X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Wacław Berent – zapomniany mistrz pióra

Ostatnia aktualizacja: 20.11.2020 05:45
Znawca i popularyzator myśli Nietzschego, a przede wszystkim krytyczny obserwator polskiej rzeczywistości przełomu XIX i XX wieku. Był popularnym pisarzem przed wojną, został doceniony przez krytyków, ale wciąż czeka na odkrycie przez współczesnych czytelników.
Wacław Berent
Wacław BerentFoto: NAC

80 lat temu w Warszawie zmarł Wacław Berent, powieściopisarz, eseista i tłumacz.

Pisarz-ichtiolog

Berent dorastał w Warszawie, urodził się w statecznej rodzinie mieszczańskiej, która nie szczędziła pieniędzy na edukację syna. Dzięki temu ukończył poważane Gimnazjum Wojciecha Górskiego i mógł rozpocząć studia w Szwajcarii.

– Berent otrzymał, jak część zresztą jego rówieśników, wykształcenie z zakresu nauk przyrodniczych. To wspólne doświadczenie dla pokolenia Młodej Polski, które zarówno studiowało zagranicą, jak i zdobyło stopnie naukowe z zakresu nauk przyrodniczych. Berent otrzymał doktorat z ichtiologii – powiedziała dr Iwona Rusek w audycji Anny Lisieckiej z cyklu "Strefa literatury".

Posłuchaj
58:34 Berent ok.mp3 – On był jednym z najtrudniejszych polskich pisarzy. Ceniący go Miłosz o powieści "Ozimina" powiedział, że powinna być przetłumaczona na język polski – mówił w o pisarzu prof. Włodzimierz Bolecki. W audycji Anny Lisieckiej z cyklu "Strefa literatury" udział wzięły także prof. Dorota Kielak i dr Iwona Rusek. (PR, 30.09.2018) 

W tym czasie rozwinął swoje zainteresowania literackie i wydał pierwsze opowiadanie pod pseudonimem "Wł. Rawicz". Zetknął się wówczas również z dziełami Fryderyka Nietzschego, które w znacznym stopniu wpłynęły na jego późniejszą twórczość.

Miłość do literatury nieomal nie skończyła się dla Wacława Berenta wyrzuceniem ze studiów z powodu zaległości w nauce. Udało mu się jednak je nadrobić i zakończyć studia stopniem doktora ichtiologii, w czym na pewno pomogła interwencja ojca, który zagroził młodemu Berentowi wycofaniem wypłacanego mu stypendium.

Obserwator rzeczywistości

Świeżo upieczony naukowiec nie zdecydował się jednak na kontynuowanie naukowej kariery. Powrócił do Warszawy, ale chętnie oddawał się zagranicznym podróżom. Był w końcu poliglotą i posługiwał się biegle językiem rosyjskim, niemieckim, francuskim, włoskim, angielskim oraz średniowieczną łaciną.

W 1895 roku wydał debiutancką powieść, zatytułowaną "Fachowiec", która jest historią młodego inteligenta decydującego się na pracę robotnika w fabryce i jednocześnie krytyką ówczesnych stosunków społecznych.

Na początku XX wieku związał się z literacko-artystycznym czasopismem "Chimera". To najpłodniejszy okres twórczości pisarza. Na łamach "Chimery" publikował w odcinkach, wydaną następnie w całości, powieść "Próchno", która jest krytycznym rozliczeniem z postawami i dorobkiem artystycznego środowiska Młodej Polski. W 1911 roku wydał także eksperymentalną powieść "Ozimina".

Znajomość języków pozwoliła mu także na tłumaczenie literatury obcej. Jest autorem drugiego polskiego przekładu najsłynniejszej książki Fryderyka Nietschego, "Tako rzecze Zaratustra". Berent poświęcił się tłumaczeniu literatury zwłaszcza w okresie dwudziestolecia międzywojennego, kiedy sam coraz mniej zajmował się tworzeniem własnej twórczości.

Fryderyk Nietzsche 663.jpg
Fryderyk Nietzsche – źle wykorzystany geniusz

"Bądź sobą"

Nietzsche pojawił się w twórczości Wacława Berenta nie tylko jako autor tłumaczonego dzieła, ale również jako natchnienie dla pisarza. Literatura Berenta charakteryzowała się indywidualizmem i silnym podkreśleniem woli jednostki.

W wydanych w 1906 roku "Źródłach i ujściach nietzschenizmu" doradzał: "Bądź sobą. Te słowa nigdy nie padają w kierunku młodych, zamiast tego słyszą: bądź czymś dla kogoś lub czegoś i łamią się i naginają do obowiązku".

Twórczość Wacława Berenta jest wysoko oceniana przez krytyków, ale nie przełożyło się to na zainteresowanie współczesnych czytelników. Był popularnym pisarzem przed II wojną światową, ale po swojej śmierci pozostał w znacznym stopniu zapomniany. Złośliwi mówią nawet, że jest "pisarzem dla czterech osób".

– Powód, dla którego przez dziesięciolecia pozostawał nieznany wiąże się ze sposobem berentowskiego opowiadania, w którym właściwie zintensyfikował wszystkie elementy nowoczesnej powieści – wyjaśniał prof. Włodzimierz Bolecki w audycji Polskiego Radia z 2018 roku.  Polifoniczna struktura narracyjna i odwołania do mitu, gry językowe i przede wszystkim nieprawdopodobna erudycja. Skala aluzji, odwołań, cytatów, kryptocytatów, rytmizowania tekstu osiąga taki stan intensywności, że trudno jest wskazać inne utwory w literaturze polskiej, które mogłyby konkurować z tym niezwykłym szyfrem symboliczno-kulturowym prozy Berenta.

sa

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Stanisław Wyspiański - czwarty wieszcz narodowy

Ostatnia aktualizacja: 28.11.2020 05:58
Po premierze "Wesela" stał się symbolem. "Niewielu dusza i serce, myśl i ból były tak na wskroś polskie, nasze własne jak Wyspiańskiego" - pisała krakowska gazeta "Czas" nazajutrz po śmierci artysty.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bolesław Leśmian - "znawca słów" o miłości

Ostatnia aktualizacja: 05.11.2020 05:40
Znany jako autor niezwykłych erotyków. Stworzył współczesny język miłosny polskiej poezji. Na potrzeby wierszy stworzył wiele neologizmów, które określa się mianem leśmianizmów. Przez współczesnych był zupełnie niedoceniany. Dzisiaj mija 83. rocznica jego śmierci.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jerzy Żuławski. Z ziemi polskiej na Księżyc

Ostatnia aktualizacja: 09.08.2020 05:50
Choć akcję swych najsłynniejszych książek umieścił na przełomie dwudziestego dziewiątego i trzydziestego wieku, to poruszał problemy aktualne tysiąc lat wcześniej. Księżycowe scenerie, opisy pozaziemskich cywilizacji i fantastycznych technologii były metaforami zjawisk, które Jerzy Żuławski obserwował za życia.
rozwiń zwiń