X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Stanisław Młodożeniec. Futurysta spod chłopskiej strzechy

Ostatnia aktualizacja: 21.01.2021 05:50
Stanisław Młodożeniec był talentem, który narodził się w sandomierskiej wsi. Spod chłopskiej strzechy dotarł do kanonu polskiej literatury, a po drodze nauczał języka polskiego w gimnazjum i liceum im. Stefana Batorego w Warszawie. Tym samym, do którego uczęszczał Krzysztof Kamil Baczyński.
Stanisław Młodożeniec na tle budynku gimnazjum i liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, w którym uczył języka polskiego w latach dwudziestolecia międzywojennego
Stanisław Młodożeniec na tle budynku gimnazjum i liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, w którym uczył języka polskiego w latach dwudziestolecia międzywojennegoFoto: Narodowe Archiwum Cyfrowe

21 stycznia 1959 roku w Warszawie zmarł Stanisław Młodożeniec, poeta, prozaik, współtwórca polskiego futuryzmu. Umierał jako ceniony literat, a jemu współcześni zastanawiali się, czy przyporządkować go do grona poetów futurystycznych, czy raczej chłopskich. Całkiem słusznie, bo korzenie samego Młodożeńca oraz jego twórczości tkwiły w kulturze ludowej.

Posłuchaj
04:15 audycja poświęcona pamięci stanisława młodożeńca___9590_tr_1-1_1019982895d2618e[00].mp3 Anatol Stern wspomina życie i twórczość Stanisława Młodożeńca. (PR, 23.01.1959) 

Talent spod chłopskiej strzechy

Stanisław Młodożeniec urodził się 31 stycznia 1895 roku w zamożnej rodzinie chłopskiej, zamieszkałej w sandomierskiej wsi Dobrocice. W Sandomierzu uczęszczał do gimnazjum, w którym rozpoczął swoją przygodę z literaturą – współtworzył tajne pismo szkolne. Wybuch I wojny światowej przewrócił życie Stanisława Młodożeńca i przyniósł młodemu chłopakowi największą przygodę w życiu.

– Na początku wojny został przypadkowo zagarnięty przez cofające się oddziały rosyjskiej armii i przez trzy lata nie wracał do domu. Nikt nie wiedział, co się z nim stało. Możliwe, że nie mógł wrócić, możliwe, że pociągnęła go ta niesamowita przygoda – mówił Tomasz Burek w audycji Polskiego Radia z 1993 roku.

Posłuchaj
12:44 stanisław młodożeniec___pr ii 16858_tr_0-0_1156410195d2baf9[00].mp3 – Stanisław Młodożeniec zdobył rozgłos współuczestnicząc w ruchu futuryzmu polskiego – mówił Tomasz Burek, historyk literatury i znawca twórczości Młodożeńca, w audycji Wacława Tkaczuka z cyklu "Portret pisarza". (PR, 23.05.1993) 

Do Polski powrócił dopiero w 1918 roku i rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Przerwał je dwukrotnie z powodu podjęcia służby wojskowej. Po raz pierwszy założył mundur jesienią 1918 roku, a następnie w 1920 roku, w trakcie wojny polsko-bolszewickiej.

Wiejski futuryzm

Po obronie świeżo odzyskanej niepodległości powrócił na studia, na których zaangażował się w działalność krakowskiego środowiska futurystów. Wspólnie z Brunonem Jasieńskim i Tytusem Czyżewskim powołał awangardowe ugrupowanie artystyczne "Formiści". Razem z nimi założył także Klub Futurystów "Katarynka" i współtworzył najśmielsze publikacje polskich futurystów, takie jak szokująca jednodniówka "Nuż w bżuhu".

– Młodożeniec wnosił naturalny element ludowości, powrotu do tego, co prymitywne, dziecięce, naiwne. Kpił nie tylko z zastanej, wysokiej kultury literackiej, ale również z samego futuryzmu – mówił Tomasz Burek Podobnie jak inni polscy futuryści odczuwał ogromny kontrast pomiędzy materią polskiego życia, wielkim zapóźnieniem cywilizacyjnym a tymi hasłami pochwały maszynowej, technicznej cywilizacji, jakie głosił futuryzm.

W 1922 roku poeta zmienił swoje dotychczasowe życie i rozpoczął pracę nauczyciela języka polskiego. Do końca dwudziestolecia międzywojennego uczył młodzież w Kielcach, Zamościu i Warszawie. W stolicy pracował m.in. w gimnazjum i liceum im. Stefana Batorego, które zatrudniało najlepszych nauczycieli i należało do grona najbardziej cenionych szkół w mieście. Uczniami Młodożeńca byli m.in. harcerze z 23 Warszawskiej Drużyny zwanej "Pomarańczarnią", a wśród nich Krzysztof Kamil Baczyński i bohaterowie "Kamieni na szaniec" - Tadeusz Zawadzki, Jan Bytnar i Alek Dawidowski.

Stanisław Młodożeniec w dwudziestoleciu międzywojennym nie próżnował literacko i publikował na łamach prasy opowiadania i tomiki wierszy. Pamiętał też o swoich chłopskich korzeniach i prowadził także prężną współpracę ze Związkiem Młodzieży Wiejskiej RP "Wici".

– W latach trzydziestych identyfikował się z programem społecznym Stronnictwa Ludowego i całym ożywieniem społecznym i kulturalnym na ówczesnej wsi polskiej. Młodożeniec stał się wyrazicielem dążeń i uczuć młodego wiejskiego pokolenia – opowiadał Tomasz Burek.

Na emigracji

We wrześniu 1939 roku Stanisław Młodożeniec ponownie stanął w obronie zagrożonej niepodległości Polski i wstąpił do wojska. Klęska wojny obronnej zakończyła się dla niego internowaniem na Węgrzech. W 1940 roku uciekł z obozu jenieckiego i przedostał się na Bliski Wschód, gdzie dołączył do Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich. Ułożył hymn jednostki i wspierał żołnierzy swoją twórczością literacką, ale dowódcy postanowili, że jego talent zostanie wykorzystany w lepszy sposób niż na froncie.

W sierpniu 1941 roku Młodożeniec został oddelegowany do pracy w wydawanej w Jerozolimie "Gazecie Polskiej". Rok później dotarł do Londynu, w którym dostał stanowisko w dziale propagandy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.

Był bliskim współpracownikiem premiera Stanisława Mikołajczyka i redagował "Zielony Sztandar", emigracyjne czasopismo Polskiego Stronnictwa Ludowego. Znajomość z premierem, który był głównym wrogiem stalinowskiej propagandy, przez długi czas uniemożliwiała mu powrót do Polski. Dopiero w 1957 roku opuścił Wielką Brytanię i przyjechał na stałe do ojczyzny.

sa

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Aleksander Wat - poeta na opak

Ostatnia aktualizacja: 29.07.2020 05:45
"Byłem wszystkim tym, czym należy być, tylko nie we właściwym czasie. Byłem politykiem, kiedy trzeba było być poetą i byłem poetą, kiedy trzeba było być politykiem. Byłem komunistą, gdy porządni ludzie byli antykomunistami, zostałem antykomunistą, gdy rozsądni ludzie szli do komunizmu" - mówił o sobie pisarz i poeta.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bruno Jasieński – ojciec polskiego futuryzmu

Ostatnia aktualizacja: 17.09.2020 05:40
17 września 1938 roku rozstrzelany przez NKWD został Bruno Jasieński. Poeta i działacz komunistyczny został jedną z ofiar wielkiej czystki w systemie, który go uwiódł.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Krzysztof Kamil Baczyński. Poeta z karabinem

Ostatnia aktualizacja: 22.01.2020 05:55
22 stycznia mija 99 lat od dnia urodzin poety, powstańca warszawskiego, którego wybitna twórczość spleciona z tragicznym życiorysem dała początek jednej z najbardziej poruszających legend polskiej kultury.
rozwiń zwiń