X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Józef Bożek – konstruktor prototypu samochodu

Ostatnia aktualizacja: 27.02.2020 05:50
Był jednym z największych wynalazców w Europie na początku XIX wieku. Budował spektakularne maszyny napędzane energią pary, między innymi pojazd kołowy oraz łódź.
Audio
  • – Ten polsko-czeski wynalazca był jednym z największych wynalazców swoich czasów w Europie. Jego zapomniane dokonania są przecież do dziś wykorzystywane – powiedział historyk techniki Piotr Zarzycki w audycji Doroty Truszczak z cyklu "Eureka extra". (PR, 23.07.2018)
Grafika przedstawiająca Józefa Bożka na tle rekonstrukcji jednego z jego wynalazków - pojazdu parowego
Grafika przedstawiająca Józefa Bożka na tle rekonstrukcji jednego z jego wynalazków - pojazdu parowegoFoto: Wikimedia Commons/domena publiczna

238 lat temu, 28 lutego 1782 roku w Bierach na Śląsku Cieszyńskim urodził się Józef Bożek. Oprócz budowania maszyn parowych zasłynął także konstruowaniem protez kończyn.

Pomysłowy konstruktor

Jego pochodzenie jest sporne – obecnie uważa się go za polsko-czeskiego wynalazcę. Józef Bożek wychował się w polskiej rodzinie, ale Śląsk Cieszyński znajdował się wówczas w granicach monarchii habsburskiej i sąsiadował z Czechami. Bożek w młodym wieku opuścił rodzinne strony i większą część życia spędził w Pradze, w której też skonstruował wszystkie swoje wynalazki.

Po ukończeniu gimnazjum w Cieszynie wyjechał na studia do Brna, w którym uczył się matematyki. W 1805 roku przeniósł się do Pragi, w której objawił się jego talent konstruktorski. Rozpoczął pracę jako majster w warsztatach mechanicznych nowo utworzonej Politechniki w Pradze. Sprawdzianem umiejętności Bożka przed podjęciem pracy było skonstruowanie sekundowego zegara astronomicznego.

Najbardziej zasłynął z budowania maszyn parowych, ale oprócz tego był również autorem m.in. elewatora zbożowego, maszyny do przystrzygania sukna oraz automatycznego warsztatu tkackiego. Józef Bożek stworzył również pierwsze protezy, które stały się zbawieniem dla okaleczonych weteranów wojen napoleońskich.

– Przyniosły mu prawdziwą sławę. W 1814 roku zrobił dla rosyjskiego oficera protezę ręki, która umożliwiała nawet pisanie. Nie wiadomo ile ich dokładnie wykonał, ale szacuje się, że około kilkuset. Jego protezy były wówczas najdoskonalsze w Europie, a może nawet i na świecie – powiedział mówił historyk techniki Piotr Zarzycki w audycji Doroty Truszczak z cyklu "Eureka extra".

Zafascynowany energią pary

Na przełomie 1814 i 1815 roku skonstruował swoją pierwszą maszynę parową, która mogła napędzać aż 25 różnych mechanizmów. Maszyna była pokazywana specjalistom, ale Bożek postanowił stworzyć coś, co zaznajomi szeroką publiczność z możliwościami wykorzystania energii pary wodnej.

– W pewnym momencie skoncentrował swoją karierę wynalazczą na silniku parowym. Bożek był chyba pierwszym Polakiem, który skonstruował parowo-mobil, czyli pojazd z silnikiem parowym. Jeździł po ulicach Pragi i wzbudzał olbrzymią sensację, był to trzeci tego typu pojazd na świecie – mówił Piotr Zarzycki w audycji z 2018 roku.

Dla Józefa Bożka to jednak wciąż było mało. Wynalazca próbował skonstruować jeszcze bardziej spektakularny pojazd. Bożek wpadł na pomysł zbudowania łodzi parowej, który udało mu się zrealizować w 1817 roku. Była to pierwsza tego typu konstrukcja na świecie.

– Żeby móc ją wykonać, zaciągnął pożyczkę. Zamiarem jego było, aby odpłatnie przewozić pasażerów. W dniu, kiedy miała nastąpić inauguracja, wybuchł pożar na łodzi. Niektórzy z historyków twierdzą, że został podpalony, ponieważ przewoźnicy prascy obawiali się, że takie monstrum wzbudzające olbrzymie zainteresowanie odbierze im chleb. Jednocześnie pieniądze ze sprzedanych biletów zostały skradzione. Był to olbrzymi cios dla Bożka, przez który oszalał i zniszczył wszystkie swoje wynalazki, a łącznie było ich 29 – opowiadał Piotr Zarzycki.

Józef Bożek zmarł przedwcześnie w biedzie i zapomnieniu 21 października 1835 roku w Pradze.

sa

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Kreska powinna trwać tyle czasu, co trzy kropki

Ostatnia aktualizacja: 06.01.2020 05:45
182 lata temu, 6 stycznia 1838 roku dwóch amerykańskich wynalazców i naukowców zaprezentowało pierwszy raz działanie telegrafu elektrycznego. Byli to Samuel Morse i Alfred Vail.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Nikola Tesla – niespełniony geniusz

Ostatnia aktualizacja: 07.01.2020 05:47
Na przełomie XIX i XX wieku zyskał sławę jednego z największych umysłów na świecie. – Był człowiekiem wybitnym, ale też strasznym dziwakiem – mówił na antenie Polskiego Radia Przemysław Słowiński, autor biografii wynalazcy.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Henryk Magnuski - to on wymyślił walkie-talkie

Ostatnia aktualizacja: 30.01.2020 05:52
Jakże często zdarza się nam spojrzeć na jaką rzecz czy urządzenie o dość dużym skomplikowaniu technologicznym i zadać sobie pytanie – jak to działa, kto to wymyślił. Jednym z takich urządzeń jest popularne w swoim czasie "walkie-talkie", czyli po polsku "krótkofalówka". Dokładnie dzisiaj przypada 111 rocznica urodzin Henryka Magnuskiego, polskiego inżyniera i wynalazcy, właściciela 30 patentów i wielu publikacji w USA, który często określany jest ojcem krótkofalówki.  
rozwiń zwiń

Czytaj także

Thomas Alva Edison – człowiek, który opatentował współczesność

Ostatnia aktualizacja: 19.02.2020 05:55
Ten tytuł może wielu osobom wydawać się dziwny... ale wyobraźmy sobie samouka, z małej wsi w stanie Ohio (USA), który w samych Stanach Zjednoczonych posiadał 1093 patenty, a poza Stanami jeszcze więcej – 1239 (w sporej części pokrywających się). Nie ma dnia byśmy nie używali choćby jednego z jego wynalazków. Niektórzy uważają wręcz, że cała obecna nowoczesność jest jego dziełem – oczywiście rozwijanym przez wielu innych światłych naukowców, wynalazców, innowatorów. Fundamenty natomiast są Edisona.
rozwiń zwiń