X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Jak Jerzy Urban do Sejmu kandydował

Ostatnia aktualizacja: 26.06.2019 11:00
Do Archiwum Instytutu Hoovera w Stanford w USA trafiły nie tylko dokumenty z kolekcji generała Czesława Kiszczaka. Część swojego prywatnego archiwum sprzedał Amerykanom także Jerzy Urban. Niegdyś m.in. rzecznik rządu generała Jaruzelskiego, a obecnie dzienikarz, felietonista, bohater wielu procesów sądowych, a także wideobloger. Dokumenty odnaleźli dziennikarze Polskiego Radia i "Rzeczpospolitej".
Audio
  • Fragment konferencji prasowej Jerzego Urbana w Warszawie - pytania dotyczyły m.in. kosztów jego kampanii wyborczej, spotkania z jego kontrkandydatem Andrzejem Łapickim. (PR, 1.06.1989)
Bezpartyjny kandydat do Sejmu PRL Jerzy Urban podczas spotkania przedwyborczego w Klubie Studenckim Riviera-Remont. Warszawa, 1 czerwca 1989
Bezpartyjny kandydat do Sejmu PRL Jerzy Urban podczas spotkania przedwyborczego w Klubie Studenckim Riviera-Remont. Warszawa, 1 czerwca 1989Foto: PAP/Janusz Mazur

Nieznane materiały z Archiwum Hoovera - raport specjalny >>>

Urban sprzedał do Instytutu Hoovera łącznie 9 pudeł różnego rodzaju dokumentów. Wśród nich m.in. swój testament, wydruki pisanych przez siebie felietonów wraz z uwagami korektorskimi oraz materiały dotyczące okoliczności kandydowania przez Urbana w wyborach czerwcowych 1989 roku. Pomysł był prosty: wykorzystać rozpoznawalność ministra, rzecznika rządu i szefa Radiokomitetu, by w pierwszych, częściowo wolnych wyborach po 1945 roku trafił do Sejmu swój chłop - przedstawiciel komunistów. Choć Urban startował w 1989 roku jako kandydat bezpartyjny.

Chwytliwe hasła wyborcze

W każdych wyborach ważne jest wypromowanie kandydata. I hasło. Najlepiej krótkie. Czasem rymowane. Pokazujące kandydata z przymrużeniem oka lub też na poważnie.

W przypadku Jerzego Urbana rozważano różne koncepcje. Od tak bardzo prostych jak: "Nie da ci ojciec, nie da ci matka, tego co da ci program »Uszatka«" czy "Pełnolaci – nikt z was nic nie straci! Chcesz mieć w telewizji fana – głosuj na Urbana"; aż po filozoficzne: "Najpierw się zastanów, kto będzie bardziej konsekwentny w działaniu – potem oddaj głos na tego, kto jest tego wart w twym mniemaniu".

Skan listu rozsyłanego przez sztab wyborczy Jerzego Urbana przed wyborami Skan listu rozsyłanego przez sztab wyborczy Jerzego Urbana przed wyborami

Poparcie społeczne

Sam pomysł zyskał tak zwane poparcie społeczne. Urban otrzymywał listy od wielbicieli. Jeden z nich - Tadeusz z Warszawy - pisał m.in.: "Nie grzeszy Pan urodą a i lubić Pana trudno - ale przecież nie z Panem sypiam - (ale) był Pan niezrównanym rzecznikiem rządu, który nigdy nie nudził i nieźle mówił po polsku, na ogół krótko, (…) a choć z niezłą dozą cynizmu i złośliwości, to jednak wszystko się jakoś trzymało kupy".

Władysław, także mieszkaniec stolicy, dodawał: "Liczę, że ożywisz Pan naszą TV i ochronisz ją od jałowych dyskusji przez polityków, którzy nie mają nic do powiedzenia". Z kolei Rafał ubolewał: "Niestety, na Śródmieściu mieszka tylko moja Matka. Tak więc ja sam wspierać będę Pana tylko serdeczną myślą". Wojciech Żukrowski (wówczas znany pisarz) dodawał na odwrocie koperty swego listu: "Posyłam, bo przynajmniej w Sejmie nie będzie nudno".

Skan ulotki wyborczej Jerzego Urbana z kampanii wyborczej w 1989 roku Skan ulotki wyborczej Jerzego Urbana z kampanii wyborczej w 1989 roku

Ulotki za państwową kasę 

Żeby wystartować w wyborach czerwcowych 1989 roku, nie wystarczało jednak samo poparcie kandydata wśród ludu ani nawet najbardziej chwytliwe wyborcze hasła. Potrzebne były materiały reklamujące program i samego przyszłego posła. Trzeba było więc wydrukować ulotki i dotrzeć z nimi do niezdecydowanych, ale i potencjalnych wyborców, zarówno w kraju, jak i poza jego granicami. Kosztorys całej kampanii Urbana wyliczono na blisko 3,5 mln zł.

 Jeden z rachunków za druk ulotek wyborczych Jerzego Urbana wystawiony na Biuro Prasowe Rządu Jeden z rachunków za druk ulotek wyborczych Jerzego Urbana wystawiony na Biuro Prasowe Rządu

Co zrobiono? Wykorzystano państwowe pieniądze na druk ulotek (Urban sprzedał do Instytutu Hoovera rachunki dotyczące tego przedsięwzięcia wystawione na Biuro Prasowe Rządu) i dostarczono materiały wyborcze do konkretnych osób. Tu przydały się znajomości: Urban otrzymał z ówczesnego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych adresy ponad 48 tys. emerytów, którzy zamieszkiwali okręg, w którym kandydował, czyli Śródmieście Warszawy. To do nich, za pośrednictwem ZUS, rozesłano ulotki wyborcze kandydata (ich koszt wyliczono na 1 mln 741 tys. zł). Kiedy sprawa się wydała (informowało o tym Radio Wolna Europa), sztab wyborczy Urbana opublikował na łamach "Życia Warszawy" krótką, choć nieprecyzyjną informację.
Same ulotki już do kandydata na posła nie wróciły.

Przegrany, ale nie zatopiony

Ostatecznie Urban przegrał w swoim okręgu wyborczym z aktorem Andrzejem Łapickim. Popularny artysta otrzymał ponad 170 tys. głosów, a Urban zaledwie 34 tys. Była to klęska. Do czynnej polityki Urban nigdy już nie powrócił. Imał się różnych zajęć, próbował m.in. nielegalnie przywozić do Polski z Berlina alkohol (o czym wspomniał w wywiadzie z Teresą Torańską) oraz założył antyklerykalny tygodnik "Nie".

Piotr Litka (Polskie Radio), współpraca: Wiktor Świetlik (Polskie Radio) i Tomasz Krzyżak ("Rzeczpospolita")