Shutterstock

Zamek w Mosznej


Zamek w Mosznej. Autor: Michał Czyżewski
Zamek w Mosznej. Autor: Michał Czyżewski

Rezydencja znajduje się w miejscowości Moszna, położonej w województwie opolskim pomiędzy miastami Krapkowice i Prudnik. Budowla powstała w XVIII wieku jako pałac barokowy. Obecny wygląd zamku jest efektem XIX wiecznej przrzebudowy, którą zainicjował Frans-Hubert hrabia Tiele-Winckler - ówczesny właściciel obiektu. Powstało wówczas wschodnie, neogotyckie skrzydło z oranżerią i zachodnie w stylu neorenesansowym. Z tamtego okresu pochodzi również rozległy park zamkowy, który zachwyca między innymi ponad 300-letnimi dębami. Na terenie ogrodu znajduje się także cmentarz, na którym pochowani są członkowie rodu Tiele-Winckler.

W 1945 roku posiadłość została zdewastowana przez armię radziecką. Po wojnie mieściło się w niej sanatorium, a następnie szpital leczenia nerwic. Aktualnie w rezydencji znajduje się hotel, kawiarnia i restauracja. 

Zamek posiada blisko 400 pomieszczeń oraz 99 wież i wieżyczek, jednak tylko część z nich jest dostępna zwiedzającym. Na terenie budynku często są organizowane wystawy sztuki oraz koncerty muzyki kameralnej. 

Zamek w Gołuchowie


Zamek w Gołuchowie na zdjęciu zrobionym po 1932 roku. Autor: Henryk Poddębski Źródło: Polona/Domena publiczna
Zamek w Gołuchowie na zdjęciu zrobionym po 1932 roku. Autor: Henryk Poddębski Źródło: Polona/Domena publiczna

Zlokalizowana w wielkopolskiej wsi Gołuchów budowla została pierwotnie wzniesiona w połowie XVI wieku dla wojewody brzesko-kujawskiego Rafała Leszczyńskiego - z tamtego okresu do naszych czasów zachowały się jedynie piwnice. 

Syn Leszczyńskiego, Wacław, odziedziczywszy zamek w 1592 roku, dokonał jego przebudoway w stylu renesansowo-manierystycznym - dodano wówczas między innymi arkadowe loggia. Pod koniec XVII wieku rezydencję kupiła rodzina Suszków. W kolejnych latach obiekt wielokrotnie zmieniał właścicieli.

W drugiej połowie XIX wieku budynek nabyła Izabella z Czartoryskich Działyńska, która przeprowadziła jego gruntowny remont na wzór zamków królewskich znad Loary. Do dziś możemy podziwiać między innymi pochodzącą z tamtego okresu kapliczkę, w której spoczęła właścielka oraz ponad 100 hektarowy park w którym rośnie wiele okazów egoztycznych drzew. 

Czartoryska nie tylko zajęła się odbudową rezydencji, lecz także w przebudowanym zamku otworzyła ogólnodostępne muzeum. Niestety, po wybuchu II wojny światowej zgromadzone przez nią dzieła sztuki zostały zrabowane, a sama posiadłość zdewastowana.

Od 1951 roku w zamku mieści się oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu. W rezydencji można podziwiać między innymi część zbioru waz antycznych należącego do dawnej właścicielki, liczne obrazy autorstwa malarzy polskich i zachodnioeuropejskich oraz zabytkowe meble i gobeliny.

Zamek Czocha


Zamek Czocha. Autor: Sergey Dzyuba Źródło: Shutterstock
Zamek Czocha. Autor: Sergey Dzyuba Źródło: Shutterstock

Budynek znajduje się w dolnośląskiej miejscowości Sucha. Powstał w XIII wieku i pierwotnie miał służyć jako warownia graniczna na pograniczu śląsko-łużyckim. Przez kolejne stulecia rezydencja miała wielu właścicieli – była jedną z siedzib księcia jaworskiego Henryka I, księcia świdnicko-jaworskiego Bolka II Małego oraz niemieckich rodów von Dohn i von Nostitz.

W 1909 roku zamek został kupiony przez drezdeńskiego producenta wyrobów tytoniowych Ernsta Gutschowa, który zarządził jego gruntowną przebudowę według ryciny z 1703 roku. Wówczas zniszczono wiele najstarszych fragmentów budynku. Pod koniec II wojny światowej właściciel opuścił rezydencję. Przez wiele kolejnych lat obiekt był wielokrotnie niszczony i okradany. 

Od lat 90. budynek należy do Wojskowej Agencji Mienia Wojskowego i jest dostępny dla zwiedzających. Na zainteresowanych czeka wiele atrakcji - mieszczący się w Sali Marmurowej kominek, w którym według legendy zamurowano kilkudniowe niemowlę, zamkowy Skarbiec, wypełniona masońskimi symbolami Sala Biblioteczna, Multimedialne Sale Tortur oraz widok na pobliskie lasy i rzekę Kwisę, który można podziwiać dzięki Wieży Widokowej. Na terenie zamku znajduje się także hotel i restauracja.

Posłuchaj
19:59 tajemnice zamku czocha___3099_01_i_tr_0-0_112221380c847714[00].mp3 O historii zamku znad rzeki Kwisy i wyjątkowych wydarzeniach związanych z zabytkiem opowiada Janusz Skowroński, autor książki poświęconej zamkowi Czocha. Audycja Janusza Deblessema "Tajemnice Zamku Czocha". (PR, 28.06.2001)

Zamek w Dębnie


Zamek w Dębnie. Źródło: NAC/Domena publiczna
Zamek w Dębnie. Źródło: NAC/Domena publiczna

Budowę tego poźnogotyckiego zamku sfinansował w XV wieku kanclerz wielki koronny Jakub z Dębna. Warownia została postawiona z cegły i ma kształt nieregularnego czworoboku, w którego wnętrzu znajduje się dziedziniec ze studnią. Właściciele mieszkali w komnatach znajdujących się na piętrze, natomiast służba rezydowała na parterze. 

W XVI wieku budynek przeszedł renowację i nabrał renesansowego charakteru – z ówczesnych zdobień zachowały się między innymi obramienia okien wykonane techniką sgraffito. Kolejna ważna przebudowa miała miejsce w XVIII wieku, gdy zamek był w posiadaniu rodziny Tarłów. Z tamtego okresu pochodzi chociażby barokowy portal przez który można wejść na teren budynku.

Od 1945 roku rezydencja znajduje się w rękach państwowych. Zwiedzającym udostępniono wiele pomieszczeń, w tym - znajdujące się we wschodniej części zamku - komnaty udekorowane kamiennymi gotyckimi detalami. 

Posłuchaj
14:55 zamek w dębnie___v2019023826_tr_0-0_171575550c853718[00].mp3 Dyrektor Muzeum Okręgowego w Tarnowie Kazimierz Kurczab oprowadza po zamku w Dębnie. Audycja Magdaleny Zbylut-Wiśniewskiej "Zamek w Dębnie" z cyklu "Kwadrans bez muzyki". (PR, 11.12.2019) 

Zamek Golubski


Zamek golubski w 1939 roku. Autor: Adam Lenkiewicz. Źródło: Polona/Domena Publiczna
Zamek golubski w 1939 roku. Autor: Adam Lenkiewicz. Źródło: Polona/Domena Publiczna

Warownia została wzniesiona na wzgózu na przełomie XIII i XIV wieku przez Krzyżaków. Wówczas powstał czteroskrzydłowy, otaczający wewnętrzny dziedziniec zamek oraz cylindryczna baszta wieżowa, zlokalizowana w północno-zachodniej części budynku. W południowym skrzydle znajdowała - już dziś nieistniejąca - kaplica, w zachodnim komnaty komntura, a we wschodnim pokoje braci zakonnych. Piwnice i pomieszczenia parterowe pełniły funkcje gospodarczo-magazynowe. Warownia miała również przedzamcze, gdzie znajdowały się stajnie i stodoły.

W XV wieku rezydencja znalazł się w granicach Królestwa Polskiego - dwa wieki później zamieszkała w nim Anna Wazówna, siostra króla Zygmunta III Wazy, która zarządziła remont budynku. Z tamtego okresu pochodzi zwieńczająca zamek późnogotycka attyka i narożne wieżyczki. W czasie wojen napoleońskich w budynku mieścił się wojskowy szpital polowy, a od 1920 roku muzeum. 

Zwiedzający mogą zobaczyć ogromne gotyckie piwnice zamkowe, odwiedzić tamtejsze muzeum etnograficzne, rozejrzeć się po sali tortur i lochu głodowym, w którym kiedyś trzymano jeńców wojennych, zobaczyć jak wyglądały rycerskie dormitoria i refektarz, gdzie spożywali posiłki. Na terenie budynku funkcjonuje hotel i restauracja.

Zamek na Pieskowej Skale


Zamek na Pieskowej Skale. Zdjęcie zrobiono pomiędzy rokiem 1939 a 1945. Źródło: NAC/Domena publiczna
Zamek na Pieskowej Skale. Zdjęcie zrobiono pomiędzy rokiem 1939 a 1945. Źródło: NAC/Domena publiczna

Budynek położony jest w Dolinie Prądnika, znajdującej na terenie małopolskiego Ojcowskiego Parku Narodowego. Pierwszy zamek został wybudowany w pierwszej połowie XIV wieku przez króla Kazimierza Wielkiego - miał być elementem łańcucha obronnego twierdz "Orle Gniazda". Składał się z nieistniejącego już, pełniącego funkcje mieszkalne zamku górnego i dolnego, gdzie znajdowały się otoczone murami zabudowania gospodarcze.

Od końca XIV do początku XVII wieku budowla była siedzibą rodu Szafrańców. Dzięki ich inicjatywie gotycki zamek przebudowano w stylu renesansowym - z tamtego okresu pochodzi między innymi arkadowy dziedziniec rezydencji i loggia widokowe. W czasie potopu szwedzkiego zamek został zniszczony, a w XVIII wieku spłonął. Pod koniec wieku jego odbudową zajęła się rodzina Wielopolskich. W 1768 roku w zamku gościł król Stanisław August Poniatowski. 

W czasie powstania styczniowego miały miejsce dwie bitwy pod Pieskową Skałą. Powstańczą obroną dowodził wówczas Aleksander Zdanowicz. Rosjanom udało się złamać opór Polaków i zająć zamek. W kolejnych latach budowla miała wielu właścicieli - początkowo należała do rodziny Mieroszewskich, a następnie mieścił się w niej ekskluzywny pensjonat popularny wśród mieszkańców zaboru rosyjskiego.  Podczas II wojny światowej w zamku mieszkały sieroty z dawnych Kresów Wschodnich.

Od 1945 roku rezydencja jest własnością państwa. W latach 1950 budowla została wyremontowana - odsłonięto wówczas między innymi renesansowe loggia i tarasy, które zostały zamurowane w XIX wieku.

Zamek jest otwarty dla zwiedzających - warte zobaczenia są chciażby widoki, które można podziwiać z tarasów budynku. Na jego terenie są ogranizowane ekspozycje o zróżnicowanej tematyce. Stale dostępna jest wystawa poświęcona przemianom, jakie zaszły w sztuce europejskiej od średniowiecza po lata 30. XX wieku. 

Zamek "Dunajec" w Niedzicy


Zamek w Niedzicy na pocztówce pochodzącej z lat 1927-1947. Źródło: NAC/Domena publiczna
Zamek w Niedzicy na pocztówce pochodzącej z lat 1927-1947. Źródło: NAC/Domena publiczna

Budowla powstała w XIV wieku z inicjatywy Kokosza Berzewiczego i miała być węgierską strażnicą na granicy z Polską. W XV wieku stał się własnością Emeryka Zapolyi - dziadka Barbary, pierwszej żony króla Zygmunta Starego. W kolejnych stuleciach posiadłość wielokrotnie zmieniała właścicieli.

Po I wojnie światowej zamek znalazł się w granicach państwa polskiego, jednak aż do 1945 roku należał do węgierskiego rodu Salamonów. Po II wojnie światowej popadł w ruinę. Jego odbudowa rozpoczęła się dopiero na przełomie lat 40. i 50., gdy nowym właścicielem budynku zostało Stowarzyszenie Historyków Sztuki. 

Obecnie zamek jest siedzibą muzuem. Zwiedzający mogą obejrzeć między innymi komnaty mieszkalne rodziny Salamonów, w których zgromadzono liczne fotografie i przedmioty znalezione podczas wykopalisk archeologicznych prowadzonych na terenie obiektu oraz więzienie z izbą tortur. Otwarte są także tarasy widokowe, z których można podziwiać panoramę okolicy.

Prócz samego zamku, dostępna do zwiedzania jest także wozownia, gdzie zostały wyeksponowane zabytkowa pojazdy pochodzące z lat 1900-1939, oraz spichlerz, w którym można obejrzeć stałą wystawę Sztuki Ludowej Spisza. Na terenie obiektu znajdują się również pokoje gościnne. 

Zamek w Będzinie


Zamek w Będzinie przedstawiony na akwareli autorstwa Edwarda Walentego Kainko z roku 1844. Źródło: Polona/Domena publiczna
Zamek w Będzinie przedstawiony na akwareli autorstwa Edwarda Walentego Kainko z roku 1844. Źródło: Polona/Domena publiczna

Najstarszą częścią obiektu jest wieża obronna, która została zbudowana w połowie XIII wieku za panowania Bolesława Wstydliwego. W XIV wieku Kazimierz Wielki dobudował do niej zamek, składający się z górnej części, która istnieje do dziś oraz dolnej, z której zachowały się jedynie fragmenty. W ciągu kolejnych stuleci zamek przechodził z rąk do rąk. Podczas potopu szwedzkiego został doszczętnie zniszczony, jednak w 1665 roku zdecydowano się go odbudować.

Według tradycji w 1683 roku podczas swojej wyprawy na Wiedeń, na zamku zatrzymał się król Jan III Sobieski wraz ze swoją żoną Marysieńką. Nie był to ostatni władca, który odwiedził zamek w Będzinie - w 1696 roku przybył tu August II Mocny, a sto lat później Stanisław August Poniatowski.

Przez pierwsze lata XIX wieku rezydencja była opuszczona i zaczeła popadać w ruinę. Jej remontem zajął się w latach 30. XIX wieku hrabia Edward Raczyński - to jemu zamek zawdzięcza swój obecny, neogotycki wygląd. W kolejnych latach w budynku funkcjonował szpital. Około roku 1849 roku budowla ponownie została opuszczona. Zainteresowało się nią dopiero w latach 30. XX wieku Towarzystwo Opieki nad Górą Zamkową, które zostało powołane właśnie w celu objęcia kurateli nad zamkiem. Od lat 50. na terenie obiektu funkcjonuje Muzeum Zagłębia. 

W rezydencji można obejrzeć dwie wystawy stałe - jedną poświęconą historii budowli i miasta Będzin, a drugą poruszającą tematykę dawnej broni. Cyklicznie są równiez organizowane wystawy czasowe.

Zamek w Krasiczynie


Zamek w Krasiczynie. Drzeworyt Michała Kluczewskiego powstał przed rokiem 1890. Źródło: Polona/Domena publiczna
Zamek w Krasiczynie. Drzeworyt Michała Kluczewskiego powstał przed rokiem 1890. Źródło: Polona/Domena publiczna

Budynek jest zlokalizowany w podkarpackiej wsi Krasiczyn. Jego budowę zainicjował pod koniec XVI wieku Stanisław Krasicki. Początkowo obiekt miał pełnić funkcje obronne, więć był surowy i toporny. Dopiero syn Stanisława - znany mecenas sztuki ówczesnych czasów Marcin Krasicki - przekształcił budowlę w renesansową rezydencję. Wówczas powstała kwadratowa Wieża Zegarowa, dodano piętrową loggię i parterowe krużganki.

Wzniesiono również cztery charakterystyczne wieże: Basztę Papieską, w której mieściły się pokoje gościnne dla wysokich dostojników kościelnych, Basztę Boską, w której znajduje się kaplica, Basztę Królewską i Szlachecką. Budowlę ozdobiono rzeźbionymi portalami i ściennymi dekoracjami wykonanymi techniką scraffito. 

Gdy pod koniec XVII wieku wymarł ród Krasickich, zamek zaczął przechodzić z rąk do rąk - był własnością między innymi rodziny Modrzewskich, Tarłów i Sapiehów, którzy dbali o budowlę aż do 1944 roku.

Po II wojnie światowej w zamku mieściło się Technikum Leśne, a od lat 70. obiekt należał do Fabryki Samochodów Osobowych w Warszawie. Po jej likwidacji obiekt przejęła Agencja Rozwoju Przemysłu, która na jego terenie otworzyła muzeum, hotel oraz restaurację. Rezydencja jest otwarta dla zwiedzających - można obejrzeć nie tylko dziedziniec i rozgły park otaczający budynek, lecz także odwiedzić Wieżę Zegarową, kaplicę i kryptę znajdujące się w Baszcie Boskiej oraz lochy zamkowe, a w nich Salę Tortur.

Posłuchaj
19:56 zamek w krasiczynie___5833_tr_2-2_100228430c854afe[00].mp3 Historię zamku w Krasiczynie przedstawia wieloletni lokaj Sapiehów Aleksander Podolak, dyrektor Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej Antoni Kunysz oraz dyrektor muzeum w Łańcucie Antoni Duda-Dziewierz. Audycja Mariana Bekajło "Zamek w Krasiczynie" z cyklu "Radioskansen". (PR, 28.06.1966)

Zamek w Wiśniczu


Zamek w Wiśniczu. Autor: slawjanek_fotografia. Źródło: Shutterstock
Zamek w Wiśniczu. Autor: slawjanek_fotografia. Źródło: Shutterstock

Budowla powstała w XIV wieku, a jej fundatorem był starosta ruski, sieradzki i krakowski Jan Kmita - zbudowano wówczas czteroskrzydłową rezydencję z wewnętrznym dziedzińcem oraz cztery wieże. W kolejnych latach obiekt był przebudowywany - dodano fortyfikacje z dwiema bramami. Po śmierci syna Jana Kmity, zamek znalazł się w rękach rodziny Barzów i Stadnickich. Pod koniec XVI wieku rezydencję nabyli Lubomirscy, którzy przebudowali ją w duchu stylu barokowym - do naszych czasów zachowała się z tamtego okresu między innymi brama wjazdowa z 1621 roku w formie łuku triumfalnego. W XVIII wieku obiekt był własnością kolejno Sanguszków, a następnie Potockich i w końcu Zamoyskich. 

W 1831 roku zamek spłonął - od tego momentu zaczął popadać w ruinę. Na początku XX wieku rezydencję kupiło Zjednoczenie Rodowe Lubomirskich, które rozpoczęło jej remont - prace nigdy nie zostały zakończone. Po II wojnie światowej rbudynek stał się własnością państwową. W 1949 roku podjęto się gruntowej odbudowy i restauracji zamku - po blisko stu latach zaniedbania obiekt wreszcie odzyskał swój dawny blask. 

Na odwiedzających czeka na zamku wiele atrakcji. Na parterze można obejrzeć ekspozycję naczyń pochodzących z z XIX i początku XX wieku, na pierwszym piętrze - będącym kiedyś częścią mieszkalną - znajdują się między innymi makiety ukazujące przebudowę wiśnickiego zamku oraz meble oraz pamiątki z przełomu XIX i XX wieku. Na drugim piętrze - kiedyś pełniącym funkcje reprezentacyjne - znajduje się sala balowa, a także wejście na taras widokowy. Zainteresowani mogą również zwiedzić kaplicę zamkową z kryptą rodu Lubomirskich. 

Zwiedzający mogą w nim zobaczyć między innymi wystawę poświęconą średniowiecznym narzędziom tortur, ekspozycję poruszającą temat pogrzebów sarmackich oraz kryptę Lubomirskich.  

Julia Budzisz

Podczas pracy korzystałam z oficjalnej strony internetowej Zamku w Mosznie (https://mosznazamek.pl/), Zamku Czocha, Zamku Golubskiego, Zamku w Niedzicy, Zamku w Wiśniczu, a także strony internetowej miasta Krasiczyn, Muzeum Zagłębia w Będzinie, Muzeum Narodowego w Poznaniu i strony orlegniazda.pl 

Czytaj także

Zamek Krasickich w Lesku

Ostatnia aktualizacja: 18.05.2018 15:00
Na wysokiej skarpie nad Sanem wznosi się zamek, który od końca XVIII wieku należał do Krasickich herbu Rogala, kojarzonych słusznie z najwybitniejszym pisarzem polskim doby Oświecenia.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Od Juraty do Zaleszczyk – 10 najpopularniejszych kurortów II Rzeczpospolitej

Ostatnia aktualizacja: 26.06.2021 06:00
Zamożniejsi obywatele II Rzeczpospolitej wypoczynek w rodzimych kurortach postrzegali nie tylko jako sposób spędzania wolnego czasu, ale wręcz jako patriotyczny obowiązek. Mapa przedwojennej Polski usiana była uzdrowiskami, oto najsłynniejsze z nich.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Pomogą odkryć historyczne zagadki. Specjaliści od skaningu na Zamku Czocha

Ostatnia aktualizacja: 31.07.2020 09:00
Specjaliści, którzy pojawili się w zamku, przez trzy dni będą tworzyli cyfrowy odpowiednik zabytku. Zamek jako jedyny tego obiekt został przebudowany na początku XX wieku z uwzględnieniem tajnych przejść i podziemi. Zachowała się część dokumentów z tego okresu - i wszystkie wskazują na istnienie podziemnych tuneli.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Elbląg. Najstarsze okulary, dawna winda i port Wikingów

Ostatnia aktualizacja: 05.08.2021 05:00
– Wszyscy odwiedzający Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Elblągu są pod wrażeniem liczby artefaktów pozyskanych podczas wykopalisk – mówił w Polskim Radiu Lech Trawicki, dyrektor elbląskiego muzeum.
rozwiń zwiń