X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Henryk Józewski – kompromis wołyńskiego wojewody

Ostatnia aktualizacja: 23.04.2021 05:55
Jako wojewoda wołyński próbował zrealizować prometejskie idee Piłsudskiego. Idee Polski zjednoczonej, wielonarodowej i zdolnej przeciwstawić się Rosji. Według Józewskiego kluczem do tego było wypracowanie kompromisu pomiędzy lojalnością Ukraińców wobec państwa polskiego a poszanowaniem ich praw narodowych.
Henryk Józewski, fot. Wikimedia Commonsdomena publiczna
Henryk Józewski, fot. Wikimedia Commons/domena publiczna

Posłuchaj
29:29 jan henryk józewski - wojewoda wołyński___824_08_ii_tr_0-0_1136271326a30503[00].mp3 Henryk Józewski - audycja Bożeny Markowskiej z cyklu "Biografie niezwykłe". (PR, 18.11.2008)

 

23 kwietnia 1981 roku zmarł Henryk Józewski, malarz, polityk i działacz niepodległościowy.

Człowiek Piłsudskiego

Połowę życia spędził w konspiracji. Przeciwko rosyjskim zaborcom, bolszewikom, hitlerowskim okupantom i komunistycznej władzy PRL. W swoich czasach należał do ludzi bardzo nowoczesnych, otwartych na zmiany i modernizację. W polityce działał bezinteresownie, przez co był w ciągłym ogniu polemik.

Urodził się w Kijowie w 1892 roku. Skończył tam studia matematyczne. Życie publiczne rozpoczął od konspiracji w tym mieście. Współtworzył tam Polską Organizację Wojskową. W czasie wojny polsko-bolszewickiej prowadził tajną działalność wywiadowczą.

W odrodzonej Rzeczpospolitej zajął się działalnością artystyczną. Rozwijał swoje zainteresowania malarskie i teatralne. Do polityki powrócił w 1926 roku po zamachu majowym.

Eksperyment wołyński

W 1928 roku Józef Piłsudski mianował go wojewodą na Wołyniu. Funkcję tę pełnił przez dziesięć lat. Zdawał sobie sprawę ze specyficznej sytuacji narodowościowej regionu, gdzie dominującą większość mieszkańców stanowili Ukraińcy. Prowadził politykę asymilacji, z zachowaniem i poszanowaniem ich praw, samorządu, szkolnictwa i cerkwi.

Stało się to przedmiotem krytyki ze strony zarówno partii prawicowych, przede wszystkim Obozu Narodowo-Demokratycznego, jak i lewicy - z Polską Partią Socjalistyczną na czele. Mówiono, że jest grabarzem interesów Polski i nasyca administrację państwową Ukraińcami.

Niestety po śmierci Józefa Piłsudskiego jego pozycja zaczęła słabnąć. W końcu w 1938 roku zrzekł się urzędu wojewody wołyńskiego w akcie protestu przeciwko akcji polonizacyjnej i burzeniu cerkwi. Został przeniesiony na stanowisko wojewody łódzkiego.

Konspiracja po raz drugi

II wojna światowa to okres ponownej konspiracji w życiu Józewskiego. W latach 1939-1940 służył w Komendzie Głównej Służby Zwycięstwu Polski, następnie był komendantem okręgu warszawskiego Związku Walki Zbrojnej. Współtworzył podziemny "Biuletyn Informacyjny".

Po zakończeniu II wojny światowej nie uważał swej walki za skończoną. Związał się z organizacją NIE i WiN. W 1953 roku Henryk Józewski został aresztowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa. Oskarżono go o "przestępczą i kontrrewolucyjną działalność oraz próbę obalenia ustroju PRL". Wyrok dożywotniego więzienia zamieniono później na karę 12 lat pozbawienia wolności. W końcu na fali amnestii 1956 roku karę anulowano.

Po wyjściu na wolność zajmował się malarstwem. Tworzył głównie pejzaże i portrety, a jego dzieła znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie. Henryk Józewski zmarł 23 kwietnia 1981. Spoczywa na warszawskich Powązkach.

Posłuchaj audycji z cyklu "Biografie niezwykłe".

Czytaj także

Mamert Stankiewicz - pierwszy kapitan II RP

Ostatnia aktualizacja: 26.11.2019 05:55
Surowy i poważny jak morze, na którym służył. Dowodził najważniejszymi statkami cywilnymi w przedwojennej polskiej flocie. Zginął jak przystało na kapitana - w trakcie rejsu, troszcząc się o załogę.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zygmunt Rumel - Baczyński Wołynia

Ostatnia aktualizacja: 22.02.2020 05:40
Twórczość poety swymi korzeniami sięga do najcenniejszych wątków polskiej poezji romantycznej, której patronują Mickiewicz, Słowacki i Norwid. Zaś dramatyczny, wojenny los Rumla wplata się w tragiczne dzieje naszego narodu. 22 lutego mija 105. lat od narodzin żołnierza Batalionów Chłopskich i poety, ofiary Zbrodni Wołyńskiej.
rozwiń zwiń