X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Głośne rozstanie i skandalizujące zapiski. Małżeńskie historie Jana Kasprowicza

Ostatnia aktualizacja: 12.12.2020 05:46
- Jadwiga Kasprowiczowa od pierwszej chwili uległa magicznej sile uwodzicielskiej Stanisława Przybyszewskiego. I niepomna na nic, poszła na oślep w szaleństwo - opowiadał Witold Szolginia o dramatycznych losach jednego z małżeństw wielkiego poety.
Jan Kasprowicz ze swoją trzecią żoną Marią w bibliotece w willi Harenda
Jan Kasprowicz ze swoją trzecią żoną Marią w bibliotece w willi "Harenda"Foto: Narodowe Archiwum Cyfrowe

Kasprowicz.jpg
"Nie był taki, jak go przedstawiają". Nieznane twarze Jana Kasprowicza

Opowieści o życiu prywatnym znanego literata mogą być, z punktu widzenia biografistyki, istotne. Zwłaszcza, gdy biograficzne perypetie wpływają na literacką twórczość, są przyczynkiem nowych dzieł. Tak było w sytuacji Jana Kasprowicza, którego 160. rocznicę urodzin właśnie wspominamy.

"Jasnowłosa Ewa, pramatka grzechu"

- To był jeden z najgłośniejszych i najbardziej znanych w Polsce przełomu XIX i XX wieku rozpadów małżeństwa - podkreślał Witold Szolginia, przybliżając szczegóły rozstania Jadwigi i Jana Kasprowiczów.

Działo się to wszystko pod sam koniec XIX stulecia we Lwowie. Od 1893 roku Kasprowicz był żonaty z Jadwiga Gąsowską, z którą miał dwie córki: Annę i Janinę. Dodajmy, że było to już drugie małżeństwo poety (pierwsze, z Teodozją Szymańską, rozpadło się po kilku miesiącach).

W 1899 roku pojawił się we Lwowie "sławny już z europejskiego, literackiego i skandalizującego rozgłosu", prowokator i anarchista Stanisław Przybyszewski. Co istotne, bliski niegdyś kujawski sąsiad Jana Kasprowicza.

Czytaj także:


Przybyszewski po starej znajomości zamieszkał u Kasprowiczów. I, jak mówił Witold Szolginia, "od tej chwili fatalne dla autora Hymnów wydarzenia zaczęły się toczyć i rozwijać z lawinową, przerażającą gwałtownością".

- Jadwidze jej gość nie był wcześniej znany osobiście, ale od dawna znajdowała się pod przemożnym wrażeniem jego twórczości. Teraz, gdy się pojawił, od pierwszej chwili uległa jego magicznej wprost sile uwodzicielskiej - opowiadał lwowski gawędziarz. - Kasprowiczowa, niepomna na nic, poszła na oślep w szaleństwo tego nagle rozgorzałego uczucia, porzucając Lwów, męża i dzieci.

Bez wątpienia był to wielki cios dla poety. - Przyjął to i znosił po męsku, ale zamknął się w sobie. Jednak w jego hymnach czuje się obecność tych wydarzeń - oceniał Witold Szolginia, przywołując choćby obecne w tych słynnych ekspresjonistycznych utworach Kasprowicza poetyckie aluzje do "pramatki Grzechu, jasnowłosej Ewy…".

 

Posłuchaj
04:37 krajobrazy serdeczne___pr iii 128763_tr_0-0_9977099a96c9856[00].mp3 Gawęda Witolda Szolgini o małżeństwie Jana Kasprowicza z Jadwigą z Gąsowskich. (PR, 1996)

 

Jadwiga z Gąsowskich Kasprowiczowa, zdjęcie z 1892 roku. Fot. Polona/Biblioteka Narodowa w Warszawie Jadwiga z Gąsowskich Kasprowiczowa, zdjęcie z 1892 roku. Fot. Polona/Biblioteka Narodowa w Warszawie

"To był skandal obyczajowy"

W 1911 roku Jan Kasprowicz ożenił się ponownie. Jego wybranką została znacznie młodsza (ponad 30 lat różnicy) 19-letnia córka carskiego generała Maria Bunin. - Jeśli którakolwiek z bohaterek mojej książki zasługuje na miano kobiety fatalnej, to właśnie jest nią Maria Kasprowiczowa - oceniał Radosław Romaniuk, autor szkiców zebranych w tomie "One. Kobiety, które kochały pisarzy".

Jaka była Maria? - Domagała się szalenie intensywnego życia wewnętrznego, stworzenia pewnej aury, o której myślała, że dokonać tego może jedynie artysta - mówił Radosław Romaniuk. Jak dodał, to trzecie małżeństwo Kasprowicza w swoich początkowych latach było szczęśliwie. Poeta bowiem potrafił sprostać duchowym czy też intelektualnym oczekiwaniom żony.

Jednak różnica wieku i temperamentu dawała o sobie znać. - Fascynujące było to, że część ich wspólnego życia była właściwie walką ze sobą. Zwłaszcza ten ostatni etap. I to walką opisywaną przez Marię Kasprowiczową w jej dzienniku z wielką drobiazgowością i w sposób bardzo otwarty - podkreślał Radosław Romaniuk.

Wszystko to działo się w czasach z zupełnie innym niż dziś obiegiem prywatności, z innym prawem do ujawniana tego, co intymne. - Maria niedługo po śmierci męża zaczęła wydawać fragmenty swojego dziennika. To był skandal obyczajowy - mówił literaturoznawca.


Posłuchaj
04:02 moje książki___v2015000334_tr_0-0_12041376a96d4501[00].mp3 Radosław Romaniuk opowiada o Marii Kasprowiczowej. Fragm. audycji Magdy Mikołajczuk "Moje książki". (PR, 2014)

 


Ilustracja E. Okunia i M. Liliena z tomiku Jana Kasprowicza "Miłość", Lwów 1902. Fot. Polona/Biblioteka Narodowa w Warszawie Ilustracja E. Okunia i M. Liliena z tomiku Jana Kasprowicza "Miłość", Lwów 1902. Fot. Polona/Biblioteka Narodowa w Warszawie
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Na ile aktualny jest dziś Cyprian Kamil Norwid?

Ostatnia aktualizacja: 09.06.2018 13:00
- Spotkanie z drugim człowiekiem było dla Norwida czymś w rodzaju sakramentu. Miał pretensje do Polaków, że nie potrafią ze sobą poważnie rozmawiać przez czas dłuższy niż kilka minut - mówił w Dwójce auotr książki "Gladiator prawdy" poświęconej jednemu z największych polskich poetów.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Edgar Allan Poe. Poeta, który zaraził mrokiem nowe pokolenia

Ostatnia aktualizacja: 09.05.2019 20:05
W audycji "Dwukropek" rozmawialiśmy o źródłach fascynacji śmiercią w twórczości legendarnego amerykańskiego autora.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Nie był taki, jak go przedstawiają". Nieznane twarze Jana Kasprowicza

Ostatnia aktualizacja: 12.12.2020 05:48
- Był pod każdym względem złożony, było w nim tyle elementów. Aż dziwnie, że to się wszystko razem jakoś sprzęgało. Prawdopodobnie nieraz na tym cierpiał – wspominała w archiwalnym nagraniu radiowym Janina Kasprowicz, opowiadając o swoim ojcu, jednym z największych polskich literatów przełomu XIX i XX w.
rozwiń zwiń