X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
x
x
Historia

"Monitor" – najważniejsze czasopismo polskiego oświecenia

Ostatnia aktualizacja: 21.03.2020 05:55
Czasopismo powstałe przed 255. laty z inspiracji króla Stanisława Augusta Poniatowskiego wspierało obywatelskie postawy, które miały uchronić Rzeczpospolitą przed upadkiem. To na jego łamach pojawiły się również pierwsze felietony w polskiej prasie.
Audio
  • – Wiek XVIII stanowi rzeczywisty początek czasopiśmiennictwa polskiego – mówiła dr Maria Czeppe w audycji Andrzeja Sowy z cyklu "Kronika polska". (PR, 26.05.2001)
Król Stanisław August Poniatowski na tle pierwszego numeru Monitora
Król Stanisław August Poniatowski na tle pierwszego numeru "Monitora"Foto: Wikimedia Commons/domena publiczna

21 marca 1765 roku z ukazał się pierwszy numer czasopisma "Monitor".

Pierwsze takie czasopismo w Polsce

"Monitor" nawiązywał do brytyjskiego czasopisma "The Spectator" (z ang. "Widz") z początku XVIII wieku. Było swoistą rewolucją na rynku prasy, bowiem jako pierwsze nie ograniczało się do zamieszczania krótkich informacji, ale drukowało również publicystyczne opinie w oświeceniowym tonie.

Inicjatorem założenia "Monitora" był król Stanisław August Poniatowski, a wcieleniem pomysłu w życie jako redaktorzy zajęli się m.in. biskup Ignacy Krasicki, ksiądz jezuita Franciszek Bohomolec i książę Adam Kazimierz Czartoryski.

"Monitor" z początku był tygodnikiem. Wraz z rozwojem czasopisma zwiększyła się częstotliwość wydawania do dwóch numerów tygodniowo.

Jego linia redakcyjna utożsamiała się z obozem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i wspierała reformatorskie dążenia monarchy. "Monitor" publikował artykuły, które ganiły kulturę sarmacką oraz przywary szlachty, przede wszystkim pieniactwo i pijaństwo. Na ostrzu "Monitora" znalazł się także fanatyzm religijny i wszechobecne obcojęzyczne wtrącenia, powszechne w ówczesnej polszczyźnie. Szlachta w XVIII wieku powszechnie używała tzw. makaronizmów, czyli łacińskich wyrażeń wplatanych do wypowiedzi.

Czasopismo wychowywało czytelników w oświeceniowym duchu liberalizmu. "Monitor" starał się promować obywatelskie postawy i dobry wzór prowadzenia gospodarstwa ziemskiego, w szczególności łagodne traktowanie poddanych.

Dużą zasługą czasopisma było wprowadzenie nowych gatunków literackich do polskiej prasy. Były to m.in. felieton i szkice publicystyczne. Ostatni numer "Monitora" wyszedł w 1786 roku.

Rozwój polskich czasopism

 Wiek XVIII stanowi rzeczywisty początek czasopiśmiennictwa polskiego – mówiła dr Maria Czeppe w audycji Andrzeja Sowy z cyklu "Kronika polska".

"Monitor"nie był pierwszym polskim czasopismem. Wyprzedził go o niemal sto lat "Merkuriusz Polski", który był wydawany na przestrzeni 1661 roku. Pierwsza polska regularnie ukazująca się gazeta również powstała na długo przed "Monitorem". Był nią "Kurier Polski", którego pierwszy numer ukazał się w 1729 roku. Publikował przede wszystkim bieżące wydarzenia z kraju. W latach 1760-1763 roku był wydawany analogiczny do niego "Kurier Litewski".

Wśród najważniejszych tytułów prasowych XVIII wieku należy wymienić jeszcze czasopismo literackie "Zabawy Przyjemne i Pożyteczne", które ukazywały się od 1770 do 1777 roku.

– Wychodziły i inne mniej trwałe tytuły. Ważne dla całego narodu wydarzenia przynosiły na ogół gwałtowny rozwój prasy. Nieraz krótkotrwały, lecz owocujący znakomitą publicystyką i twórczością, jak choćby w czasach Sejmu Czteroletniego "Gazeta Narodowa i Obca" i prasa Powstania Kościuszkowskiego – mówiła dr Maria Czeppe w audycji Polskiego Radia z 2001 roku.

sa

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Stanisław August Poniatowski. Król pechowiec?

Ostatnia aktualizacja: 07.09.2020 05:40
– Ostateczny wizerunek Stanisława Augusta w oczach opinii publicznej został określony przez zderzenie faktów: klęskę państwa polskiego i odrodzenie tego państwa przez patriotów emigrantów – mówił historyk, prof. Henryk Wisner.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ignacy Krasicki: satyra prawdę mówi

Ostatnia aktualizacja: 14.03.2020 05:40
Jeden z głównych przedstawicieli polskiego Oświecenia. Nazywany "księciem poetów polskich". Czy znamy prawdziwe oblicze Ignacego Krasickiego?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Stanisław Konarski – odważył się być mądrym

Ostatnia aktualizacja: 03.08.2020 05:45
- Za najważniejszą sprawę dla reformy uznał naprawę sejmów i obszernie komentując różne poglądy dowodził, że liberum veto nie ma legalnych podstaw, nie broni wolności, lecz stanowi tyranię jednostki nad większością - mówiła o reformatorze dr Maria Czeppe na antenie Polskiego Radia.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Szkoła Rycerska – wychowanie przez patriotyzm

Ostatnia aktualizacja: 15.03.2020 05:40
- Szkoła Rycerska, druga po Collegium Nobilium uczelnia warszawska, wspominana z szacunkiem przez historię. Jedni z jej wychowanków mieli zostać wojskowymi, inni inżynierami. Wszyscy zaś razem zasługującymi na to miano obywatelami, tzn. ludźmi poczuwającymi się do osobistej odpowiedzialności za kraj – pisał Paweł Jasienica w książce "Rzeczpospolita Obojga Narodów".
rozwiń zwiń