X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Józef Walaszczyk - najstarszy żyjący Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

Ostatnia aktualizacja: 14.11.2019 08:02
– Mogę powiedzieć, że jestem zadowolony z mojego życia. Spełniłem swoje ludzkie zadanie – opowiadał w maju 2019 roku w reportażu Polskiego Radia. W trakcie wojny uratował życie 53 Żydów, za co został uhonorowany tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. 
Audio
  • "Życie spełnione" - reportaż Joanny Bogusławskiej o Józefie Walaszczyku. (PR, 7.05.2019)
Józef Walaszczyk na koncercie Polska - Zasłużonym dla Ojczyzny, 12 listopada 2019
Józef Walaszczyk na koncercie "Polska - Zasłużonym dla Ojczyzny", 12 listopada 2019Foto: Wojciech Olkuśnik/PAP

Młodość w Warszawie i Rylsku

Józef Walaszczyk urodził się 13 listopada 1919 roku w Częstochowie, ale dorastał w Warszawie. Po śmierci ojca w 1927 roku rodzinie pomógł kuzyn Ludwik Okęcki, który był właścicielem majątku i fabryki w Rylsku, leżącym nieopodal Rawy Mazowieckiej. W latach wojny miała się okazać kluczowa dla życia Józefa Walaszczyka i uratowanych przez niego ludzi.

Przed 1939 rokiem zdołał ukończyć gimnazjum i zdać tzw. małą maturę. Rozpoczął naukę w Liceum Handlowym w Warszawie, w trakcie której zastał go wybuch II wojny światowej. We wrześniu 1939 roku został zmobilizowany i skierowany do Brześcia Litewskiego. Po bezskutecznej próbie przedostania się do Rumunii postanowił znaleźć schronienie w rodzinnym majątku.

Tragiczna miłość z Ireną

– Postarałem się o zezwolenie na uruchomienie fabryki w Rylsku. Ponieważ Polakom nie wolno było posiadać samochodów, wynająłem jeden od Niemca i przez cały rok jeździłem do Warszawy – wspominał Józef Walaszczyk w reportażu Polskiego Radia. – Tam nie było wówczas żadnych hoteli, więc zatrzymywałem się w pensjonacie u pani Grabowskiej i któregoś dnia na kolacji poznałem bardzo ładną dziewczynę, wokół której się zakręciłem.

Posłuchaj opowieści Józefa Walaszczyka w reportażu "Życie spełnione", przygotowanym przez Joannę Bogusławską.

Tą dziewczyną była Irena Front. Para zaczęła się spotykać, ale kobieta nie zdradziła swojego żydowskiego pochodzenia. Ujawniła prawdę dopiero podczas niespodziewanej kontroli Gestapo w pensjonacie. Józef Walaszczyk zamknął ją w pokoju, a sam wyszedł na korytarz, aby poddać się kontroli. Po wylegitymowaniu zasymulował problemy żołądkowe i zamknął się w toalecie.

– Gestapowiec podszedł do mojego pokoju i zaczął krzyczeć do kierowniczki, aby otworzyła drzwi. Powiedziała, że nie może, ponieważ jest wynajmowany przez tego chorego pana. Jeszcze raz sprawdził dokumenty i zrezygnował z kontroli – opowiadał Walaszczyk. – Zabrałem Irenę do mojej kawalerki, a ja pojechałem zrobić jej aryjskiej papiery, żeby mogła egzystować.

Dokumenty zostały przygotowane, ale warunkiem ich wystawienia było zawarcie fikcyjnego małżeństwa przez parę. Przyszły Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, zgodził się pomimo tego, że w razie wpadki ryzykował własnym życiem.

Pamięci Polaków Ratujących Żydów - zobacz serwis historyczny

Wydostał 21 ludzi z aresztu Gestapo

Dziewczyna nie dochowała należytej ostrożności i została złapana. Józef Walaszczyk został o tym poinformowany przez znajomych z Armii Krajowej i natychmiast wyruszył do Warszawy na ratunek.

Sytuacja okazała się niezwykle skomplikowana. Irena była uwięziona wraz z grupą 20 żydowskich znajomych i jedyną szansą na pomyślne rozwiązanie było wydostanie ich wszystkich. Gestapowcy zgodzili się na to pod warunkiem łapówki w wysokości aż kilograma złota. Powiedzieli Walaszczykowi, że ma jedynie kilka godzin na anulowanie sprawy, ponieważ po południu będą musieli ją przekazać kierownictwu.

– O piątej przyjechała więźniarka. Spytali się czy gold jest. Mnie jakoś udało się to uzbierać. Tych dwudziestu wyleciało, Irena również wyszła. Niemcy wzięli złoto, wódkę wypili i powiedzieli, że możemy śmiało mieszkać i nam już nic nie grozi. Ja w to nie wierzyłem i po piętnastu minutach już zlikwidowaliśmy mieszkanie – mówił Walaszczyk.

Po szczęśliwym wydostaniu dziewczyny umieścił ją wraz z dwiema koleżankami w świeżo zakupionym mieszkaniu na ulicy Emilii Plater. Przebywały tam aż do wybuchu Powstania Warszawskiego. Po jego upadku spotkały się z Józefem i udały się do jego majątku w Rylsku.

Wzór człowieczeństwa w nieludzkich czasach

Józef Walaszczyk poświęcił się nie tylko uratowaniu Ireny Front, ale aktywnie działał na rzecz nieznajomych Żydów. Wielokrotnie wchodził na teren getta warszawskiego, z którego przygotowywał dla Armii Krajowej meldunki o sytuacji zamkniętej ludności.

Pomógł także kilkudziesięciu Żydom z Rawy Mazowieckiej. W 1941 roku zwrócił się do niego znajomy kupiec z lat przedwojennych, który poprosił go o przyjęcie do fabryki 40 młodych Żydów. Udało mu się wynegocjować z dyrektorem Arbeitsamtu zgodę na zatrudnienie 30 pracowników, którzy dzięki niemu przeżyli Holokaust.

W czasie okupacji współpracował z Armią Krajową, a po upadku Powstania Warszawskiego zorganizował placówkę Czerwonego Krzyża w Podkowie Leśnej, w której pomagał żołnierzom i cywilom ze stolicy.

Po wojnie rozstał się z Ireną Front. Wciąż jednak utrzymywali ze sobą kontakt, a dawna ukochana nie zapomniała o wybawcy. Dzięki niej Józef Walaszczyk w 2002 roku dostał tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Obecnie jest wiceprezesem Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.

– Byłem tak wychowany, że to był mój obowiązek. Ratowałem jak tylko mogłem – opowiadał w reportażu Polskiego Radia. – To co robili Niemcy wywoływało sprzeciw. Trzeba być wrażliwym na ból, nieszczęście i umieć współczuć. Mogę powiedzieć, że jestem zadowolony z mojego życia. Spełniłem swoje ludzkie zadanie i mam poczucie wewnętrznego spokoju.

14 listopada br. fundacja From the Depths uhonoruje Sprawiedliwych wśród Narodów Świata na gali zorganizowanej z okazji uczczenia setnych urodzin Józefa Walaszczyka.

sa

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Irena Sendlerowa: czyniłam ludzką powinność

Ostatnia aktualizacja: 15.02.2019 09:00
- Tego, że trzeba pomagać potrzebującym nauczyłam się w domu rodzinnym. Dlatego nie jestem żadną bohaterką – mówiła Irena Sendlerowa, Sprawiedliwa Wśród Narodów Świata, w Polskim Radiu w 2005 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jerzy Bielecki – historia obozowej miłości

Ostatnia aktualizacja: 28.03.2019 09:01
Jerzy Bielecki w KL Auschwitz-Birkenau przetrwał ponad cztery lata. Przeżył też wielką miłość. Latem 1944 roku postanowił uratować ukochaną, Żydówkę Cylę Cybulską. Razem uciekli z obozu, lecz dla bezpieczeństwa musieli się rozdzielić. Ponownie spotkali się po 39 latach.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Henryk Sławik - bohater trzech narodów

Ostatnia aktualizacja: 23.08.2019 06:55
Po przybyciu na Węgry jesienią 1939 roku zaczął organizować pomoc dla uciekinierów z Polski. Dzięki jego staraniom udało się uratować wielu Żydów, w tym znaczną liczbę dzieci. Za niesienie pomocy Żydom został zamordowany w niemieckim obozie koncentracyjnym w Mauthausen.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Konstanty Rokicki jako jedyny z "Grupy Berneńskiej" z tytułem Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata

Ostatnia aktualizacja: 15.05.2019 07:00
- Konstanty Rokicki był kluczową postacią wśród polskich dyplomatów w Bernie w Szwajcarii i jako jedyny z nich otrzyma tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata - podał PAP Instytut Yad Vashem. Pozostali dyplomaci z "Grupy Berneńskiej" otrzymają podziękowania.
rozwiń zwiń