X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Knut Hamsun - noblista wyklęty

Ostatnia aktualizacja: 19.02.2021 05:35
69 lat temu, 19 lutego 1952 roku zmarł norweski pisarz, Knut Hamsun. Jego najbardziej znana powieść to "Głód" ale to za wydane prawie 30 lat później "Błogosławieństwo ziemi" dostał literacką Nagrodę Nobla.
Knut Hamsun, 1930 rok.
Knut Hamsun, 1930 rok.Foto: Anders Beer Wilse/Wikimedia Commons/Public Domain

Knut Hamsun miał długie życie, z czego niemal połowę przeżył w XIX i połowę w XX wieku. Doświadczył radykalnych przemian gospodarczych (bieda w Norwegii i opisany później głód) i politycznych (dwie wojny światowe, dwa totalitaryzmy) następujących w tym czasie. Był nie tylko ich świadkiem, lecz także uczestnikiem, a jako zwolennik i aktywny propagator nazizmu naraził się na ostrą krytykę, proces sądowy i dotkliwą karę.

Za chlebem za morze

W swojej pierwszej powieści "Głód" (1890) - wcześniej Knut Hamsun pisał drobne formy, wierszy i opowiadania - napisanej po powrocie z Ameryki, nawiązał do ciężkich warunków materialnych panujących w niezwykle biednej w owych czasach Skandynawii. Od wczesnej młodości Hamsun pracował na najróżniejszych posadach, nie bojąc się ciężkiej pracy fizycznej i nie zdobywając wykształcenia. Warunki w kraju były tak trudne, że wreszcie zdecydował się na wyjazd zarobkowy do Stanów Zjednoczonych, które rozczarowały go pustką duchową opisaną później przez niego w serii artykułów.

W szale głodu

Z kolei "Głód" to dzieło przełomowe i wybitne nie tylko jak na literackiego samouka. To w pełni modernistyczna powieść zapowiadająca wiek XX w literaturze - Franza Kafkę, Jamesa Joyce'a czy Hermanna Hessego.

- Zaczyna się - nareszcie - uważać "Głód" za jedną z najważniejszych powieści europejskiego modernizmu - zauważał skandynawista Lech Sokół w audycji Iwony Malinowskiej i Anny Lisieckiej w Polskim Radiu. - Miasto jest tu aktorem a nie tłem, pojawiają się elementy strumienia świadomości - są one uzasadnione fizjologicznie - wymieniał.

Posłuchaj
40:58 Oslo.mp3 "Oslo". Audycja Iwony Malinowskiej i Anny Lisieckiej z cyklu "Miasta pisarzy". (PR, 27.07.2014)

 

Przeżycia bohatera o wielkiej sile charakteru, kojarzącego się z wcześniejszym o 24 lata Raskolnikowem ("Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego, 1866), opisane zostały językiem surowym a zarazem niezwykle sugestywnym, pogłębiającym warstwę psychologiczną. Hamsun jest przez to uważany za prekursora literatury psychologicznej.

- "Głód" to książka, którą Hamsun właściwie zadebiutował. Jest naturalistyczna - kiedy czyta się te opisy stanu głodującego, to człowiek sam zaczyna być głodny - mówiła tłumaczka Hamsuna, Anna Marciniakówna w audycji Sławomira Szofa w Polskim Radiu.

Posłuchaj
21:36 knut hamsun 1.mp3 "Knut Hamsun". Audycja Sławomira Szofa z cyklu "Postacie XX wieku". (PR, 4.05.1997)

 

Sól ziemi

Po głośnym "Głodzie" Hamsun wydał jeszcze kilka powieści, między innymi "Mistera" (1892) i "Pan" (1894). Natomiast w roku 1920 został wyróżniony literacką Nagrodą Nobla za powieść "Błogosławieństwo ziemi" (1917). Jest to wielki poemat opisujący i chwalący ciężką pracę i życie na roli porównywany przez niektórych do dzieł Hezjoda. Wynikał on z głębokiej wiary Hamsuna w proste życie w zgodzie z naturą i z niechęci do agresywnie postępującego uprzemysłowienia.

- Hamsun poszedł za nurtem przywiązania do ludowości, uznawania prostego człowieka za sól ziemi, co potem przerodziło się w Niemczech w ideologię krwi i ziemi, z którą Hamsun się identyfikował - mówiła tłumaczka Anna Marciniakówna w Polskim Radiu. - Jego najważniejsza książka, "Błogosławieństwo ziemi", stanowi hymn pochwalny na temat prostego człowieka, który zagospodarowuje odłogi i buduje tam nowe życie - dodawała.

Fascynacja Hitlerem

Być może z tego poglądu wynikała fascynacja Knuta Hamsuna hitlerowskimi Niemcami, które jawnie i aktywnie propagował, wzmacniając swoim autorytetem.

- Był urzeczony koncepcją pangermanizmu - mówiła tłumaczka Anna Marciniakówna w Polskim Radiu. - Po wojnie mówił, że działał dla Norwegii, dla swojego narodu. Spodobała mu się koncepcja, że Niemcy wprowadzą w Europie nowy ład, kierowany przez rasę germańską.

Po przegranym procesie o zdradę narodu i pobycie w szpitalu psychiatrycznym (niesłuszne podejrzenie o chorobę psychiczną) Hamsun wytłumaczył swoje stanowisko w książce "Na zarośniętych ścieżkach" (1949). Choć w ramach kary pozbawiono go sporego majątku, to jego sympatie polityczne rzucają się do dziś cieniem na ocenę jego twórczości i jego jako pisarza. W Norwegii został po procesie ponownie przyjęty do kanonu największych twórców literatury.

az

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Vidkun Quisling - wstydliwy problem Norwegów

Ostatnia aktualizacja: 24.10.2020 05:25
24 października 1945 w Oslo rozstrzelano byłego kolaborującego z nazistowskimi Niemcami premiera Norwegii Vidkuna Quislinga. Jego nazwisko stało się symbolem zdrady narodowej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Szczęście, mity, literatura. Kierunek: Skandynawia

Ostatnia aktualizacja: 22.12.2017 23:00
Zapraszamy do wysłuchania rozmowy o fenomenie Skandynawii, który omówiony został m.in. w niedawno wydanym eseju Niny Witoszek "Najlepszy kraj na świecie. Pamflet".
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Peer Gynt" Henrika Ibsena. Wyjątkowe słuchowisko Polskiego Radia

Ostatnia aktualizacja: 16.08.2020 19:46
"Peer Gynt" to opowieść o relacjach, odkrywaniu własnego charakteru i szukaniu sensu istnienia.  - To piękna i pojemna historia - podkreśliła reżyserka Anna Wieczur-Bluszcz. Słuchowisko dostępne jest na platformie podcastowej Polskiego Radia.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Stefan Zweig - zafascynowany i rozczarowany XX wiekiem

Ostatnia aktualizacja: 28.11.2020 05:40
139 lat temu, 28 listopada 1881 roku urodził się austriacki pisarz Stefan Zweig. Słynął z ciekawych i dogłębnych biografii oraz psychologizujących powieści, ale dopiero na koniec spisał swoje najważniejsze dzieło o przełomie epok w Europie i wejściu w nowoczesność.
rozwiń zwiń