X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Maria Kalergis - pianistka, która złamała Norwidowi serce

Ostatnia aktualizacja: 22.05.2021 05:40
22 maja 1874 roku w Warszawie zmarła Maria Kalergis. Była jedną z najciekawszych kobiet XIX wieku - Fryderyk Chopin uczył ją gry na fortepianie, a Cyprian Kamil Norwid uważał za swoją muzę. Wokół jej postaci wyrosło wiele legend - jedna z nich mówi, że kobieta była rosyjskim szpiegiem.  
Fotografia Marii Kalergis na tle jej pisma oraz portretu artystki autorstwa Cypriana Kamila Norwida
Fotografia Marii Kalergis na tle jej pisma oraz portretu artystki autorstwa Cypriana Kamila NorwidaFoto: Polona/domena publiczna

Skazana na tyrana

Maria Kalergis urodziła się 7 sierpnia 1822 roku w Petersburgu. Była córką generała hrabiego Fryderyka Karola Nesselrode – niemieckiego szlachcica w służbie rosyjskiej – i polskiej szlachcianki Tekli z Górskich. Rodzice Kalergis rozstali się rok po jej narodzinach, więc dziewczyna wychowywała się w Petersburgu w domu swojego stryja – Karola Nesselrode.

- Piękna, inteligentna i utalentowana, lecz nieposażna Maria (zwana w młodości Marią Polką) jako młoda 17-letnia dziewczyna została wydana za mąż za Greka w służbie rosyjskiej Jana Kalergisa. Człowieka szpetnego zewnętrznie, jak i mającego charakter spaczony demonem zazdrości – opowiadał historyk prof. Andrzej Notkowski na antenie Polskiego Radia.

Posłuchaj
14:41 maria kalergis___3761_02_iv_tr_0-0_10353253d6af6b26[00].mp3 Czy Maria Kalergis była rozchwianą emocjonalnie kobietą-lekkoduchem? Dyskusję na ten temat prowadzą historycy dr Agnieszka Janiak-Jasińska i prof. Andrzej Notkowski. Audycja Andrzeja Sowy "Maria Kalergis" z cyklu "Na historycznej wokandzie". (PR, 18.12.2002) 

Związek nie był udany - już pół roku po ceremonii małżonkowie nie utrzymywali ze sobą kontaktu i mieszkali osobno. Winę za rozpad ich pożycia małżeńskiego ponosi Jan, który słynął ze swojego trudnego charakteru.

- Kalergis był znany ze swojej ogromnej zazdrości. Już w podróży poślubnej robił kobiecie wręcz dantejskie sceny i awanturował się w miejscach publicznych. W obronie Polki stawali nawet przygodni towarzysze ich podróży – mówiła historyczka dr Agnieszka Janiak-Jasińska w audycji z cyklu "Na historycznej wokandzie".

Po rozstaniu z mężem szlachcianka zamieszkała w Warszawie. Nie uzyskawszy jeszcze rozwodu wdała się w romans z hrabią Aleksandrem Demidowem.

- Demidow był zakochany w Marii Kalergis i ze dwa lata chodził za nią, prosząc ją o ślub. Gdy okazało się, że rozwodu nie zaaprobuje ani jej ojciec, ani rodzina w Petersburgu, to kobieta zakończyła ten związek – opowiadała dr Agnieszka Janiak-Jasińska na antenie Polskiego Radia.

Kalergis jako kobieta fatalna

- Latem roku 1842 rozpoczął się jej długoletni burzliwy romans z Adamem Potockim. Jednocześnie poznał ją Cyprian Kamil Norwid, który nieszczęśliwie się w niej zakochał – mówił prof. Andrzej Notkowski w audycji "Maria Kalergis – dama europejskich salonów".

Posłuchaj
05:10 maria kalergis - dama europejskich salonów___2459_02_iv_tr_0-0_1080130526967204[00].mp3 Sylwetkę Marii Kalergis przybliża historyk prof. Andrzej Notkowski. Audycja "Maria Kalergis - dama europejskich salonów" z cyklu "Kronika niezwykłych Polaków" (PR, 13.08.2002) 

Związek Kalergis z Norwidem trwał bardzo krótko, jednak odcisnął wielkie piętno na życiu i twórczości poety. Artysta nigdy się nie ożenił, a w swoich dziełach zawierał krytyczne sądy o kobietach. Polka prawdopodobnie jest pierwowzorem postaci hrabiny Marii Harrys z tragedii Norwida "Pierścień wielkiej damy".

Pod koniec lat 40. Kalergis wyjechała do Paryża.

- Była mile widziana na dworze cesarza Francji Napoleona III. Przyjmowała na swoich salonach ludzi wielkich tamtej epoki: arystokratów, polityków, luminarzy literatury i sztuki – opowiadał prof. Andrzej Notkowski na antenie Polskiego Radia.

Kalergis – zgodnie z ówczesnym prawem – otrzymała od męża spory majątek, który umożliwił jej prowadzenie wystawnego życia, częste podróże i finansowanie wielu dziewiętnastowiecznych muzyków.

- Z jej mecenatu korzystał cały zastęp artystów: między innymi Ryszard Wagner. Właśnie dzięki niej doszło do wystawienia w Paryżu "Tannhäusera". Żeby mu pomóc, podobno sprzedała część swojej biżuterii. Nas interesuje głównie Stanisław Moniuszko. Przecież dzięki interwencji Kalergis u jej małżonka doszło do historycznej premiery "Halki" – mówił muzykolog i krytyk muzyczny Janusz Ekiert w audycji "Dwie Marie i Delfina". - Mało tego, pani Kalergis zorganizowała specjalny koncert na rzecz Moniuszki, który cieszył się niezmiernym powodzeniem i przyniósł 15 tysięcy rubli dochodu. Ta suma pozwoliła kompozytorowi spłacić długi i wybrać się do Paryża – dodał.

Posłuchaj
07:49 dwie marie i delfina___d 25698a_tr_0-0_9919497d6ab9611[00].mp3 O "białej słonicy", czyli Marii Kalergis opowiada muzykolog i krytyk muzyczny Janusz Ekiert oraz autor biografii pianistki Stanisław Szenic. Fragment audycji Anieli Jasińskiej "Dwie Marie i Delfina" z cyklu "Wieczór literacko-muzyczny". (PR, 07.08.1970)

Przyjaciółka wielkich kompozytorów

Kalergis przyczyniła się do otwarcia Instytutu Muzycznego w Warszawie (obecnie Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina) oraz Towarzystwa Muzycznego – protoplasty dzisiejszej Filharmonii Warszawskiej. Sama była zresztą uzdolniona muzycznie - potrafiła świetnie grać na fortepianie, co pokazywała na swoich licznych koncertach.

- Jej gra ceniona była nie tylko przez Chopina, lecz także Liszta i Rubinsteina – opowiadała na antenie Polskiego Radia dr Agnieszka Janiak Jasińska.

Z największym polskim pianistą Kalergis była zresztą bardzo zaprzyjaźniona. Podobno to właśnie on nauczył ją grać na fortepianie.

Pod koniec lat 50. arystokratka zamieszkała w Warszawie. Była obserwatorką ówczesnych wydarzeń politycznych, w tym powstania styczniowego. Oficjalnie Kalergis nie angażowała się w nie, chociaż chodziły pogłoski mówiące o tym, że Polka pracowała jako rosyjski szpieg. Z powodu braku źródeł na ten temat prawdziwe zdarzenia prawdopodobnie na zawsze pozostaną tajemnicą. 

Po śmierci swojego pierwszego męża Kalergis wyszła za Siergieja Muchanowa – dyrektora rządowych teatrów warszawskich. Zmarła w 1874 roku i została pochowana na warszawskim Cmentarzu Powązkowskim.

jb

Czytaj także

Fryderyk Chopin: zabierzcie przynajmniej serce me do Warszawy

Ostatnia aktualizacja: 17.10.2020 06:00
- Warszawa przeżywa dziś podniosłe chwile. Oto do stolicy wraca serce wielkiego artysty, Fryderyka Chopina - mówił 17 października 1945 roku reporter Polskiego Radia w 96. rocznicę śmierci wybitnego pianisty i kompozytora. Dziś mija 171 lat od jego śmierci.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Cyprian Kamil Norwid - czwarty wieszcz narodowy

Ostatnia aktualizacja: 23.05.2021 05:50
- Nie skończył formalnej edukacji, przeszedł tylko przez nauczanie domowe. Był bardzo pracowitym samoukiem. Miał rozległe zainteresowania i głęboką wiedzę na różne tematy - mówił o poecie prof. literatury Andrzej Fabianowski w audycji Polskie Radia z 2004 roku.
rozwiń zwiń