X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Helena Mniszkówna - autorka niezapomnianego romansu o ludziach z wyższych sfer

Ostatnia aktualizacja: 18.03.2021 05:40
Helena Mniszkówna zmarła 18 marca 1943 roku. Zapamiętana została dzięki powieści "Trędowata", uważanej za najsłynniejszy polski melodramat. Mezalians, intrygi i nieszczęśliwa miłość sprawiły, że czytelnicy od razu pokochali historię miłości Stefci i Waldka. 
Portret Heleny Mniszkówny z 1917 roku
Portret Heleny Mniszkówny z 1917 roku Foto: źr. Helena Mniszkówna "Trędowata t.1", Poznań 1917/Polona/Wikimedia commons/dp

Dzieło życia

Dwutomowa "Trędowata" ukazała się drukiem w Krakowie w 1909 roku. Było to pierwsze, a zarazem najbardziej popularne dzieło artystki. Pierwszym recenzentem książki był Bolesław Prus – przyjaciel stryja Heleny. Jego ocena powieści była zresztą pozytywna.

Akcja powieści rozgrywa się na przełomie XIX i XX wieku. Stefania Rudnicka jest niezamożną szlachcianką i nauczycielką w bogatym domu. Dziewczyna zakochuje się z wzajemnością w Waldemarze Michorowskim, młodym magnacie. Para zaręcza się, jednak do ślubu nie dochodzi. Środowisko arystokratyczne nie akceptuje związku młodych – sama Stefcia jest przez nich obrażana i traktowana jak "trędowata". Zachowanie możnych wpędza dziewczynę w chorobę. Rudnicka umiera w dniu ślubu na zapalenie opon mózgowych.

Powieść Mniszkówny jest różnie oceniana. Krytycy przyjęli "Trędowatą" niechętnie, uważając, że jest kiczowata, źle napisana i odrealniona. Wśród czytelników natomiast powieść zdobyła wielką popularność - do II wojny światowej była wznawiana kilkanaście razy. 

- "Trędowata" nie jest przykładem grafomanii. Dlaczego? Bo w całości zaspokaja bardzo istotne zapotrzebowanie ludzkie na idealną miłość z przeszkodami. Proszę pamiętać, że w okresie Młodej Polski nazywano nawet Sienkiewicza "genialnym grafomanem" - mówił prof. Józef Rurawski, historyk literatury, na antenie Polskiego Radia.

Posłuchaj
30:07 grafomania___f 29994_tr_0-0_11629735912e2a25[00].mp3 O znaczeniu słowa "grafomania" rozmawia profesor Józef Rurawski i językoznawca Marian Jurkowski w aducyji Małgorzaty Tułowieckiej "Grafomania" z cyklu "Vademecum słów i znaczeń" (PR, 07.07.1984)

Na podstawie książki powstał film Jerzego Hoffmana "Trędowata" z 1976 roku. Powieść Heleny została również sparodiowana w 1922 roku w dziele Magdaleny Samozwaniec "Na ustach grzechu: powieść z życia wyższych sfer towarzyskich".

Mniszkówna jest także autorką takich książek, jak "Ordynat Michorowski" (1910), dwutomowy "Panicz" (1912), "Gehenna" (1914) i "Królowa Gizela" (1925).

Przeprowadzki i dwa śluby

Helena Mniszkówna urodziła się 24 maja 1878 roku w majątku Kurczyce na Wołyniu (obecnie są to tereny należące do Ukrainy). Rodzice zapewnili dziewczynie gruntowne, domowe wykształcenie.

Po raz pierwszy wyszła za mąż, mając zaledwie 19 lat - jej wybrankiem był Władysław Chyżyński. Para niedługo po ślubie przeniosła się na Litwę. W 1903 roku Mniszkówna owdowiała. 

Siedem lat później wzięła ślub z Antonim Rawiczem-Radomyskim i przeniosła się do miasta Rogal pod Łukowem. W owym czasie Helena poświęcała się działalności społecznej, charytatywnej - zakładała między innymi szkółki dla dziewcząt. Była także przewodniczącą Koła Ziemianek i należała do Przysposobienia Wojskowego.

W latach 30. ponownie została wdową. Ostatnie lata życia spędziła w Sabniach. Zmarła 18 marca 1943 roku. Została pochowana na cmentarzu rodzinnym w Zambrowie.