X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Jerzy Wójcik - mistrz filmowego obrazu

Ostatnia aktualizacja: 03.04.2021 05:35
3 kwietnia 2019 roku zmarł wybitny operator filmowy, Jerzy Wójcik. Nazywany był operatorem polskiej szkoły filmowej, ponieważ jego największe dokonania przypadają na lata 50. i 60.
Jerzy Wójcik z Nagrodą Orła za osiągnięcia życia, 2009 r.
Jerzy Wójcik z Nagrodą "Orła" za osiągnięcia życia, 2009 r. Foto: PAP/Leszek Szymański

Pierwszym filmem, do którego Jerzy Wójcik samodzielnie zrealizował zdjęcia, była "Eroica" (1957) Andrzeja Munka. Trzy lata po ukończeniu studiów stworzył ten niezwykle dojrzały obraz, w którym wzorował się na "Obywatelu Kanie" Orsona Wellesa. Zdjęcia Gregga Tollanda do tego filmu zrewolucjonizowały kino, wprowadziły nowe, odważne sposoby filmowania.

Wójcik z tej nowatorskiej inscenizacji zapożyczył przede wszystkim żabią perspektywę, czyli filmowanie z dołu. Przestrzeń często ograniczona z góry widocznymi sufitami budowała wrażenie zamknięcia, co odnosiło się do uwięzienia bohaterów w oflagu. Mógł także korzystać z nowoczesnych kamer z szerokimi obiektywami sprowadzonych z Francji, takich samych, jakich używał Tolland.

Chodzi o cierpienie

"Eroica" została uznana za odpowiedź na wcześniejszy film szkoły polskiej - "Kanał" (1956) Andrzeja Wajdy, przy którym Wójcik również pracował, ale jako drugi operator. Było to jego pierwsze zetknięcie z profesjonalnym planem zdjęciowym, które mogło jednakże zniechęcić, ponieważ Wajda kręcił w prawdziwych kanałach, w wodzie i zaduchu, nie zaś w zbudowanej scenografii. Jerzy Wójcik widział jednak sens tego wysiłku.

- Nam chodziło o ludzkie cierpienie, które było niebywale trudne, które odczuwamy do dziś - wyjaśniał Jerzy Wójcik w audycji Magdaleny Juszczyk w Polskim Radiu. - Wiedziałem, że w tych filmach (myślę tu zarówno o "Kanale", jak i "Popiele i diamencie") pojawiają się ludzie, którym przyszło cierpieć. Dla mnie to cierpienie było nakazem, by zostawić ślad, by mówić o jednostkowym cierpieniu i bólu. A nie wielkich słowach, wielkich mitach, nie o poglądach, co jest romantyczne, nieromantyczne. I może dlatego te filmy były bliskie milionom ludzi, były rozumiane na całym świecie… - zastanawiał się Wójcik.

Posłuchaj
62:08 W Dwójce raźniej z Jerzym Wójcikiem.mp3 Rozmowa z Jerzym Wójcikiem. Audycja Magdaleny Juszczyk z cyklu "W Dwójce raźniej" PR, 13.09.2013

 

Popiół czy diament?

Kolejnym po "Kanale" i "Eroice" wielkim filmem na ten temat był "Popiół i diament" (1958) Andrzeja Wajdy, zaliczany także do nurtu szkoły polskiej.

- Mając lat 15, byłem łącznikiem w Pułku Strzelców Podhalańskich - wspominał Jerzy Wójcik. - "Popiół i diament" to dla mnie była wielka opowieść o Zbyszku Cybulskim, o takich ludziach, których rozumiałem z racji swojego doświadczenia, o którym nikt nie wiedział wtedy, że bardzo dużo jest takich ludzi, którzy zostali z wykonaniem jakiegoś rozkazu albo bez rozkazu, ale sami - opowiadał Wójcik.

Posłuchaj
85:29 rozmowy.mp3 Jerzy Wójcik i diamenty Polskiej Szkoły Filmowej. Audycja Anny Fuksiewicz z cyklu "Rozmowy po zmroku". (PR, 9.04.2019)

 

Osobiste przeżycia wojenne oraz wrażliwość operatora na ludzkie cierpienie pozwoliły mu wykreować obraz wybitny choć Wajda był oskarżany przez wielu krytyków o zakłamywanie historii.

Czerń i biel

Następnie Jerzy Wójcik współpracował z Kazimierzem Kutzem przy dwóch jego filmach: "Krzyż walecznych" (1959) i "Nikt nie woła" (1960) oraz z Jerzym Kawalerowiczem przy "Matce Joannie od Aniołów" (1961). Ten ostatni to jedno z największych osiągnięć zarówno szkoły polskiej, reżysera, jak i Jerzego Wójcika.

- To jest opowieść między czernią, bielą i szarością - opowiadał o swojej koncepcji plastycznej Jerzy Wójcik w audycji Anny Fuksiewicz w Polskim Radiu. - Ja to doprowadziłem do ekstremalnej sytuacji, że świat cały jest widziany poprzez te 3 elementy, które wchodzą ze sobą w nieustanną grę i nie wiadomo, gdzie się zło mieści - czy na pewno w czerni, w bieli a może w szarości, a może mieszka i tu, i tu - dodawał.

Nie chodzi o filmy

Z kolejnych filmów operator wymienić należy na pewno superprodukcję i wielkie dzieło "Faraon" (1966) Jerzego Kawalerowicza, "Twarzą w twarz" (1968) Krzysztofa Zanussiego, "Potop" Jerzego Hoffmana czy "Rysia" (1980) Stanisława Różewicza. Wszystkie one charakteryzują się bardzo poważnym, artystycznym a nie rzemieślniczym podejściem Wójcika do pracy operatorskiej. Wiele z nich wymagało katorżniczej pracy całej ekipy w trudnych warunkach, by zrealizować sceny tak, jak wymyślił Wójcik. Tak było w przypadku pojedynku w strugach deszczu w "Potopie".

- Nie chodzi o to, żeby robić filmy, chodzi o to, żeby to co się robi, miało głęboki sens - tłumaczył Jerzy Wójcik w audycji archiwalnej w Polskim Radiu. - Ja mówię, że trzeba się wpisać w pamięć świata. Mam nadzieję, że niektóre z moich filmów wpisały się w pamięć świata - dodawał operator.

Posłuchaj
03:01 Wójcik ok.mp3 Wspomnienie zmarłego operatora filmowego Jerzego Wójcika. Audycja z cyklu "Wybieram Dwójkę". (PR, 4.04.2019)

Zawsze właśnie tak postrzegał sztukę, nie tylko filmową, co najpełniej wyraził w swojej książce "Labirynt światła".

Jerzy Wójcik był również scenarzystą i reżyserem. Zrealizował wiele teatrów telewizji, m.in. "Joanna d'Arc" (1976) czy "Relacja" (1977) oraz 3 filmy fabularne: "Skarga" (1991), "Portret w przestrzeni" (1996) i "Wrota Europy" (1999). Wykładał w szkołach filmowych w Łodzi i Katowicach.

az

Czytaj także

Jerzy Wójcik. Operator nurtu Polskiej Szkoły Filmowej

Ostatnia aktualizacja: 09.04.2019 09:51
- To mnie zawsze interesowało, żeby opowiadać o kondycji ludzkiej w sposób bardzo głęboki. Tak, żeby poruszać wszystko, co jest światem wewnętrznym człowieka - mówił w archiwalnym wywiadzie dla Dwójki zmarły 3 kwietnia Jerzy Wójcik, wybitny operator filmowy.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jerzy Lipman - oko polskiej szkoły filmowej

Ostatnia aktualizacja: 10.04.2021 05:35
10 kwietnia 1922 roku urodził się operator filmowy Jerzy Lipman. Był jednym z twórców polskiej szkoły filmowej, autorem zdjęć do takich filmów jak "Pokolenie" (1954), "Kanał" (1956), "Lotna" (1959), "Zezowate szczęście" (1960), "Nóż w wodzie" (1961) czy "Prawo i pięść" (1964).
rozwiń zwiń

Czytaj także

Magda Teresa Wójcik - naturalność przede wszystkim

Ostatnia aktualizacja: 10.06.2020 05:40
86 lat temu, 10 czerwca 1934 roku, w Wilnie urodziła się Magda Teresa Wójcik, wybitna polska aktorka i reżyserka teatralna. Współtworzyła Teatr Adekwatny, zagrała też kilka ważnych ról w filmie i telewizji.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jerzy Kawalerowicz - reżyser z Galicji

Ostatnia aktualizacja: 27.12.2020 05:40
13 lat temu, 27 grudnia 2007 roku zmarł wybitny reżyser filmowy, Jerzy Kawalerowicz. Tworzył filmy socrealistyczne, był prekursorem szkoły polskiej i stworzył być może najpiękniej nakręcony polski film - "Matkę Joannę od Aniołów" (1960).
rozwiń zwiń