X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Daniel Defoe - prawdziwy Robinson Crusoe światowej powieści przygodowej

Ostatnia aktualizacja: 24.04.2021 04:01
290 lat temu, 24 kwietnia 1731 roku, zmarł Daniel Defoe, angielski pisarz, dla którego światowa literatura stała się swoistą bezludną wyspą odkrytą przez niego właśnie dla późniejszych literackich przygód wielu bohaterów. Czytelnicy pokochali ten rodzaj literatury, która w najlepszym wydaniu pozwalała przeżywać z bohaterami niesamowite zdarzenia spisane na kartach książek. Urodzony w połowie września 1660 roku znany jest pod postacią pseudonimu, w którym dołożył do swojego nazwiska arystokratyczne "De", stąd Daniel "DeFoe" jest bliski i prawdziwemu nazwisku, i literackiemu pseudonimowi.
Daniel Defoe
Daniel Defoe Foto: Nienzany/National Maritime Museum/Wikimedia commons/dp

Takie też było jego życie: barwne, pełne przygód i niesamowitych zdarzeń.

Broszury i polityka

Już od najmłodszych lat, dość niepokorny względem instytucji administracyjnych i z biegłością posługujący się językiem, chłostał pisanymi broszurami "przejawy głupoty urzędników" będących przedstawicielami politycznej opozycji. Torysi, bo o nich mowa, byli dla niego "odszczepieńcami" zakochanymi w swoich włościach i kościelnych przywilejach. Tego typu broszury zaprowadziły go na karę pręgierza, z której dosłownie wykpił się prześmiewczym "Hymnem do pręgierza", wierszem tak zabawnym, że lud zamiast kamienowania i wyszydzania obrzucała przykutego Defoe kwiatami i wiwatowała na jego cześć. To zmusiło władze do odstąpienia od tej kary już po trzech dniach i osadzenie niepokornego "krzykacza" w więzieniu.

Uwolniony kaucją przez ministra Roberta Harleya dał się namówić na wieloletnie tworzenie broszur propagandowych dla rządów torysów, których wcześniej wyszydzał. Pisał swoje polityczne broszury, wychwalając ich rządy, a gdy ich władza upadała wraz ze śmiercią królowej Anny, nie przeszkadzało mu pisać podobnych pamfletów dla rządu wigów. Wtedy działanie takie nazywane było "agentem wywiadu", który skupiał się na szukaniu informacji o przeciwnikach politycznych, wyszydzał ich (co można określić obecnie mianem pracownika "pijaru" z dużą dozą "influencera"). Kronikarze zauważają, że pióro Defoe było nader płynne, a produkowane broszury cieszyły się ogólnym uznaniem i były bardzo popularne.

Robinson Crusoe

Niedługo po tych politycznych zajęciach Defoe zaczął pisać swoje niesamowite powieści, których większość osadzał na faktach. Tam, gdzie historia nie była zbyt barwna, dopisywał wiele dodatkowych zdarzeń, a pióro miał lekkie i smakowicie barwne. Tak właśnie powstały w 1719 roku "Przypadki Robinsona Crusoe" oparte na historii Alexandra Selkirka. Dla Defoe kilka zdań prasowej informacji i knajpiane przekazy plotkarskie wystarczyły, by stworzyć jedną z najwspanialszych powieści literatury światowej. Dość powiedzieć, do końca XIX wieku książka ta pobiła wszelkie inne liczbą wydań w ponad 700 tłumaczeniach, edycjach i interpretacjach.

Typ bohatera naznaczony przeżyciami i osobowością Robinsona Crusoe często był powtarzany w wielu innych książkach, powstało także wiele adaptacji filmowych tych przygód. Ba!, Jacques Offenbach napisał nawet w 1867 roku operę "Robinson Crusoé". W naszej pamięci pozostaje także świetny film z Tomem Hanksem "Cast Away" z 2000 roku, którego fabuła dość znacząco nawiązuje do powieści Defoe.

Dzieła poważne i frywolne

Co ciekawe, pisarz był także kapitalnym prześmiewcą i na szczególną uwagę zasługuje wydana w 1720 roku powieść "Kapitan Singleton" opowiadająca o miłości... pirata Singletona i przedstawiciela kwakierskich protestantów Williama. Dwaj mężczyźni ślubują sobie dozgonną miłość i przebrani za Greków ukrywają się ze swoim uczuciem, żyjąc spokojnie w Londynie. Publicznie nie posługują się językiem angielskim, a kapitan pirat dla niepoznaki nawet ożenił się z siostrą Williama.

Defoe był w swoich późniejszych latach dość płodny literacko, a każda jego powieść była rozchwytywana i szeroko komentowana. W 1722 roku ogłosił drukiem "Dziennik roku zarazy", niesamowitą powieść określaną także tytułem "Dziennik roku dżumy". Walory tego dzieła są doceniane przez wielu znawców literatury, choćby w twierdzeniach, że Defoe jako pierwszy tak mocno i dobitnie upodmiotowił śmierć milionów ludzi. Dzieło to odbiło się później echem wśród wielu książek opowiadających o tragedii niesionej zarazą. Choćby w "Dżumie" Alberta Camusa.

W kolejnych latach pojawiały się też znacznie lżejsze i bardziej frywolne powieści, w których Defoe z lekkością opisywał życie i przypadki prostytutki, oszustki i złodziejki Moll Flanders... Ten lekki styl narracji wpłynął na czytelników, którzy polubili tę występną kobietę. Kolejną opowieścią były przypadki z życia szczęśliwej kochanki Roxany. Mimo tak frywolnych tematów Defoe opisywał wszystko ze smakiem, odwołując się do wyobraźni czytelnika. Niewątpliwym atutem jego literatury była pomysłowość fabularna i żywy, prawdziwy język dialogów.

I aż szkoda, że ten niesamowicie poczytny autor odszedł w wieku 70 lat, pozostawiając spisywanie ciekawych przygód innym wybitnym autorom.

PP

Czytaj także

Boris Vian - za dnia inżynier, po godzinach surrealista i prowokator

Ostatnia aktualizacja: 24.06.2019 11:41
W audycji mówiliśmy o francuskim pisarzu, poecie, a także muzyku i scenarzyście, jednej z najbarwniejszych postaci powojennego Paryża.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Anna Wasilewska: Camus nie był moralizatorem

Ostatnia aktualizacja: 11.01.2020 13:00
- Jego "Obcy" jest nieustającym bestsellerem. Ta powieść stawia pytania, ale nie daje łatwych odpowiedzi. I to jest siła u Camusa – podkreślała w Dwójce tłumaczka. 4 stycznia minęła 60. rocznica tragicznej śmierci słynnego francuskiego pisarza.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Literatura i okrucieństwo historii. Erich Maria Remarque

Ostatnia aktualizacja: 25.09.2020 22:00
- Remarque’a musimy widzieć w kontekście jego życiorysu i pozycji w literaturze niemieckiej, a jest on autorem, który ma swój specyficzny język i styl. Oczywiście, nie jest to autor formatu Tomasza Manna, ale w kategorii literatury popularnej to jest po prostu klasyk. Tak jak on pisali też inni, ale po niemiecku przed nim chyba nikt - mówił w Dwójce Ryszard Wojnakowski, tłumacz wielu powieści niemieckiego pisarza, którego 50. rocznica śmierci przypadała 25 września.
rozwiń zwiń