X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Czynne prawo wyborcze kobiet. Nowa Zelandia była pierwsza

Ostatnia aktualizacja: 19.09.2021 05:35
128 lat temu, 19 września 1893 roku w Nowej Zelandii przyznano kobietom czynne prawo wyborcze... czyli umożliwiono tam kobietom uczestniczyć w głosowaniu na kandydatów do parlamentu.
Protest sufrażystek w Krakowie w 1911 roku
Protest sufrażystek w Krakowie w 1911 rokuFoto: WIKIMEDIA COMMONS/DOMENA PUBLICZNA

Zdecydowanie wśród suwerennych państw świata Nowa Zelandia wiedzie prym w tym względzie. Nie był to jednak początek nadawania tego typu przywileju w świecie, ale o tym w dalszej części. Natomiast kolejnymi państwami przyznającymi to prawo kobietom były w kolejności: Australia - 1903, Finlandia - 1906, Norwegia - 1913, Islandia i Dania - 1915, Rosja, Holandia i Kanada - 1917.

Na szczególne uznanie zasługuje przyznanie czynnego i biernego prawa wyborczego w Polsce zaraz po odzyskaniu przez nasz kraj niepodległości. Dzieje.pl tak opisują wypowiedzi na specjalnej konferencji na Uniwersytecie w Białymstoku, zatytułowanej "Kobiety i wybór parlamentarne".

Dowiedz się więcej o kobietach, które walczyły o równouprawnienie. Zobacz nowy serwis portalu PolskieRadio.pl:

src="http://static.prsa.pl/3ab8a157-2f35-48fb-bac0-16cf62734030.file"

Jak powiedziała PAP prezes Instytutu Studiów Kobiecych prof. Małgorzata Dajnowicz z UwB, konferencja została zorganizowana w 100. rocznicę uzyskania praw wyborczych przez Polki, wtedy po raz pierwszy poszły one do urn wyborczych. - To było bardzo ważne z punktu widzenia pełni praw obywatelskich, które Polki uzyskały, a również uczestnictwa w życiu publicznym - dodała Dajnowicz.

W dalszej części pojawiły się dodatkowe szczegóły z tym związane: Dajnowicz przypomniała podczas otwarcia konferencji, któremu towarzyszyła też wystawa "Podwójnie wolne. Prawa polityczne kobiet 1918", że Polki czynne i bierne prawa wyborcze uzyskały mocą dekretu marszałka Józefa Piłsudskiego z 28 listopada 1918 roku. - W związku z tym mogły wziąć udział w wyborach parlamentarnych i samorządowych już w II Rzeczpospolitej, po raz pierwszy wzięły udział w wyborach 1919 roku - mówiła. Podkreśliła, że 1918 rok był dla Polek nie tylko rokiem odzyskania niepodległości, ale również momentem uzyskania praw obywatelskich.

O dekrecie Naczelnika Piłsudskiego pisze także Michał Zarychta na portalu historiaposzukaj.pl. W jego relacji czytamy: "Wybory w 1919 r. wyłoniły Sejm Ustawodawczy. Przeprowadzono je według ordynacji wprowadzonej dekretem Tymczasowego Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego z 28 listopada 1918 r. Artykuł 1 tego dekretu głosił, że 'wyborcą do Sejmu jest każdy obywatel państwa bez różnicy płci", który ukończył 21 lat. Artykuł 7 zapewniał bierne prawo wyborcze wszystkim obywatelom i obywatelkom".

NAC wybory 1200.jpg
Pierwsze wybory w odrodzonej Polsce [INFOGRAFIKA]

Ciekawe natomiast są wydarzenia, które doprowadziły do uzyskania zadekretowanych praw. W walce uczestniczyły słynne Polski, osoby ogólnie cenione i poważane - walka trwała już w poszczególnych trzech zaborach. Zarychta pisze: "We wrześniu 1917 r. organizacje kobiece z trzech zaborów zorganizowały Zjazd Kobiet Polskich. Polskie sufrażystki starały się w ten sposób wywrzeć wpływ na Radę Regencyjną i tworzące się pod jej auspicjami rząd i aparat administracyjny. W tym celu wybrały delegację z Justyną Budzyńską-Tylicką, warszawską lekarką na czele. Tym działaniom towarzyszyła kampania polityczna z ulotkami, odczytami i wiecami. Koncentrowały się one na dotychczasowej działalności Polek, które nie mniej niż mężczyźni, choć na nieco innych polach, przez cały okres niewoli pełniły "służbę dla narodu" i przyczyniały się do walki o niepodległość. Nie były to czcze słowa - wystarczyło bowiem przypomnieć Klementynę Hoffmanową, Narcyzę Żmichowską, Marię Konopnicką czy Elizę Orzeszkową - pisarki i przedstawicielki trzech pokoleń działaczek zasłużonych dla sprawy polskiej, a jednocześnie zabiegających o równouprawnienie kobiet".

Należy też zauważyć, że w pierwszych wyborach, w 1919 roku, wśród 432 posłów znalazło się 8 pań posłanek. Wynik nie jest duży, ale jednak znaczący.

Jednak te wszystkie informacje dotyczące początków przyznawania praw wyborczych kobietom nie są pełne i jedyne w historii. Na mapie świata znalazły się miejsca gdzie znacznie wcześniej takie prawa były przyznawane. Anna Winkler w portalu Wielkahistoria.pl pisze: "Niektórzy kwestionują prawa Nowej Zelandii do pierwszej lokaty nie tylko ze względu na połowiczność reformy, ale też – samą datę. O tytuł prowodyra ubiega się o nią także wyspa Man, będąca wprawdzie brytyjską dependencją, ale ciesząca się dużą wewnętrzną autonomią. Tamtejszy parlament zezwolił kobietom nie tylko na głosowanie, ale i na startowanie w wyborach już w styczniu 1881 roku, po tym, jak obywatelki wyspy, "podburzone" przez radykalną sufrażystkę z Manchesteru, Lydię Becker, z werwą zaczęły zabiegać o swoje przywileje".

Co ciekawe i brzmiące nieco śmiesznie prawa te nie obejmowały jednak wszystkich obywateli: "W praktyce prawo to jednak nie obejmowało wszystkich. Zarówno niektóre kobiety, jak i niektórzy mężczyźni byli wykluczeni przez cenzus majątkowy. Spośród kobiet głosować zaś mogły tylko… stare panny i wdowy".

Dla nas jednak najważniejszy był i jest postępowy charakter regulacji w tym względzie w polskim prawie - sytuujący nasz kraj wśród tych najbardziej postępowych.

PP

Czytaj także

103 lata temu Polki otrzymały prawa wyborcze

Ostatnia aktualizacja: 28.11.2021 05:49
28 listopada 1918 roku Polki otrzymały równe z mężczyznami prawa wyborcze. Tego dnia Naczelnik Państwa Józef Piłsudski podpisał dekret o ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego. Pierwsze głosowanie w wolnej Polsce ustanowił na styczeń 1919 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

102 lat temu po raz pierwszy od odzyskania niepodległości Polacy poszli do urn

Ostatnia aktualizacja: 26.01.2021 06:00
Zorganizowanie wyborów parlamentarnych trzy miesiące od odzyskania niepodległości, w kraju scalonym z trzech obszarów o zupełnie odmiennej kulturze politycznej, w kraju, którego wszystkie granice płonęły, zakrawa na cud. A jednak ten cud administracyjny ziścił się 102 lat temu, 26 stycznia 1919 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Pierwsze wybory parlamentarne w odrodzonej Polsce [INFOGRAFIKA]

Ostatnia aktualizacja: 26.01.2019 06:00
Zorganizowanie wyborów parlamentarnych trzy miesiące od odzyskania niepodległości, w kraju scalonym z trzech obszarów o zupełnie odmiennej kulturze politycznej, w kraju, którego wszystkie granice płonęły, zakrawa na cud. A jednak ten cud administracyjny ziścił się 101 lat temu, 26 stycznia 1919 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Święto Niepodległości. 10 sukcesów II RP, o których mogłeś/-aś nie wiedzieć

Ostatnia aktualizacja: 11.11.2021 05:50
Odzyskanie 103 lata temu niepodległości oznaczało dla Polaków nie tylko wielką radość, ale też wielką pracę. Polska nie miała lekkiego startu. Sąsiedzi nie byli zadowoleni z jej odrodzenia, lata zaborów i prowadzona na jej terenie I wojna światowa odcisnęły się mocno na społeczeństwie i gospodarce. Mimo to obywatele II RP zdobyli się na kilka spektakularnych sukcesów. Przedstawiamy wybór dziesięciu z nich.
rozwiń zwiń