X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Jerzy Kawalerowicz - reżyser z Galicji

Ostatnia aktualizacja: 27.12.2020 05:40
13 lat temu, 27 grudnia 2007 roku zmarł wybitny reżyser filmowy, Jerzy Kawalerowicz. Tworzył filmy socrealistyczne, był prekursorem szkoły polskiej i stworzył być może najpiękniej nakręcony polski film - "Matkę Joannę od Aniołów" (1960).
Jerzy Kawalerowicz.
Jerzy Kawalerowicz.Foto: PIOTR FOTEK/REPORTER/East News

Jerzy Kawalerowicz - należący do pokolenia kolumbów (urodzony w 1922 roku) - rozpoczął swoją przygodę z filmem od asystowania na planach takich filmów jak "Zakazane piosenki" (1946) czy "Ostatni etap" (1947). Swój debiut - socrealistyczną "Gromadę" - nakręcił w 1951 roku a po latach mówił:

- Był to dość nieudany tzw. produkcyjniak wiejski. Mam do niego sentyment, bo było to pierwsze sprawdzenie mojej wyobraźni. To jest najważniejsze doświadczenie reżysera filmowego - wyznawał reżyser w audycji Anny Retmaniak w 1985 roku w Polskim Radiu. 

Posłuchaj
36:02 ze świata filmu - jerzy kawalerowicz___f 33892_tr_0-0_1166029900bbd488[00].mp3 "Jerzy Kawalerowicz". Audycja Anny Retmaniak z cyklu "Ze świata filmu". (PR, 28.09.1985)

 

Po "Gromadzie" Kawalerowicz zrobił jeszcze 3 filmy w estetyce i duchu socrealistycznym: "Celulozę" (1953), "Pod frygijską gwiazdą" (1954) oraz "Cień" (1956). Znacznie ważniejsze kolejne dzieła zrywały z tym stylem i spotykały się z dużym uznaniem widowni oraz krytyki.

Szkoła polska

Pierwszy z tej serii "Prawdziwy koniec wielkiej wojny" z 1957 roku, opowiadający o traumie wojennej, był prekursorskim dziełem rodzącej się szkoły polskiej - nurtu w polskim kinie nawiązującego do ekspresjonizmu i neorealizmu włoskiego, ale odcinającego się od realizmu socjalistycznego. 

Potem nastąpiła istna erupcja talentu Kawalerowicza. Jego "Pociąg" z 1959 roku to dzieło wybitne, nagrodzone na festiwalu w Wenecji. Współczesny melodramat z elementami kryminalnymi opowiada o pasażerach, którzy przypadkiem znajdują się w jednym przedziale. W tle przewijają się również inni podróżni oraz milicjanci poszukujący mordercy. Kawalerowicz w ten prosty sposób zbudował metaforę polskiego powojennego społeczeństwa, które jest głęboko poranione przez wypadki ostatniej wojny. 

Kolejna produkcja - "Matka Joanna od Aniołów" (1960) - była adaptacją opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza i opowiadała o trzynastowiecznym klasztorze, w którym mniszki zostały opętane. Mający im pomóc ksiądz wikła się w tamtejsze sprawy i sam traci rachubę, co jest dobre a co złe.

- "Matka Joanna od Aniołów" to był film o głodzie uczuć - opowiadał Jerzy Kawalerowicz w audycji Anny Fuksiewicz w Polskim Radiu. - O uczuciach w ogóle. O tym że dogmaty stanęły na drodze temu najbardziej ludzkiemu uczuciu, jakim jest miłość mężczyzny i kobiety. Sprawa jest bardziej skomplikowana, ale jest to film przeciwko dogmatom - dodawał reżyser.


Posłuchaj
17:34 z obu stron kamery____2965_98_iv_tr_0-0_1276115100bb084f[00].mp3 "Jerzy Kawalerowicz". Audycja Anny Fuksiewicz z cyklu "Z obu stron kamery". (PR, 17.10.1998)

 

Ważne są walory estetyczne tego filmu - zupełnie wyjątkowe zdjęcia Jerzego Wójcika tworzą obraz niezwykle zwarty i ascetyczny. Są doskonale przemyślane, konsekwentnie oświetlone. Wójcik bazuje na kontraście czerni i bieli, ciemności i światła, często buduje kadry oparte na kształcie krzyża.

"Faraon"

Po okresie szkoły polskiej Kawalerowicz nadal dużo pracował. Wymieńmy jednak tylko najważniejsze jego dzieła. Niewątpliwie zaliczyć do nich należy "Faraona" - wielkiego nie tylko ze względu na tytuł i głównego bohatera, ale przede wszystkim budżet i inscenizację. "Faraon" zrealizowany w  1966 roku na podstawie powieści Bolesława Prusa to dzieło monumentalne, dotykające uniwersalnego problemu władzy i jej siły. Akcja filmu dzieje się w starożytnym Egipcie.

- "Faraon" był medytacją na temat polityki i władzy - mówił Kawalerowicz w Polskim Radiu. - Mechanizmy, które rządzą sprawami polityki i władzy są bez względu na czas i miejsce takie same. Posługują się tymi samymi środkami jak w starożytnym Egipcie. I dzisiaj jest to samo: nikt nie oddaje władzy bez walki - dodawał. 

"Austeria" (1982) to kolejny film po "Matce Joannie od Aniołów" wywodzący się z wczesnych wspomnień reżysera. 

- Urodziłem się na pograniczu Ukrainy i Galicji w miasteczku, które się nazywało Gwoździec - wspominał Kawalerowicz w Polskim Radiu. - Istniał w tym miejscu klasztor sióstr urszulanek. Był on miejscem niezwykłym, przychodziło się zawsze na mszę, ja sam kiedyś uciekałem przed gołębiami na wieżę, która była dzwonnicą - opowiadał. 

Scena w dzwonnicy, choć nieobecna w opowiadaniu Iwaszkiewicza, znalazła się w filmie. Z kolei "Austeria" (1982) to film na podstawie powieści Juliana Stryjkowskiego opowiadający o tradycyjnej społeczności żydowskiej w małym miasteczku w Galicji - na pograniczu z Ukrainą. Kawalerowicz oddał w nim klimat żydowskiego miasteczka, jakie pamiętał z dzieciństwa i jakie zapewne opisywał Bruno Schulz w swoich "Sklepach cynamonowych". Przedstawienie świata i ludzi którzy nigdy już nie wrócą nie było jednak zanurzone w martyrologii, tylko w radości życia bohaterów, będących blisko Boga.  

az

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Martin Scorsese poleca polskie filmy. Wybrane pozycje do zobaczenia w NInA

Ostatnia aktualizacja: 09.02.2016 15:01
24 arcydzieła polskiego kina w wyborze Martina Scorsese - w tym filmy Kieślowskiego, Zanussiego i Wajdy - będzie można obejrzeć w ramach nowego cyklu Narodowego Instytutu Audiowizualnego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Faraon

Ostatnia aktualizacja: 29.05.2017 14:20
W "Lekturach Jedynki" przypomnimy archiwalne fragmenty słynnej powieści historycznej Bolesława Prusa w interpretacji Andrzeja Ferenca.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Od horroru po melodramat. "Kawalerowicz kochał formę"

Ostatnia aktualizacja: 15.12.2017 15:00
- Słynnego reżysera znacznie bardziej od historii i spraw społecznych, interesowało, jakich formuł gatunkowych i konwencji użyje w swoich filmach – mówił w Dwójce prof. Tadeusz Lubelski. 27 grudnia mija 10. rocznica śmierci Jerzego Kawalerowicza.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Julian Stryjkowski. Piewca "narodu, którego już nie ma"

Ostatnia aktualizacja: 08.08.2020 05:45
– Cel, jaki postawiłem sobie w swoim pisarstwie, to uratowanie pamięci narodu, postawienie, wedle moich skromnych sił, pomnika dla narodu, który zginął – mówił Julian Stryjkowski w Polskim Radiu w 1975 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jerzy Zelnik - niewolnik "Faraona"

Ostatnia aktualizacja: 14.09.2020 05:40
75 lat temu, 14 września 1945 roku urodził się Jerzy Zelnik, wybitny polski aktor filmowy i teatralny. Pisał także scenariusze i reżyserował spektakle, jednak w pamięci widzów zapisał się przede wszystkim młodzieńczą rolą w wybitnym polskim filmie pod tytułem "Faraon" (1965) w reżyserii Jerzego Kawalerowicza.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zbigniew Cybulski był prawdziwym gwiazdorem polskiego kina

Ostatnia aktualizacja: 06.11.2020 09:45
Urodził się 3 listopada 1927 roku. Gdyby żył (zmarł w 1967 roku), w tym roku skończyłyby 93 lata. "On niósł ze sobą coś wspaniałego, mianowicie niósł samego siebie" - powiedział o Zbigniewie Cybulskim reżyser Andrzej Wajda.
rozwiń zwiń