X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Zaczęło się od Cykacza. Początki Polskich Zakładów Lotniczych

Ostatnia aktualizacja: 21.12.2020 05:40
93 lata temu, 21 grudnia 1927 roku, Rada Ministrów wydała rozporządzenie o wydzieleniu Państwowych Zakładów Lotniczych. Zakłady powstały z przekształcenia Centralnych Warsztatów Lotniczych (CWL) w Warszawie.
Samolot D-1 Cykacz i jego konstruktor, Jerzy Dąbrowski, na Polu Mokotowskim w Warszawie w 1925 roku.
Samolot D-1 "Cykacz" i jego konstruktor, Jerzy Dąbrowski, na Polu Mokotowskim w Warszawie w 1925 roku.Foto: NAC

Rozporządzenie to weszło w życie z dniem ukazania się w Dzienniku Ustaw 1928 nr 4 poz. 27 dokładnie 13 stycznia 1928 roku. Niezależnie od tego faktu przekształcenie CWL nastąpiło już 1 stycznia 1928 roku... zanim rozporządzenie weszło w życie.

Rozporządzenie Rady Ministrów zostało zatwierdzone na podstawie art. 1 i 33 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 17 marca 1927 r. o wydzieleniu z administracji państwowej przedsiębiorstw przemysłowych, handlowych i górniczych oraz o ich komercjalizacji. W treści rozporządzenia zarządzono m.in. co następuje: "Centralne Warsztaty Lotnicze w Warszawie zostają wydzielone z ogólnej administracji państwowej jako przedsiębiorstwo, posiadające samoistną osobowość prawną. Przedsiębiorstwo to będzie nosić nazwę »Państwowe Zakłady Lotnicze w Warszawie«, w skróceniu »P.Z.L.« (...) Zakres działania przedsiębiorstwa określi jego statut, zatwierdzony przez Radę Ministrów na wniosek Ministra Spraw Wojskowych".

Rozporządzenie to leżało w gestii Ministra Spraw Wojskowych - Józefa Piłsudskiego - będącego także Prezesem Rady Ministrów, a także wskazane w rozporządzeniu Ministra Skarbu Gabriela Czechowicza. Centralne Warsztaty Lotnicze (CWL) istniały już od listopada 1918 roku i zostały utworzone zaraz po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Powstanie ich zorganizował porucznik inżynier Michał Tłuchowski. Miejscem ich organizacji było lotnisko mokotowskie z adresem Puławska 2a. Oficjalną nazwę otrzymały dopiero 20 grudnia i wtedy zostały podporządkowane szefowi Sekcji Żeglugi Napowietrznej Departamentu Technicznego Ministerstwa Spraw Wojskowych.

W pierwszych latach działania Warsztatów zajmowany się one głównie remontami silników i samolotów. W roku 1923 rozpoczęto budowę samolotu SPAD 61 na licencji francuskiej, a w 1924 wdrożono do produkcji kolejny licencyjny francuski samolot Hanriot H-28. O ile SPAD był samolotem myśliwskim, o tyle Hanriot był samolotem szkolno-treningowym. Oba były dwupłatowcami.

W Warsztatach tych projektowano i budowano także całkowicie polskie konstrukcje. Pierwszym z nich był D-1 Cykacz zaprojektowany przez Jerzego Dąbrowskiego i konstruowany w CWL od jesieni 1924 do lutego 1925 roku. Był to sportowy samolot dwupłatowy, jednomiejscowy, konstrukcji drewnianej. Był to pierwszy polski samolot wyprodukowany po I wojnie światowej.

Drugim samolotem był CWL WZ-X zaprojektowany przez inżyniera Władysława Zalewskiego. Była to jego dziesiąta konstrukcja - stąd "WZ-X". Samoloty zaczął projektować jeszcze podczas I wojny światowej dla lotnictwa rosyjskiego. Ten jednosilnikowy dwupłat o konstrukcji drewnianej był samolotem rozpoznawczym i pierwszym polskim aeroplanem bojowym wyprodukowanym w Polsce. Pierwsze prace rozpoczęto już w 1923 i skończono dopiero jesienią 1925 roku.

Trzecim polskim samolotem był Skraba ST-3 - całkowicie metalowy dwumiejscowy dwupłatowiec, którego budowę ukończono w lipcu 1927 roku. Jego projektantem był Bolesław Skraba.

Paweł Szczepaniec z portalu "samoloty.pl" tak opisuje powstanie Państwowych Zakładów Lotniczych: "Państwowe Zakłady Lotnicze (PZL) - powstały 1 stycznia 1928r. dzięki przekształceniu znajdujących się przy Lotnisku Mokotowskim w Warszawie, powstałych w listopadzie 1918r., wojskowych warsztatów lotniczych. Do 1925r. nosiły one nazwę "Centralne Warsztaty Lotnicze", później przemianowano je na "Centralne Zakłady Lotnicze". Państwowe Zakłady Lotnicze z chwilą utworzenia przejęły rozpoczętą w CZL produkcję drewnianych myśliwców SPAD S-61, jednocześnie rozpoczynając budowę na francuskiej licencji całkowicie metalowych samolotów Wibault 7.

Nieco inaczej do dat podchodzi równie obszerny i dokładny portal "samolotypolskie.pl", w którym czytamy: "15.03.1928 r. powołano Państwowe Zakłady Lotnicze (PZL) w Warszawie na Mokotowie, przez przeorganizowanie Centralnych Warsztatów Lotniczych w wytwórnię płatowców o charakterze samodzielnego przedsiębiorstwa państwowego. Dyrektorem został inż. Witold Rumbowicz (1.12.1927-8.02.1935 r.). Kierownikiem Biura Technicznego (konstrukcyjnego) został inż. Stefan Malinowski. W 1928 r. została zakupiona licencja na francuski metalowy górnopłat myśliwski Wibault 7 (nazywany potem Wibault 70)".

Już od pierwszych lat działania P.Z.L. w Warszawie podejmowano próby tworzenia polskich konstrukcji bojowych, które można było wdrożyć do stałej produkcji. Działanie takie miało zapewnić Polskiemu Wojsku dostateczną siłę w powietrzu. Portal "samolotypolskie.pl" tak opisuje te działania: "Zdecydowano się na budowę prototypów samolotów: myśliwskiego, łącznikowego, bombowego, pasażerskiego i szkolno-sportowego. Powstały zespoły konstrukcyjne opracowujące samoloty: myśliwski PZL P-1 pod kierunkiem inż. Zygmunta Puławskiego, łącznikowy PZL Ł-2 pod kierunkiem inżynierów Jerzego Dąbrowskiego i Franciszka Kotta, bombowy czterosilnikowy PZL-3 pod kierunkiem inż. Władysława Zalewskiego, pasażerski trójsilnikowy PZL-4 pod kierunkiem inżynierów Zygmunta Brunera i Stanisława Praussa oraz szkolno-sportowy PZL-5 pod kierunkiem inż. Stefana Malinowskiego i Władysława Kozłowskiego".

Takie były początki polskiego przemysłu lotniczego... warto o tym pamiętać, bo dawne zakłady P.Z.L. w Warszawie istnieją nadal w postaci licznych zakładów produkcyjnych lotniczych pod ogólną nazwą PZL.

PP

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Jerzy Drzewiecki - konstruktor, który uskrzydlił Polskę

Ostatnia aktualizacja: 15.05.2020 05:45
- Samoloty te bez wątpienia się wyróżniały. Samolot RWD-9 najprawdopodobniej i w dzisiejszych czasach konkurować mógłby z samolotami sportowymi, zawodniczymi - mówił o konstrukcji Jerzego Drzewieckiego historyk lotnictwa Edward Kocent-Zieliński.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bolesław Orliński - pionierski lot Warszawa-Tokio-Warszawa

Ostatnia aktualizacja: 13.04.2020 05:50
- Lot Orlińskiego można porównywać z lotem wahadłowca, jeśli nie z lotem na Księżyc – mówił o wyczynie polskiego pilota historyk Karol Murawski na antenie Polskiego Radia. Tego niezwykłego lotu dokonał z obciętym skrzydłem i niemal zatartym silnikiem.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Dziewczyny na skrzydłach". Jak Polki zdobywały niebo

Ostatnia aktualizacja: 15.11.2020 13:42
Nie tylko chłopcy marzą o lataniu. Poznając historię awiacji, dowiadujemy się, że kobiety zdobywały niebo na równi z mężczyznami. Sterowały pierwszymi powietrznymi statkami i konstruowały własne skrzydła z drewna. Jednak zawsze było im nieco trudniej, bo oprócz grawitacji musiały pokonać ludzką niechęć.
rozwiń zwiń