X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz

Nowa aplikacja

Wszystko w jednym miejscu
x

Nowa aplikacja

x
Historia

Paweł Edelman - oko Polańskiego i Wajdy

Ostatnia aktualizacja: 26.06.2020 05:45
62 lata temu, 26 czerwca 1958 roku, w Łodzi urodził się operator filmowy, Paweł Edelman. Należy do najwybitniejszych polskich operatorów filmowych średniego pokolenia.
Paweł Edelman na planie filmu Kamienie na szaniec w reżyserii Roberta Glińskiego (2013 rok).
Paweł Edelman na planie filmu "Kamienie na szaniec" w reżyserii Roberta Glińskiego (2013 rok).Foto: PAP/Wojciech Pacewicz

Edelman należy do najzdolniejszych polskich operatorów średniego pokolenia. Jest w gronie tych wybitnych Polaków trudniących się profesją autora zdjęć filmowych, którzy osiągają sukcesy, realizując filmy w Hollywood. W przeciwieństwie jednak do pozostałych znanych i cenionych za oceanem polskich operatorów, takich jak: Janusz Kamiński, Dariusz Wolski czy Andrzej Bartkowiak, Edelman dotarł do Hollywood poprzez konsekwentną pracę w Polsce, a nie pnąc się przez wszystkie szczeble filmowej hierarchii w Ameryce.

Ukończył kulturoznawstwo na Uniwersytecie Łódzkim, specjalizując się w teorii i historii filmu oraz wydział operatorski Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w rodzinnym mieście. Przez jakiś czas wykładał historię filmu na uniwersytecie, szybko jednak zajął się filmem od strony praktycznej.

Debiut i filmy Pasikowskiego

Filmem fabularnym, którym debiutował, jest "Głuchy telefon" w reżyserii Piotra Mikuckiego z 1989 roku. Następnie Edelman współpracował z czołowym polskim reżyserem pierwszej połowy lat 90., Władysławem Pasikowskim, przy takich produkcjach jak "Kroll" (1991), "Psy" (1992) czy "Psy 2. Ostatnia krew" (1994).

Za "Krolla" Edelman dostał nagrodę za najlepsze zdjęcia na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Odtąd miał otwarte drzwi do współpracy z najważniejszymi reżyserami w Polsce. Pracował m.in. z Januszem Zaorskim, Jerzym Stuhrem, Łukaszem Karwowskim, Leszkiem Wosiewiczem czy wreszcie Andrzejem Wajdą. W 1995 roku Paweł Edelman zrealizował też zdjęcia do filmu w reżyserii Sophie Marceau pt. "Świt na opak".

Wajda

Współpracę z Wajdą rozpoczął mało znany film pod tytułem "Nastazja", wyprodukowany w Japonii w 1994 roku. Była to adaptacja "Idioty" Fiodora Dostojewskiego. Następne filmy zrealizowane z Wajdą to "Pan Tadeusz" (1999), "Zemsta" (2002), "Katyń" (2007), "Tatarak" (2010), "Wałęsa. Człowiek z nadziei" (2013) oraz ostatni film Wajdy "Powidoki" (2016).

Polański

Jednocześnie od 2002 roku Edelman współpracuje z Romanem Polańskim, z którym zrobił kolejno "Pianistę" (2002), "Olivera Twista" (2005), "Autora widmo" (2010), "Rzeź" (2011) "Wenus w futrze" (2013), "Prawdziwą historię" (2017) oraz "Oficera i szpiega" (2019).

W kolejnych latach operator kontynuował też współpracę z Władysławem Pasikowskim - "Pokłosie" (2012) czy Jerzym Stuhrem - "Obywatel" (2014). Był także autorem zdjęć do "Kamieni na szaniec" Roberta Glińskiego (2014) i "Ukrytej gry" w reżyserii Łukasza Kośmickiego (2019).

Od początków XXI wieku Edelman współpracuje z twórcami zagranicznymi, takimi jak Taylor Hackford - "Ray" (2004), Steven Zailian - "Wszyscy ludzie króla" (2006), Vadim Perelman - "Życie przed oczami" (2007) czy Joachimem Back - "Nowi lokatorzy" (2009).

Nagrody

Edelman jest laureatem nagrody Cezara i Orła, którą otrzymał w 2003 roku za film "Pianista", który przyniósł mu też trzy nominacje do: Oscara, nagrody Amerykańskiego Stowarzyszenia Operatorów (ASC), oraz nagrody Brytyjskiej Akademii Filmowej (BAFTA). W 2004 roku po raz drugi był nominowany do nagrody ASC za zdjęcia do filmu "Ray". W 2005, z kolei, otrzymał Hollywoodzką Nagrodę Filmową w kategorii - operator roku. Rok 2011 przyniósł mu nagrodę za całokształt Europejskiej Federacji Operatorów Filmowych IMAGO. Natomiast w 2014 otrzymał nagrodę Marburger Camera Preis i odznaczenie Złoty Medal "Zasłużony Kulturze - Gloria Artis".

W 2008 roku szanse na Oscara miał z kolei nominowany w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny "Katyń". Edelman w wywiadzie udzielonym Polskiemu Radiu nominację komentował następująco:

- To coś tak strasznie przyjemnego, takiego pozytywnego i taka miła wiadomość dla nas wszystkich, którzy ten film robiliśmy. Jestem bardzo dumny, że miałem okazję z panem Andrzejem przy okazji tego filmu pracować i jestem bardzo szczęśliwy, że ta publiczność oscarowa doceniła ten film, przecież nie taki prosty – mówił Paweł Edelman w audycji Joanny Sławińskiej w Polskim Radiu w 2008 roku.

Posłuchaj
05:49 Edelman.mp3 "Polskie nominacje do Oscara". Audycja Joanny Sławińskiej z cyklu "Gość sygnałów dnia". (PR, 23.01.2008)

Styl

Paweł Edelman uchodzi za operatora, którego podstawową zaletą jest wszechstronność. Potrafi bowiem współpracować z reżyserami, tworzącymi filmy o odmiennych stylach i tematyce.

- Cieszę się, że jestem operatorem, bo mogę zrealizować sprzeczne tęsknoty, które są we mnie. Z jednej strony kręciłbym wielkie filmy, z helikopterami i napalmem - taką "Apokalipsę", a z drugiej strony tęsknię do filmu kameralnego, dramatu psychologicznego, takiego Bergmana - mówił Paweł Edelman w wywiadzie udzielonym miesięcznikowi "Kino" w 1994 roku.

Z kolei w wywiadzie przeprowadzonym przez Barbarę Hollender, opublikowanym w dzienniku "Rzeczpospolita" w 2002 roku, Paweł Edelman mówił:

- Dobry operator to człowiek, który razem z reżyserem buduje opowiadaną historię. Zdjęcia, nawet najwspanialsze, robione tylko dla zdjęć, to tragedia. Obraz musi służyć filmowi - prezentował swoją strategię twórczą Edelman. 

Po śmierci Andrzeja Wajdy w 2016 roku Paweł Edelman cały czas pozostaje najbliższym współpracownikiem prawdopodobnie najzdolniejszego żyjącego polskiego reżysera, Romana Polańskiego.

az

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Pierwsze obrazy mistrzów kina. Filmówka publikuje etiudy

Ostatnia aktualizacja: 13.12.2017 15:30
Szkoła Filmowa w Łodzi udostępniła w internecie etiudy filmowe, nakręcone przez dawnych studentów. Najstarsze pochodzą z lat 1949-50, najnowsze z końcówki lat 60. – Ta pierwsza transza, którą obecnie udostępniamy liczy sto obrazów. Mamy m.in. etiudy Andrzeja Wajdy – mówi Maciej Drygas.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jerzy Wójcik. Operator nurtu Polskiej Szkoły Filmowej

Ostatnia aktualizacja: 09.04.2019 09:51
- To mnie zawsze interesowało, żeby opowiadać o kondycji ludzkiej w sposób bardzo głęboki. Tak, żeby poruszać wszystko, co jest światem wewnętrznym człowieka - mówił w archiwalnym wywiadzie dla Dwójki zmarły 3 kwietnia Jerzy Wójcik, wybitny operator filmowy.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"To jest nasz film". 94. urodziny Andrzeja Wajdy

Ostatnia aktualizacja: 08.03.2020 11:02
Bohaterem audycji "Stare i nowe filmy kinowe" był reżyser, współtwórca polskiej szkoły filmowej, laureat Oscara za całokształt twórczości. W piątek (6.03) minęła 94. rocznica urodzin mistrza polskiego kina.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Nóż w wodzie" - pierwsza polska nominacja do Oscara

Ostatnia aktualizacja: 09.03.2020 05:54
58 lat temu, 9 marca 1962 roku odbyła się premiera filmu "Nóż w wodzie" w reżyserii Romana Polańskiego. To film szczególny nie tylko dla polskiej, ale także dla światowej kinematografii.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jerzy Lipman - oko polskiej szkoły

Ostatnia aktualizacja: 09.04.2020 05:40
98 lat temu, 10 kwietnia 1922 roku urodził się operator filmowy Jerzy Lipman. Był jednym z twórców polskiej szkoły filmowej, autorem zdjęć do takich filmów jak "Pokolenie" (1954), "Kanał" (1956), "Lotna" (1959), "Zezowate szczęście" (1960), "Nóż w wodzie" (1961) czy "Prawo i pięść" (1964).
rozwiń zwiń