X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Stefan Zweig - zafascynowany i rozczarowany XX wiekiem

Ostatnia aktualizacja: 28.11.2020 05:40
139 lat temu, 28 listopada 1881 roku urodził się austriacki pisarz Stefan Zweig. Słynął z ciekawych i dogłębnych biografii oraz psychologizujących powieści, ale dopiero na koniec spisał swoje najważniejsze dzieło o przełomie epok w Europie i wejściu w nowoczesność.
Stefan Zweig
Stefan ZweigFoto: Wikimedia commons/ autor nieznany

Stefan Zweig był za życia bardzo popularnym pisarzem, na lata 20. I 30. XX wieku przypada szczyt jego kariery. Spod jego pióra wychodziła zarówno proza jak i poezja, a także dramat. Słynął z niezwykle ciekawych i dogłębnych biografii oraz psychologizujących powieści.

Ostatnim jego dziełem był autobiograficzny "Świat wczorajszy", z którego dziś Zweig jest bodaj najbardziej znany. W nim utrwalił niezwykły nastrój końca XIX wieku i przemian związanych z nadejściem nowoczesności.

Obywatel C. K.

Stefan Zweig wychował się w Wiedniu w bogatej rodzinie żydowskiej. Studiował filozofię, germanistykę i romanistykę w rodzinnym mieście oraz w Berlinie. Swoje wiersze zaczął publikować już w 1897 roku - jeszcze przed maturą. Zgodnie z programem dobrego wychowania, w którym znajdowały się obowiązkowe podróże, Zweig zwiedził Europę, kolonialne jeszcze Indie i Amerykę. W czasie pierwszej wojny światowej pracował w Archiwum Wojskowym w Wiedniu, a także znalazł się w Tarnowie, będącym wtedy wraz z całą Galicją w granicach cesarstwa Autro-Wegier.

- Bardzo ciekawy był dla mnie wątek związany z miastem, z którego pochodzę - opowiadał malarz Wilhelm Sasnal w audycji xxx w Polskim Radiu. - Zweig wspomina, że w czasie wojny był kimś w rodzaju bibliotekarza, ale był też wysłany w miejsce oddalone od jego rodzinnego Wiednia, i to był właśnie Tarnów. Opisuje, jak widział tam rosyjskich jeńców i żołnierzy austriackich. Wspomina, że niczym się nie różnili: jedni byli po jednej stronie ogrodzenia, drudzy po drugiej, jedni byli biedniejsi, drudzy bogatsi - o papierosy i o chleb, więc dzielili się między sobą - mówił Sasnal.

Posłuchaj
01:45 Dwójka Poranek Dwójki 11.04.2016 Sasnal.mp3 Wilhelm Sasnal poleca książkę "Świat wczorajszy" Stefana Zweiga. "Wilhelm Sasnal". Audycja z cyklu "Poranek Dwójki". (PR, 2016.04.11)

 

Wtedy właśnie ukształtował się zapewne pacyfizm Stefana Zweiga - w reakcji na przeżycia wojenne, a także pod wpływem przyjaciela - pacyfisty, Romaina Rollanda, francuskiego pisarza i późniejszego noblisty. Z resztą Stefan Zweig miał wielu przyjaciół ze świata sztuki i nauki, między innymi: Reinera Marię Rilkego, Józefa Rotha, Zygmunta Freuda, Hugo von Hoffmannstahla, Alberta Schweitzera czy Hermana Hessego. Utrzymywał z nimi regularny i głęboki kontakt, bardzo cenił sobie przyjaźń. Z wątków polskich - znał go i cenił polski pisarz i tłumacz, Jan Parandowski.

Niestrudzony biograf

W latach pomiędzy wojnami Stefan Zweig napisał swoje najbardziej popularne wówczas powieści i nowele: "Amok" (1922), "Strach" (1925), "Niecierpliwość serca" (1939) oraz liczne biografie, między innymi: "Joseph Fouché. Portret mężczyzny politycznego" (1929), "Maria Antonina. Portret przeciętnej kobiety" (1932), "Sigmund Freud" (1932), "Triumf i tragedia Erazma z Rotterdamu" (1934), "Maria Stuart" (1935), czy "Magellan. Mężczyzna i jego czyn" (1938).

- Najwspanialsza jego książka to biografia Józefa Fouché - mówiła tłumaczka Irena Makarewicz w audycji Doroty Gacek w Polskim Radiu. - To jest rzecz napisana wspaniale, przede wszystkim dlatego, że ta biografia nie ma na celu wybielenia Fouché. Wszyscy wiemy, był ministrem policji, pełnił różne funkcje w bardzo różnych rządach, przysługiwał się rewolucjonistom, republikanom, rojalistom, zmieniał fronty, z dnia na dzień potrafił był zwolennikiem albo zaciekłym przeciwnikiem Bonapartego. Z tej biografii wyłania się postać człowieka oczywiście złego, ale po prostu człowieka. Zaczynamy rozumieć, żeby nie tylko potępiać, oceniać że ktoś robi źle, ale żeby też wiedzieć, dlaczego ten człowiek tak się zachowuje - tłumaczyła Makarewicz.

Posłuchaj
09:01 _PR2_AAC 2020_08_24-16-45-30.mp3 Irena Makarewicz o fascynacji twórczością Stefana Zweiga. "Irena Makarewicz". Audycja Doroty Gacek z cyklu "Literackie witaminy". (PR, 2020.08.24)

 

W połowie lat 30. Stefan Zweig w obawie przed antyżydowskimi działaniami nazistowskich rządów nastałych w Austrii, wyjechał na emigrację - najpierw kilka lat mieszkał w Wielkiej Brytanii, ale ostatecznie w 1940 roku przeprowadził się do Brazylii. Choć mieszkał tam z żoną poślubioną niedawno w Anglii, doskwierała mu samotność i oddalenie od świata europejskiej kultury. To być może było przyczyną dramatycznej decyzji o samobójstwie, choć niektórzy wskazują na pogłębiającą się depresję i rozczarowanie terrorem II wojny światowej. 

- W 1942 roku popełnił samobójstwo razem z żoną - opowiadał Wilhelm Sasnal w Polskim Radiu. - Dla niego było beznadziejne to, co stało się z Europą, bo on sam był euroentuzjastą - można tak powiedzieć. I to że po doświadczeniu pierwszej wojny światowej nadciągnęła druga, było dla niego nie do zniesienia. Nie wyobrażał sobie życia bez Europy, bez wartości europejskich - dodawał.

Świat dzisiejszy

Najważniejsza książka Stefana Zweiga, autobiograficzna "Świat wczorajszy. Wspomnienia pewnego Europejczyka" ukazała się już pośmiertnie. Z wielką pasją i niezwykle obrazowo opisuje w niej doświadczenia swojego pokolenia, wychowanego jeszcze w kulturze sztywnego, pruderyjnego XIX wieku, a doznającego rozluźnienia - nie tylko obyczajowego - wraz z nadejściem wyzwolonego wieku XX. Przemiany tego czasu, choć nieuchronne, to dla wielu ówczesnych nieprzyzwoite, gorszące, wręcz nie do przyjęcia, Zweig pokazuje na przykładzie całej, bogatej strony życia codziennego, od strojów i fryzur począwszy, a na sferze seksualnej skończywszy.

Dla wielu twórczość Stefana Zweiga była niezwykle inspirująca. Powstało wiele filmów adaptujących jego powieści oraz przedstawiających jego życie, wymieńmy tylko te najbardziej znane: "Przed świtem" (2016) w reżyserii Marii Schrader - o dwóch ostatnich latach życia Zweiga przed śmiercią w Brazylii czy "Grand Budapest Hotel" (2014) Wesa Andersona, luźno oparta na autobiografii i dwóch powieściach Zweiga.

az

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Powieść w Teatrze Wyobraźni: Edgar Hilsenrath "Nazista i fryzjer"

Ostatnia aktualizacja: 10.10.2009 12:57
W audycji Powieść w Teatrze Wyobraźni adaptacja prozy Edgar'a Hilsenrath'a pod tytułem "Nazista i fryzjer".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Stefan Zweig w Tarnowie, czyli ulubione książki Wilhelma Sasnala

Ostatnia aktualizacja: 15.04.2016 16:52
- Poszukiwanie korzeni. To jest coś, co daje mi literatura - przyznał ceniony malarz, fotografik i filmowiec, opowiadając, co ostatnio zafascynowało go w kulturze.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Irena Makarewicz: Zweig to pisarz, któremu trzeba dać drugą szansę

Ostatnia aktualizacja: 24.08.2020 18:06
- Czasami jakaś książka nas nie zainteresuje i potrzeba pomysłu innej osoby, by spojrzeć na danego twórcę innymi oczami - mówiła o twórczości Stefana Zweiga tłumaczka Irena Makarewicz.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Pociągi pod specjalnym nadzorem" - czeski film w szczytowej formie

Ostatnia aktualizacja: 18.11.2020 05:40
18 listopada 1966 roku odbyła się premiera filmu Jiřego Menzla "Pociągi pod specjalnym nadzorem". Jest to najciekawszy i najlepszy przykład czeskiej nowej fali zasłużenie uhonorowany Oscarem, a stawkę podbija jeszcze fakt, że był to właściwie debiut reżysera.
rozwiń zwiń