X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Merian Cooper, producent hitu kinowego "King Kong" walczył o wolność Polski

Ostatnia aktualizacja: 24.10.2020 05:50
24 października 1893 roku urodził się amerykański pilot, który po zakończeniu I wojny światowej nie wrócił do domu. Późniejszy producent kinowego hitu "King Kong" z 1933 roku, walczył w wojnie polsko-bolszewickiej z powodu rodzinnego długu zaciągniętego u Tadeusz Kościuszki. 
Merian Cooper (z lewej) i Cedric Fauntleroy, w środku logo 7. Eskadry Kościuszkowskiej, Zdjęcie z lat 1919-1920
Merian Cooper (z lewej) i Cedric Fauntleroy, w środku logo 7. Eskadry Kościuszkowskiej, Zdjęcie z lat 1919-1920Foto: Wikioedia commons

Eskadra Myśliwska im. Kościuszki

Było ich dziesięciu. Młodych, amerykańskich pilotów ochotników, którzy po zakończeniu I wojny światowej nie wrócili do domów. Utworzyli eskadrę lotniczą i walczyli po polskiej stronie w wojnie polsko-bolszewickiej w latach 1919-1920.

Pierwsi ochotnicy amerykańscy w 7-ej eskadrze myśliwskiej im. Tadeusza Kościuszki: mjr Cedric E. Fauntleroy, kpt. Merian C. Cooper, kpt. Edward Corsi, por. George M. Crawford, por. Kenneth O. Shrewsbury, por. Carl H. Clark, por. H.C. Rorison, por. E. Noble. Źr. Wikipedia/domena publiczna Pierwsi ochotnicy amerykańscy w 7-ej eskadrze myśliwskiej im. Tadeusza Kościuszki: mjr Cedric E. Fauntleroy, kpt. Merian C. Cooper, kpt. Edward Corsi, por. George M. Crawford, por. Kenneth O. Shrewsbury, por. Carl H. Clark, por. H.C. Rorison, por. E. Noble. Źr. Wikipedia/domena publiczna

Nazwali się "kościuszkowcami" na cześć Tadeusza Kościuszki – bohatera walk o niepodległość Stanów Zjednoczonych w armii George’a Waszyngtona oraz walk o wolność Rzeczpospolitej, nieistniejącej wtedy na mapie Europy.

Pomysłodawcą powstania Eskadry Kościuszkowskiej (7. Eskadry Myśliwskiej im. Tadeusza Kościuszki) był amerykański oficer Merian Cooper, zafascynowany Polską, ponieważ jego prapradziadek brał udział w bitwie pod Savannah u boku Kazimierza Pułaskiego. Służbę w eskadrze Cooper traktował jako spłacenie długu wdzięczności wobec Polaków.

 Tadeusz_Rozwadowski 663.jpg
Tadeusz Rozwadowski - główny strateg bitwy warszawskiej

Merian Cooper wspominał: "Skłoniłem generała Tadeusza Rozwadowskiego, by zaprowadził mnie do naczelnika Piłsudskiego. Zaproponowałem mu, że natychmiast złożę dymisję z Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych i wstąpię do polskich wojsk lotniczych. Naczelnik jednej rzeczy nie zrozumiał. Myślał, że chcę dla pieniędzy zostać najemnikiem. Skoczyłem na równe nogi i powiedziałem, że nie przyjmę żadnego awansu, o ile nie zapracuję na niego w bitwie, i że nigdy nie przyjmę ani centa więcej uposażenia ponad to, jakie otrzymują polscy oficerowie. Palące, przenikliwe spojrzenie Naczelnika spoczęło na mnie przez moment, po czym wstał i uścisnął mi dłoń".

Amerykanie w błękitnych mundurach

Jesienią 1919 roku Amerykanie dotarli do Warszawy. Dostali błękitne mundury (takie jak Błękitna Armia gen. Józefa Hallera) i czapki-rogatywki nawiązujące do czasów Kościuszki.

W latach 1918–1920 przez lotnictwo polskie przewinęło się około 1800 samolotów w ponad 100 typach. 968 maszyn pochodziło ze zdobyczy na okupantach i Armii Czerwonej, pozostałe z zakupów i darów. Na przełomie 1919/1920 Polska dokupiła samoloty. Polacy walczyli na myśliwcach, bombowcach i samolotach rozpoznawczych, m.in.: Bristol F.2B Fighter, Fokker D.VII, Albatros D.III, Sopwith Dolphin,: Breguet 14, Ansaldo SVA-9, Salmson 2A2, Airco DH.9.

Od 1 grudnia 1918 roku znakiem polskiego lotnictwa wojskowego była biało-czerwona szachownica, umieszczana na skrzydłach i ogonach polskich samolotów.

 Szachownica 663.jpg.jpg
Skąd szachownica na skrzydłach polskich samolotów?

Eskadra Kościuszkowska miała swoją dodatkową identyfikację, umieszczaną na kadłubach. Autorem projektu był por. Edward Chess z Teksasu. Na czerwono-biało-niebieskiej tarczy znalazło się 13 gwiazd i 13 pasów, które odwoływały się do służby wojskowej Tadeusza Kościuszki w Stanach i na terenie Polski. Na tym tle umieszczona została czerwona aksamitna rogatywka i skrzyżowane kosy postawione na sztorc jako symbol chłopów walczących z Kościuszką o wolność ojczyzny.

Albartosy D III 7. Eskadry Myśliwskiej, z widocznym godłem eskadry. Źr. Wikipedia Commons
Albartosy D III 7. Eskadry Myśliwskiej, z widocznym godłem eskadry. Źr. Wikipedia Commons

Powietrzne walki

Pilotom z Eskadry Kościuszkowskiej często powierzano dostarczenie rozkazów oddziałom armii lądowej oraz zadania zwiadowcze. 16 sierpnia 1920 roku eskadra otrzymała rozkaz powtrzymania kawalerzystów gen. Budionnego. 18 sierpnia odegrała znaczącą rolę w walkach o Lwów – przeprowadziła 72 loty bojowe.

Gen. Tadeusz Rozwadowski raportował:

"Eskadra 5, 6, 7 Kościuszko […], będąca pod komendą szefa korpusu awiatycznego 6 Armii, majora pilota Fauntleroya, dokonały dnia 16 i 17 sierpnia tegoż roku 129 wzlotów, podczas których zużyto 7700 kilogramów bomb i 16 700 naboi kulomiotowych.

Cyfry najwyraźniej wykazują rezultaty, jakie poczyniły Eskadry pod kierownictwem pilota majora Fauntleroya. Walki korpusów awiatycznych 6 Armii z kawalerią Budionnego były prowadzone z jak największą dokładnością i najlepszym skutkiem […] Wszystkich tych, którzy wykazali nadzwyczajną odwagę w ostatnich walkach pod Lwowem, poleca się, aby byli odznaczeni bez zwłoki". (Podpisano: Rozwadowski, generał porucznik, szef sztabu).

Kliknij w obrazek i dowiedz się, jak przebiegała wojna polsko-bolszewicka w latach 1919-1920:

src=" //static.prsa.pl/18c6af74-3478-4b75-bc41-37b63c3bea80.file"

Uznany za zaginionego

W lipcu 1920 roku Merian Cooper został zestrzelony przez bolszewików. Udało mu się wyladować, ale za linią wroga, trafił do rosyjskiej niewoli. Przez polską stronę uznany zosała za zaginionego. Podjął dwie próby ucieczki i ta druga udała mu się. Wiosną 1921 roku pokonując pieszo wiele kilomentrów, wrócił do swojego oddziału.

Uhonorowani Orderami Virtuti Militari

Demobilizacja Eskadry miała miejsce w marcu 1921 roku. Amerykanie – uhonorowani przez marszałka Józefa Piłsudskiego Orderami Virtuti Militari, najwyższym polskim odznaczeniem wojennym – wrócili do swojej ojczyzny.

 paderewski-663.jpg
Ignacy Jan Paderewski - polityk i wirtuoz

W telegramie Ignacego Paderewskiego do płk Cedrica Fauntleroy’a padły słowa:

" […] Członkowie Pańskiej Eskadry Kościuszki – żywi czy umarli – mają pośród siebie wielu takich, którzy za dzielność, zapał i ducha poświęcenia, jakie złożyli na ołtarzu Polski w jaj największej potrzebie, za bohaterskie czyny, dokonywane w najniebezpieczniejszych chwilach, wyżsi są ponad wszelką nagrodę i pochwały. Eskadra Kościuszki zamyka rozdział swojej działalności, lecz nie przestaje istnieć: żyć będzie w dziejach Polski i w sercach ludu polskiego, jako jeden z najsilniejszych, nierozerwalnych więzów między naszymi dwoma narodami". […] 

Sukces "King Konga"

Merian Cooper po powrocie do Stanów Zjednoczonych wrócił do dziennikarstwa. Z tej pracy i zamiłowania do podróży powstały jego pierwsze filmy dokumentalne, m.in z Azji i Afryki. Jego pierwszym filmem fabularnym, był "The Four Feathers" z 1929 roku. 

W 1933 roku był współreżyserem i autorem scenariusza do filmu "King Kong", który odniósł oszałamiający sukces. W końcowej scenie - gdy na szczycie wieżowca Empire State Building, czyli znaku rozpoznawczego Nowego Jorku, olbrzymi goryl więzi bohaterkę - występuje sam Cooper. Pilotuje jeden z czterech dwupłatowców, które atakują goryla. Kiedy zna się życiorys Coopera, trudno nie skojarzyć tej sceny z wojną polsko-bolszewicką. To w tej wojnie amerykańscy piloci stanęli po stronie słabszej i bronili jej przed bolszewicką nawałą nadciągającą w stronę Europy Zachodniej "przez trupa białej Polski". 

Plakat do filmu "King Kong" z 1933 roku Plakat do filmu "King Kong" z 1933 roku

W rok od sukcesu "King Konga" amerykańska gazeta "Fortune" uznała Coopera za jedną z najważniejszych osób w Hollywood. Merian Cooper wyprodukował kilkadziesiąt filmów, a za całokształt pracy, w 1934 roku odebrał Oscara, prestiżowa Nagrodę Akademii Filmowej.

Życiowa pasja

Pilotaż i samoloty były miłością życia Coopera. W czasie II wojny światowej pracował m.in. jako zastępca szefa sztabu lotnictwa amerykańskiego na Pacyfiku, pod dowództwem słynnego generała Douglasa G. MacArthura. Swoją karierę wojskową skończył także w randze generała.

Zmarł 21 kwietnia 1973 roku.

im

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Ks. Ignacy Skorupka – bohater spod Ossowa

Ostatnia aktualizacja: 14.08.2020 05:55
100 lat temu,podczas udzielania żołnierzowi ostatniego namaszczenia, zginął ks. Ignacy Skorupka. Ta śmierć stała się jednym z symboli bitwy warszawskiej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bitwa Warszawska. Tak powstawał rozkaz, który przyniósł zwycięstwo

Ostatnia aktualizacja: 07.08.2020 05:58
100 lat temu rozpoczęła się koncentracja Wojska Polskiego przed decydującą bitwą. Figury na dziejowej szachownicy rozstawiono według założeń opracowanych na początku lipca, a ruchy nadał im rozkaz, który powstał w nocy z 6 na 7 sierpnia.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Edward Witkowski: "Niech idzie, niech walczy za Polskę"

Ostatnia aktualizacja: 08.08.2020 05:55
- 20 tysięcy ludzi po raz pierwszy w Nowym Jorku widziało sztandar polski, to było rzeczywiście przyjemnie patrzeć, jak te kobiety starsze, mężczyźni, wszyscy płakali, że to jest pierwszy raz oficjalnie polski sztandar - Edward Witkowski, współpracownik Ignacego Paderewskiego wspominał rekrutację ochotników z Polonii amerykańskiej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bitwa Warszawska. Tuchaczewski na szlaku Dybicza i Paskiewicza

Ostatnia aktualizacja: 13.08.2020 06:00
"Czerwony Bonaparte", jak nazywano późniejszego marszałka ZSRR, poszedł w ślady poprzedników, którzy tłumili polskie powstania narodowe. Jego podjęty 100 lat temu, 13 sierpnia 1920 roku, plan opanowania stolicy Polski łączył w sobie obie koncepcje carskich dowódców.  
rozwiń zwiń

Czytaj także

Co wspólnego ma "King Kong" z Bitwą Warszawską?

Ostatnia aktualizacja: 15.08.2020 16:00
Niewykluczone, że jedna z najbardziej kultowych scen w historii kinematografii zainspirowana była wydarzeniami wojny 1920 roku. 
rozwiń zwiń