X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Włodzimierz Odojewski. Pisarz, radiowiec, tajny współpracownik

Ostatnia aktualizacja: 14.06.2020 05:50
Jego dzieła to jedne z najważniejszych osiągnięć polskiej prozy. Pisarz w bezkompromisowy sposób poruszał tematy, które nie w smak były komunistom. W swym życiorysie Włodzimierz Odojewski ma jednak hańbiący rozdział współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa.
Audio
  • Włodzimierz Odojewski o czasach dzieciństwa i młodości, o Kresach, o II wojnie światowej i początkach zainteresowania lteraturą (PR, 19.05.2003)
  • Włodzimierz Odojewski o początkach pracy dziennikarskiej, o studiach w Poznaniu i pierwszych próbach literackich (PR, 20.05.2003)
  • Włodzimierz Odojewski o "Wyspie ocalenia" - debiucie literackim z 1950 r., o spotkaniach z pisarzami oraz o zbiorze reportaży-opowiadań "Opowieści leskie" (PR, 21.05.2003)
  • Włodzimierz Odojewski o okresie po Październiku 1956, o zakazie druku po 1959 r., o przeprowadzce do Warszawy i początkach pracy w Teatrze Polskiego Radia (PR, 22.05.2003)
  • Włodzimierz Odojewski o pracy kierownika Studia Współczesnego Teatru PR zakończonej w 1968 r., o tzw. polskiej szkole słuchowiskowej oraz o początkach emigracji (PR, 23.05.2003)
  • "Włodzimierz Odojewski. Polski Marcel Proust". Audycja Ewy Stockiej-Kalinowskiej (PR, 16.06.2015)
  • Kazimierz Orłoś wspomina Włodzimierza Odojewskiego (PR, 21.07.2016)
Włodzimierz Odojewski w 1970 roku
Włodzimierz Odojewski w 1970 rokuFoto: PAP/CAF-Bolesław Miedza

Włodzimierz Odojewski urodził się 14 czerwca 1930 roku w Poznaniu. Zalicza się go do tzw. pokolenia "Współczesności". Debiutował jeszcze w czasie studiów powieścią "Wyspa ocalenia" (1951), emitowaną we fragmentach na falach Polskiego Radia. Książka to jedno z kilku dzieł, które podejmuje tematykę najpełniej wyrażoną w opus magnum Odojewskiego, czyli "Zasypie wszystko, zawieje...".

W 1961 roku został kierownikiem Studia Współczesnego Teatru Polskiego Radia. Stanowisko stracił po wydarzeniach marca 1968. W 1971 roku wyjechał na Zachód, początkowo tylko na kilka stypendiów we Francji i Niemczech. Gdy Jan Nowak-Jeziorański zaproponował mu kierowanie działem kulturalno-literackim Radia Wolna Europa, Odojewski osiadł w Monachium i wybrał życie emigranta.

Włodzimierz Odojewski: Nowak zaproponował mi przejęcie działu kulturalnego po kończącym wtedy pracę Romanie Palestrze

Kryptonim "WO"

Na trop relacji pisarza z bezpieką wpadła Joanna Siedlecka, która opisała mroczną część biografii Odojewskiego w książce "Kryptonim »Liryka«. Bezpieka wobec literatów". Przywołała w niej dokumenty z archiwów Instytutu Pamięci Narodowej, wedle których od lutego 1964 roku do grudnia 1965 roku pisarz był tajnym współpracownikiem Służby Bezpieczeństwa zarejestrowanym pod kryptonimami "WO", "WOd" i "W".

Z zasobów IPN wynika, że pisarz podjął współpracę z SB, by zapewnić sobie nieskrępowane kontakty z Zachodem, których potrzebował przede wszystkim ze względu na starania o tłumaczenia na obce języki. Zgodnie z raportami funkcjonariuszy bezpieki Odojewski sumiennie dostarczał wielu cennych informacji o środowisku literackim PRL, donosząc m.in. na Jerzego Krzysztonia, Zbigniewa Herberta, Marię Dąbrowską i Jarosława Iwaszkiewicza.

Lata dzielące okres tajnej współpracy od emigracji był widocznie czasem wyrzutów sumienia - pisarz zarówno w sferze osobistej, jak i literackiej, coraz bardziej skłaniał się ku buntowi przeciw sytuacji w kraju. To wtedy powstaje "Zasypie wszystko, zawieje…". Ukończona w 1967 roku powieść nie miała najmniejszych szans na ukazanie się w PRL. Twórca zdołał przemycić utwór na Zachód. Pewność, że ukaże się ona poza Polską, ugruntowała późniejszą decyzję o pozostaniu na obczyźnie. Książkę wydała w 1973 roku paryska "Kultura". Do czytelników w Polsce powieść trafiła dopiero w połowie lat 80.

Na emigracji prozaik starał się odkupić swoje winy. Pisarz Kazimierz Orłoś, przyjaciel Odojewskiego, przypomniał w 2016 roku jego chwalebną działalność w Monachium. – Gdy był szefem redakcji literackiej rozgłośni Wolna Europa, ogromnie pomagał tym wszystkim, którzy byli na indeksie cenzury PRL. Dzięki niemu nasza literatura nie była zapomniana. Wydawał audycję "Na czerwonym indeksie", gdzie czytano książki wydane w drugim obiegu albo za granicą – opowiadał w Polskim Radiu.

Włodzimierz Odojewski: Rozgłośnia była dla nas domem, namiastką ojczyzny. To była wyspa polskości


Wołyńskie piekło w strumieniu świadomości

"Zasypie wszystko, zawieje…" to opowieść o dwóch kuzynach, z których każdy wybiera inną stronę konfliktu. Jeden, młody dziedzic, przyłącza się do polskiej partyzantki. Drugi do ukraińskich nacjonalistów. W tle opowiedzianej historii pojawiają się nawiązania do zbrodni katyńskiej. "Zasypie wszystko zawieje…" nie jest lekturą łatwą ani przyjemną. Pisarz zrezygnował z tradycyjnej narracji i wybrał technikę strumienia świadomości. Do tego dochodzą przejmujące opisy ludobójstwa na Wołyniu, gdzie ukraińscy sąsiedzi mordowali polskich.

Z powodu formy narracyjnej powieść zestawiano z dokonaniami amerykańskiego noblisty Williama Faulknera. Niektórzy widzą w twórczości Odojewskiego również echa prozy Marcela Prousta. W 2015 roku tłumaczka Agnes Wiśniewski tak mówiła w Polskim Radiu o pisarstwie Odojewskiego:

– Jego zdanie to zdanie-potok. Wszystko się w nim łączy. Jest harmonijne i poetyckie. Żeby tłumaczyć jego teksty, na nowo zanurzyłam się w Prouście, bo proza Odojewskiego przypomina mi prozę francuskiego twórcy – powiedziała.

Kazimierz Orłoś uważa autora "Zasypie wszystko zawieje…" za mistrza prozy doskonale panującego nad językiem. Wspominając swego przyjaciela w audycji wspomnieniowej tuż po śmierci pisarza, przyznał, że nie mógł czytać Odojewskiego, kiedy sam siadał do pióra. – Jego proza działała tak sugestywnie, że bałem się, że wpłynie na moje pisanie – mówił.

Włodzimierz Odojewski zmarł 20 lipca 2016 w Piasecznie.

mc

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Kresy, lasy, doły. Ukraina w śmiertelnej obławie

Ostatnia aktualizacja: 27.08.2007 11:21
Odojewski nie jest politykiem, jest pisarzem, który musi zmierzyć się z własną prawdą i prawdę tę wyrazić inaczej niż badacze Instytutu Pamięci Narodowej, polscy i ukraińscy historycy.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Włodzimierz Odojewski umiał oddać tragedię Kresów"

Ostatnia aktualizacja: 22.07.2016 00:15
W czwartek (21.07) w wieku 86 lat zmarł Włodzimierz Odojewski - znakomity pisarz związany także z Teatrem Polskiego Radia i Radiem Wolna Europa.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Włodzimierz Odojewski we wspomnieniu przyjaciela

Ostatnia aktualizacja: 01.11.2016 17:05
Włodzimierz Odojewski, który odszedł w lipcu 2016 roku, należy do grona najwybitniejszych prozaików pokolenia „Współczesności” debiutujących w połowie lat 50. Wpisał się on do historii literatury polskiej swoją największą powieścią „Zasypie wszystko, zawieje…”. Wspominał go w Polskim Radiu 24 pisarz Kazimierz Orłoś.
rozwiń zwiń