X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Rok 1966, czyli walka Kościoła i Gomułki o rząd polskich dusz

Ostatnia aktualizacja: 16.04.2021 05:25
16 kwietnia 1966 roku uroczysty orszak z kopią obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej wyruszył z Gniezna do Poznania. Było to wydarzenie związane z kościelnymi obchodami Milenium Chrztu Polski. Dzień wcześniej odbyła się także inauguracja uroczystości jubileuszowych Tysiąclecia Państwa Polskiego, zainicjowana przez I sekretarza KC PZPR Władysława Gomułkę. W ten sposób rozpoczęła się rywalizacja władz świeckich i kościelnych o przywództwo nad Polakami.
Tłum zgromadzony w Poznaniu przed z okazji obchodów Millenium Chrztu Polski w 1966 roku. Zdjęcie zostało zrobione pod tamtejszą bazyliką archikatedralną pod wezwaniem św. Piotra i Pawła.
Tłum zgromadzony w Poznaniu przed z okazji obchodów Millenium Chrztu Polski w 1966 roku. Zdjęcie zostało zrobione pod tamtejszą bazyliką archikatedralną pod wezwaniem św. Piotra i Pawła. Foto: Zbigniew Staszyszyn/CAF/PAP

(Prawie) dziesięcioletnie przygotowania

Pomysłodawcą kościelnych uroczystości był prymas Stefan Wyszyński. W obchodach Tysiąclecia Chrztu Polski widział okazję do odbudowy ducha religijnego narodu, który został znacząco nadwątlony przez działania polskich komunistów. 

I tak już w 1956 roku duchowny ogłosił Wielką Nowennę, czyli program duszpasterski, mający być formą przygotowania do święta. Zapowiedział również peregrynację kopii Obrazu Jasnogórskiego do wszystkich polskich parafii.

Zaangażowanie Kościoła spotkało się z wrogim nastawieniem przywódców politycznych Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, którzy w uroczystościach Millenialnych widzieli formę podważenia swojego autorytetu w państwie. Rozpoczęli ofensywę antykościelną - usunęli krzyże i lekcje religii ze szkół, a także ograniczyli możliwość budowania obiektów sakralnych. Służba Bezpieczeństwa zlikwidowała katolicką Krucjatę Wstrzemięźliwości, czyli organizację promującą abstynencję. Niedługo później władze państwowe powołały do życia IV Departament Służby Bezpieczeństwa, który miał być odpowiedzialny za zwalczanie Kościoła. 

W końcu sejm w 1958 roku uchwalił obchody Tysiąclecia Państwa Polskiego. Świecka uroczystość miała uczcić jubileusz powstania polskiej państwowości. Z założenia była konkurencyjna do obchodów kościelnych. Ponadto cztery lata później ogłoszono powstanie programu "1000 szkół na Tysiąclecie Państwa Polskiego".

Z Gniezna do Poznania

Inauguracja obchodów Millenium Chrztu Polski odbyła się 9 kwietnia 1966 roku – w Wielką Sobotę – w katedrze gnieźnieńskiej. Początek centralnych uroczystości został jednak ogłoszony 14 kwietnia, czyli tysiąc lat po symbolicznej dacie przyjęcia chrztu przez Mieszka I. 

Dwa dni później wraz z kopią obrazu matki Boskiej Częstochowskiej ruszył do Poznania uroczysty orszak. Po dotarciu do miasta rozpoczęła się całonocna adoracja obrazu - mszę o północy celebrował ksiądz Karol Wojtyła.

15 kwietnia w Gnieźnie zostały inaugurowane obchody świeckiego Tysiąclecia Państwa Polskiego i 21. rocznicy forsowania Odry i Nysy przez Ludowe Wojsko Polskie. Przybyli na nie między innymi: minister obrony narodowej i marszałek Polski Marian Spychalski, I sekretarz KW w Poznaniu Jan Szydlak i przewodniczący Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu Franciszek Szczerbal. Dwa dni później uroczystości przeniosły się do Poznania, na plac Mickiewicza. Tam Władysław Gomułka wygłosił przemówienie, w którym jawnie zaatakował prymasa Stefana Wyszyńskiego. 

Posłuchaj
03:18 7 dni w kraju i na świecie___1_ drzewiej i dziś - jubileuszowy rok milenijny, inauguracja___11292_tr_2-2_9855345222eae23[00].mp3 Jubileuszowy rok millenijny. Relacje z inauguracyjnych obchodów tysiąclecia w Gnieźnie. Audycja Aleksandra Lubańskiego i Mariana Adamskiego "7 dni w kraju i na świecie". (PR, 17.04.1966)
Posłuchaj
02:34 7 dni w kraju i na świecie___2_ inauguracja obchodów tysiąclecia w poznaniu (relacja pr z___11292_tr_2-2_9855345222ece9b[00].mp3 Jubileuszowy rok millenijny. Relacje z inauguracyjnych obchodów tysiąclecia w Poznaniu. Audycja Aleksandra Lubańskiego i Mariana Adamskiego "7 dni w kraju i na świecie". (PR, 17.04.1966)

O tym, jak Gomułka kazał aresztować Matkę Boską

Historyk prof. Wiesław Władyka na antenie Polskiego Radia opowiadał, że Władysław Gomułka wraz z ekipą rządzącą próbował przeciwstawić tradycji chrześcijańskiej tę państwową. Kościół uważał się za spoiwo narodu i dlatego próbował podkreślić, że najważniejsze jest nie państwo – które stale się zmienia i tysiąc lat wcześniej wyglądało zupełnie inaczej – ale to, co jest w ludziach, ten aspekt narodowy, duchowy. Takie podejście było niebezpieczne dla ówczesnej władzy - stąd wziął się pomysł obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego. Uroczystości były formą rywalizacji pomiędzy komunistami a Kościołem, walką o "rząd dusz". 

Posłuchaj
29:37 był rok 1966___fl 17403_tr_0-0_1210399320d582e9[00].mp3 Audycja "Był rok 1966" Sławomira Szofera, która zawiera archiwalne nagrania z przemówienia Władysława Gomułki i fragmenty mszy millenijnej. (PR, 15.03.1991)

Władze państwowe od początku sabotowały Milenium Chrztu Polski. Nie zgodziły się na przewiezienie kopii obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej z Poznania do Ostrowa Tumskiego, uniemożliwiły przybycie papieża Pawła VI na centralne uroczystości kościelne, które odbyły się na Jasnej Górze 3 maja 1966 roku. Ponadto komuniści nagle kazali remontować drogi prowadzące do miast, w których odbywały się obchody, a także nie udzielali zgód na przemarsze pielgrzymek. Uciekali się również do brutalnych metod: we wrześniu 1966 roku milicja aresztowała kopię obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, który peregrynował po kraju, a milicja i ZOMO niejednokrotnie brutalnie rozpędzało wiernych zgromadzonych na uroczystościach. Do takich zdarzeń doszło między innymi w Warszawie, Krakowie, Gdańsku i Brzegu. Funkcjonariusze służb porządkowych przy pomocy pałek, armatek wodnych i gazów łzawiących próbowały rozproszyć tłum. 

Mimo wszystkich wysiłków władz państwowych większość zaplanowanych uroczystości Milenium Chrztu Polskiego się odbyła. 

jb

Źródła:
Wojna o rząd dusz – 50. rocznica obchodów Milenium chrztu Polski, portal dzieje,pl, https://dzieje.pl/aktualnosci/wojna-o-rzad-dusz-50-rocznica-obchodow-milenium-chrztu-polski, data dostępu: 14.04.2021.

Maciej Brzeziński, Rok 66, czyli obchody Millenium Chrztu Polski w Poznaniu, portal miastopoznaj.pl, https://www.miastopoznaj.pl/blogi/pozostale/3603-rok-66-czyli-obchody-millenium-chrztu-polski-w-poznaniu, data dostępu: 14.04.2021.

Filip Musiał, Milenium chrztu Polski. Krok na drodze do wolności, portal przystanekhistoria.pl, https://przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/milenium/80471,MileniumchrztuPolskiKroknadrodzedowolności.HTML, data dostępu: 14.04.2021. 


Czytaj także

Obchody Millenium Chrztu Polski na Jasnej Górze

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2021 05:45
3 maja 1966 roku na Jasnej Górze w Częstochowie odbyły się uroczyste obchody Tysiąclecia Chrztu Polski. Było to starcie Kościoła katolickiego ze zwalczającym go aparatem państwowym PRL.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Więzień stanu". Nieugięta postawa prymasa Stefana Wyszyńskiego

Ostatnia aktualizacja: 27.12.2020 12:35
- Kardynał Stefan Wyszyński był prymasem niezłomnym. Pokazuje to całe jego życie oraz posługa prymasowa i arcybiskupia - mówi w Programie 1 Polskiego Radia dr hab. Michał Białkowski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Jak wyglądały losy najbardziej odosobnionego więźnia politycznego PRL? 
rozwiń zwiń