X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Antoni Kępiński - psychiatra - humanista

Ostatnia aktualizacja: 16.11.2020 05:40
102 lata temu, 16 listopada 1918 roku urodził się wybitny lekarz psychiatra, Antoni Kępiński. Z otwartością podchodził do psychiatrii jako części humanistyki a do pacjenta - sercem, empatią i ogromną wyrozumiałością. Zmienił polską psychiatrię i odbiór społeczny tej dziedziny oraz chorych psychicznie.
Prof. Antoni Kępiński.
Prof. Antoni Kępiński.Foto: Wikimedia commons/autor nieznany

Antoni Kępiński studiował na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, a gdy wybuchła wojna, jako ochotnik zaciągnął się do wojska. Przez Węgry, Francję i Hiszpanię próbował przedostać się do Wielkiej Brytanii, ale plan popsuła kapitulacja Francji. Po nielegalnym przejściu granicy hiszpańskiej Kępiński został złapany i osadzony w obozie koncentracyjnym Miranda de Ebro we frankistowskiej Hiszpanii. Spędził tam prawie 3 lata. Po wyjściu służył w Polskich Siłach Zbrojnych w Wielkiej Brytanii a następnie dokończył studia medyczne w Edynburgu.

Duże zmiany

Do Polski Kępiński wrócił dopiero w 1947 roku i zaczął pracować w Klinice Psychiatrycznej krakowskiej Akademii Medycznej. Przyjmował tu pacjentów i prowadził badania a przede wszystkim rozwijał się jako lekarz.

- Czas wojny wydaje się bezproduktywny dla Kępińskiego, a moim zdaniem jest właśnie przełomowy ze względu na tę wielką historię, która zmieniła połowę naszego kontynentu o ile nie więcej, i życie bardzo wielu ludzi w tym samego Kępińskiego - mówiła biografka Anna Mateja w audycji Doroty Gacek w Polskim Radiu. - Stawiam w swojej książce taką tezę, że on wrócił jako inny człowiek. Wyjeżdżał jako kochane dziecko swoich rodziców, wykształcona, empatyczna, wrażliwa osoba, wychowana w arsenale cnót mieszczańskich. A ta wojna odarła go z wielu złudzeń, ale też wykrystalizowała to, co najważniejsze - dodawała.

Posłuchaj
47:12 Kępiński3.mp3 O profesorze Kępińskim opowiadają jego znajomi i biografka. "Antoni Kępiński". Audycja Doroty Gacek z cyklu "Dwukropek". (PR. 05.01.2020)

 

Wczesne lata powojenne były wyjątkowo trudne zarówno dla lekarzy jak i dla pacjentów polskiej psychiatrii. Nie znano jeszcze leków (dopiero w latach 50. się pojawiły), leczono izolacją, elektrowstrząsami, a w szpitalach panowała atmosfera przymusu i strachu. Dodatkowym problemem był wstyd z powodu leczenia psychiatrycznego obecny zarówno wśród pacjentów, jak i ich rodzin.

- Kilka dekad temu pacjenci psychiatryczni spotykali się z bardzo dużym napiętnowaniem społecznym, ostracyzmem, ludzie obawiali się przyznać, że korzystają z pomocy psychiatrycznej - opowiadała Anna Mateja w Polskim Radiu. - Tymczasem do profesora Kępińskiego nikt się nie wstydził przychodzić, tam się kłębiły istne tłumy. Druga rzecz, która mnie tak u niego uderzyła to pełny przekrój społeczny i pełna demokratyzacja tych rzesz pacjentów, które stały pod jego gabinetem - mówiła Mateja.

Antoni Kępiński zmienił podejście do chorób psychicznych. Jest jego wielką zasługą, że zmieniło się społeczne postrzeganie korzystania z pomocy czy to psychiatrycznej, czy to psychologicznej. Głęboka empatia Kępińskiego, jego zrozumienie, zaufanie do pacjentów sprawiły, że ci przestawali się bać leczenia i swojej choroby.

Metoda Kępińskiego

Kępiński był w Polsce pionierem metody psychoterapii, czyli dogłębnych rozmów z pacjentami. Kiedy zaczynał, to wcale nie była oczywistość. Wszyscy jego uczniowie zwracają uwagę na jego głębokie przywiązanie i wiarę w ten sposób leczenia. Najczęstszą zachętą i poradą jakiej udzielał swoim uczniom było rozmawianie z pacjentem.

- Wydaje mi się, że zasadniczą sprawą w jego myśli  - pisał o tym w „Poznaniu chorego” - był kontakt niewerbalny - mówił profesor Andrzej Kokoszka w Polskim Radiu. - Ogromnym ograniczeniem współczesnej medycyny w tym psychiatrii opartej na faktach (evidence-based medicine) jest to, że analizujemy to, co się da łatwo opisać i zbadać. A kontakt niewerbalny - trudno badać. Kępiński w swoim kontakcie z pacjentem dawał mu poczucie, że ta osoba jest dla niego bardzo ważna. Zapamiętywał bardzo dużo istotnych szczegółów z takich rozmów, budował ludzką więź z pacjentem. To był element jego charyzmatycznego, niewerbalnego oddziaływania - dodawał Kokoszka.

Syndrom obozowy

Kolejnym ważnym dokonaniem Antoniego Kępińskiego była pomoc psychologiczna dla osób straumatyzowanych przez wojnę, byłych więźniów obozów koncentracyjnych. Aby lepiej zrozumieć ten problem i móc bardziej pomóc, Kępiński prowadził badania na ten temat.

- Był pionierem w leczeniu pacjentów po przejściach obozowych, z resztą sam miał tego rodzaju przejścia - wspominała Anna Mateja w audycji Katarzyny Jankowskiej w Polskim Radiu. - To były pionierskie badania. Profesor miał swoje doświadczenia - spędził 2,5 roku we frankistowskim obozie w Hiszpanii, to oczywiście nie był taki obóz jak Auschwitz. Niemniej jednak pionierskie badanie polegało na tym, że w Krakowie po raz pierwszy zaczęto się przyglądać chorobom i somatycznym i zaburzeniom, jakie dotykały osoby mające za sobą pobyt w obozie koncentracyjnym - opowiadała biografka psychiatry.

Posłuchaj
19:02 Kępiński1.mp3 Nowa biografia słynnego psychiatry. "Antoni Kępiński - lekarz i filozof". Audycja Katarzyny Jankowskiej z cyklu "Eureka". (PR, 02.03.2020)

 

Antoni Kępiński opisał dzięki tym badaniom i obserwacjom KZ-syndrom - tak nazwał nową jednostkę chorobową, zespół traum i dolegliwości osób po przejściach obozowych. Dopiero później, to co odkrył i opisał Kępiński nazwano zespołem stresu pourazowego.

Lekarz - humanista

Wszyscy, którzy znali Kępińskiego, zwracają uwagę na jego szerokie horyzonty intelektualne, jednogłośnie stwierdzając, że był erudytą. Doskonale orientował się nie tylko w najnowszej wiedzy psychologicznej i psychiatrycznej, lecz także w filozofii - zwłaszcza w fenomenologii, literaturze, poezji, dramacie (uwielbiał twórczość Augusta Strindberga) oraz wydarzeniach bieżących. Był przyjacielem Karola Wojtyły, miał kontakt z księdzem Józefem Tishnerem oraz Romanem Ingardenem. 

- Psychiatria, jeśli naprawdę chce się zajmować człowiekiem, musi być filozofią albo przynajmniej antropologią filozoficzną, tzn. musi mieć zawartą w sobie koncepcję człowieka, wizję człowieka - twierdziła Zofia Rosińska w Polskim Radiu.

Jako fenomenolog Antoni Kępiński szczególny nacisk kładł na poznanie intuicyjne - również pacjenta. Natomiast jako humanista patrzył na człowieka całościowo, co w praktyce oznaczało, że widział i leczył nie samą chorobę, lecz całego człowieka. Mówił, że pojęcie chorej duszy jest równie fałszywe jak pojęcie chorego ciała. Mamy do czynienia nie z chorą duszą, ale z chorym człowiekiem.

Nie tylko starał się go dogłębnie poznać i zrozumieć pacjenta, ale i dostrzegał w nim nieprzeciętną wrażliwość. O ludziach chorych psychicznie mówił, że więcej czują, dlatego bardziej cierpią. Oddemonizował schorzenia psychiczne a nawet nobilitował niektóre z nich, jak schizofrenię, o której mówił, że to "królewska choroba".

Pisanie na czas

Antoni Kępiński zmarł bardzo młodo, bo w wieku zaledwie 54 lat. Kiedy zachorował na białaczkę, nie przerwał pracy - dopóki mógł, przyjmował jeszcze pacjentów. Kiedy zaś choroba przykuła go do łóżka, zaczął pisać. W ten sposób powstały jego największe dzieła: "Rytm życia", "Schizofrenia", "Melancholia", "Lęk" i inne. Książki te nie są ani podręcznikami, ani specjalistycznym wykładem jedynie dla znawców. To książki dla zrozumiałe wszystkich, dzięki czemu osiągnęły dużą popularność. 

- Profesor Kępiński za życia nie był znany - twierdziła Anna Mateja w Polskim Radiu. - To dzięki książkom stał się rozpoznawalny i one stoją u podstaw rewolucji, jaka niewątpliwie zaszła w polskiej psychiatrii i w myśleniu ludzi o osobach psychicznie chorych - mówiła.

Wraz z postępem choroby ból coraz bardziej utrudniał Kępińskiemu pracę, a mimo to profesor odmawiał przyjmowania środków przeciwbólowych, zapewne w obawie przez otumanieniem i ospałością. Nie pozwalał sobie na dużo snu, chciał napisać jak najwiecej. Miesiąc przed śmiercią zdążył ukończyć jeszcze „Psychopatie”.

az

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak