X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Między gotykiem a renesansem. Malarstwo Fra Angelico

Ostatnia aktualizacja: 17.02.2021 05:52
- Malowanie obrazów było dla niego jak modlitwa. Był malarzem poetą - podkreślała Bożena Fabiani, opowiadając o sztuce religijnej Fra Angelico. Ten znakomity artysta przełomu epok zmarł 17 lutego 1455 roku w Rzymie.
Fra Angelico Zwiastowanie (fragm.), 1450 r,
Fra Angelico "Zwiastowanie" (fragm.), 1450 r,Foto: Wikimedia/domena publiczna

Posłuchaj
13:27 Dwójka W stronę sztuki 2.04.2017.mp3 Fra Angelico. Anielski brat z Włoch. Gawęda Bożeny Fabiani (PR, 2017)

W XV-wiecznej Florencji było dwóch uzdolnionych mnichów. Fra Filippo Lippi, który malował pięknie, ale nie należał do ludzi religijnych, i Fra Angelico, który – jeśli chodzi o osobowość – stanowił jego przeciwieństwo. Nie przyjął nominacji na arcybiskupa Florencji, nie sygnował swoich prac, nie uwiecznił się na żadnym ze swoich obrazów. Ponoć płakał ze wzruszenia, gdy malował sceny ukazujące mękę Chrystusa. "Malował sercem", powiedział o nim Michał Anioł.

Nowości ze świata sztuki

Urodził się około roku 1400 w wiosce w dolinie Mugello w okolicach Florencji jako Guido di Pietro. Do zakonu dominikanów wstąpił w wieku około dwudziestu lat. Przez czas nowicjatu nie wolno mu było malować, ale potem rozpoczął działalność malarską, miał pracownię i uczniów.

Jak przypominała Bożena Fabiani, Fra Angelico na początku swojej drogi artystycznej przebywał w klasztorze w Fiesole obok Florencji. W tym czasie jego rówieśnik Massacio pokrywał freskami kaplicę Brancaccich w kościele Santa Maria del Carmine we Florencji. - Jest prawie pewne, że Fra Angelico wybierał się tam, by oglądać te i inne nowości, bo jego prace zdradzają wpływy MassaciaDonatella - mówiła Bożena Fabiani.

W klasztorze San Marco

W połowie XV wieku Fra Angelico zostaje przeniesiony do zmodernizowanego na polecenie Kosmy Medyceusza Starszego klasztoru św. Marka we Florencji. W tym miejscu w ciągu wielu lat Brat Anielski pokrył freskami czterdzieści trzy cele, korytarze i kapitularz. Badania wykazały, że nie wszystkie malowidła w klasztorze zrobił sam, miał kilku zakonnych pomocników.

- Kiedy się wchodzi do klasztoru św. Marka, człowiek w mgnieniu oka przenosi się pięć wieków wstecz – opowiadała Boena Fabiani. Wśród tych kilkudziesięciu fresków, osnutych wokół tematu narodzin, śmierci i zmartwychwstanie Chrystusa, najsłynniejszy jest ten przedstawiający moment Zwiastowania.

- Fra Angelico ukazał tę scenę niezwykle prostymi środkami malarskimi - omawiała dzieło Bożena Fabiani. - Szczupła i młodziutka, ubogo ubrana Matka Boska o gładko uczesanych włosach, przed nią strojny anioł, a wszystko usytuowane w podcieniach renesansowej budowli, jakie na oczach Fra Angelico wokół wyrastały. Przed budynkiem gęsty trawnik pełen kwiatów, za murem smukłe drzewa utraconego raju.


Jeden z fresków w klasztorze San Marco we Florencji Jeden z fresków w klasztorze San Marco we Florencji

Cechy malarstwa Fra Angelico

Florencki malarz działał na styku dwóch epok: gotyku i renesansu. - Chociaż malował w klasztorze, dobrze wiedział, co się w świecie sztuki dzieje. Malował wedle uznania: kiedy mu pasowało, korzystał z tradycji bizantyjsko-gotyckiej, a kiedy nie, sięgał do rozwiązań nowatorskich - podkreślała Bożena Fabiani.

Co w "Zwiastowaniu", ale i również w innych freskach Fra Angelico, jest jeszcze gotyckiego, a co już renesansowego? - Gotyckie są cudowne skrzydła anielskie malowane w tęczowe pasy, ciężkie szaty łamiące się w fałdy z drobiazgowo zaznaczonym ornamentem. Postać Madonny czasem znacznie większa od innych postaci, złota aureola nieprzepuszczająca światła, złote tło obrazu - wyliczała Bożena Fabiani.

Z kolei o wpływach nowej epoki świadczą między innymi: wykreślona perspektywa, ówczesna architektura jako tło, pejzaż ukazany po horyzont (gotyk nie znał linii horyzontu), cień w zależności od padania światła, twarze realistyczne, silnie modelowane światłocieniem, iluzjonizm (choćby w przedstawianiu kolumn).

Biblia i twarze współczesnych

W 1445 roku na prośbę papieża Eugeniusza IV malarz przybył do Rzymu (papież nocował kiedyś w klasztorze San Marco i tak zachwycił się freskami, że postanowił ściągnąć mnicha do siebie). Fra Angelico rozpoczął, już dla nowego papieża, prace w kaplicy Mikołaja V w Watykanie.

Tematem tych malowideł były epizody z życia św. Szczepana i św. Wawrzyńca. - Styl jest nieco inny niż florencki, malowanie jest bogatsze, kolory żywsze, więcej się dzieje – opowiadała Bożena Fabiani. - We Florencji były sceny z Ewangelii, tu jest samo życie. Na przykład wśród ludzi otaczających św. Wawrzyńca rozdającego jałmużnę widzimy grupę kalek i żebraków przedstawioną bardzo realistycznie.

Co ciekawe, Fra Angelico wprowadził, jak mówiła Bożena Fabiani, pewne novum, które podchwycą jego następcy: postaciom biblijnym nadał rysy ówczesnych duchownych, dzięki czemu wiemy choćby, jak wyglądał papież Mikołaj V.

***

Czytaj także:

***

W 1450 roku Fra Angelico opuścił Rzym i wrócił do Fiesole, gdzie został wybrany przeorem klasztoru. Po czterech latach powrócił do Rzymu i tam w 1455 roku zmarł. 3 października 1982 roku ten dominikański malarz z Fiesole został ogłoszony przez papieża Jana Pawła II błogosławionym. Brat Anielski został patronem artystów i twórców kultury.


Jeden z fresków w klasztorze San Marco we Florencji Jeden z fresków w klasztorze San Marco we Florencji

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Światłocień i uroda życia na płótnach Antonia Corregio

Ostatnia aktualizacja: 24.09.2017 17:00
W audycji "W stronę sztuki" wysłuchaliśmy dwóch opowieści dr Bożeny Fabiani o włoskim malarzu, rysowniku i twórcy fresków okresu dojrzałego renesansu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Małgorzata Austriacka. Opiekunka artystów

Ostatnia aktualizacja: 21.10.2017 14:00
W audycji "W stronę sztuki" dr Bożena Fabiani opowiadała o mecenasach kultury - Filipie I i Małgorzacie z dynastii Habsburgów.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Mecenat Filipa II

Ostatnia aktualizacja: 04.11.2017 13:19
Zapraszamy do wysłuchania gawędy dr Bożeny Fabiani o mecenacie Habsburgów - Filipie II (1527-1598) - królu Neapolu i Sycylii, władcy Niderlandów, królu Hiszpanii i Portugalii.
rozwiń zwiń