X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Aleksander Wielopolski – realista czy zdrajca?

Ostatnia aktualizacja: 07.08.2019 06:07
"Wielopolski, polityk dużej fachowości, dalekowzroczności i siły charakteru niewiele mógł zrobić między rządzącym zawsze przy pomocy bagnetu Petersburgiem, a powstańczymi sztyletami. Żadna ze stron nie dała mu prawdziwej szansy" - pisał Jerzy Borejsza.
Audio
  • Audycja historyczna z cyklu "Na historycznej wokandzie" poświęcona sylwetce i dokonaniom Aleksandra Wielopolskiego.
  • Audycja poświęcona postaci Aleksandra Wielopolskiego z cyklu "Kronika polska". Komentuje historyk dr Piotr Szlanta.
Branka Polaków do armii rosyjskiej 1863, Aleksander Sochaczewski fot. Wikimedia Commons.
Branka Polaków do armii rosyjskiej 1863, Aleksander Sochaczewski fot. Wikimedia Commons.

7 sierpnia 1862 działacz niepodległościowy Ludwik Ryll dokonał nieudanego zamachu na naczelnika rządu cywilnego Królestwa Polskiego, margrabiego Aleksandra Wielopolskiego.

- Wielopolski funkcjonuje w przeciętnej opinii współczesnego Polaka jako symbol polityki ugodowej. Symbol z odcieniem pejoratywnym. Biegunem przeciwnym, symbolem polityki romantycznej, polityki walki jest Józef Piłsudski – mówił na antenie PR Ryszard Zieliński.

Posłuchaj sądu nad Aleksandrem Wielopolskim w audycji z cyklu "Na historycznej wokandzie".

Rezygnacja z niepodległości

Aleksander Wielopolski urodził się w 1803 roku w Sędziejowicach, w jedynej polskiej rodzinie z tytułem margrabiowskim. Ugodowy polityk, konserwatysta po raz pierwszy pojawił się na łamach historii, gdy podczas Powstania Listopadowego na polecenia Rządu Narodowego wyjeżdżał w misjach dyplomatycznych do Wielkiej Brytanii. Kilka lat później, po rzezi szlachty w rabacji galicyjskiej z 1846 roku, napisał anonimowo słynny list do austriackiego kanclerza ks. Metternicha, w którym wyraził oburzanie na inspirowanie rzezi przez władze austriackie. Pod wpływem wydarzeń z Galicji zrezygnował z hasła niepodległości na rzecz niepodległości, na rzecz współpracy środowisk konserwatywnych z rządem carskim.

Reformy Wielopolskiego

Po wojnie krymskiej i objęciu rządów przez cara Aleksandra II Wielopolski zaangażował się w działalność polityczną w Królestwie Polskim. Chciał doprowadzić do ugody pomiędzy caratem, a społeczeństwem polskim, które coraz częściej domagało się przywrócenia samorządu i reform konstytucyjnych. W kwietniu 1861 roku stanął na czele nowo powołanej Komisji Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w Królestwie Polskim. Swoją osobą firmował ustępstwa rządu carskiego względem Polaków. Między innymi w kwietniu 1861 roku zapowiedziano powołanie Rady Stanu i założenie uniwersytetu. Jednak społeczeństwo polskie wciąż było niezadowolone z tak wąskiego zakresu swobody.

- W oczach Polaków był to samowolny, nie liczący się z opinią publiczną magnat, który złamał dotychczasowy wspólny front ziemiaństwa względem caratu – mówił historyk dr Piotr Szlanta.

W maju 1862 roku został mianowany kierownikiem rządu cywilnego i firmował trzy układy carskie. W książce "Sylwetki polityczne XIX wieku" autorstwa Wojciecha Karpińskiego i Marcina Króla można przeczytać: "Wielopolski przeprowadził ważne reformy. Rozbudował szkolnictwo z językiem polskim. Doprowadził do powstania Szkoły Głównej w Warszawie. Oczynszował chłopów, chociaż nie zdecydował się na uwłaszczenie. Nadał prawa Żydom. Organizował ustrój administracyjny. Powołał organa rządowe i sądownicze. Reformy, które wywalczył miały ogromne znaczenie dla społeczeństwa, a jednak społeczeństwo nie przyjmowało ich".

Powstanie Styczniowe

- Kolejne ustępstwa okazały się zbyt małe, aby zaspokoić rozbudzone oczekiwania społeczeństwa – mówił Piotr Szlanta- aby nie dopuścić do katastrofy, którym Powstanie Styczniowe się okazało, Wielopolski wystąpił z ideą branki do wojska.

Przeprowadzono ją w nocy z 14 na 15 stycznia 1863. Wybrano pewną grupę rekrutów, którzy szli do wojska na nie krócej niż okres 25 lat. W ten sposób, Wielopolski, car Aleksander II i namiestnik Królestwa Polskiego Wielki Książę Konstanty usiłowali zdusić zarzewie buntu.

Wybuch Powstania Styczniowego spowodował, że Wielopolski utracił swoje wpływy w Królestwie Polskim i na dworze carskim. Ostatecznie w lipcu 1863 roku otrzymał dymisję i wyjechał za granicę. Zmarł w Dreźnie 30 grudnia 1877.

mjm

Czytaj także

Powstanie styczniowe - zbrojny bunt Polaków

Ostatnia aktualizacja: 22.01.2019 08:00
- Wybuch powstania jest zawsze aktem desperacji, oznacza, że wyczerpano wszelkie inne możliwe środki walki politycznej o własny byt narodowy, a sytuacja, w której naród się znajduje jest po prostu nieakceptowalna - mówi historyk prof. Michał Klimecki.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Decyzja o Powstaniu styczniowym była dla wszystkich zaskoczeniem

Ostatnia aktualizacja: 06.02.2014 04:11
- Nawet konspiratorzy, którzy byli bardzo dobrze zorientowani, byli kompletnie zdumieni z powodu branki do rosyjskiej armii. To sprawiło, że rozpoczęto Powstanie styczniowe znacznie wcześniej niż planowano - opowiada w Jedynce historyk dr Jarosław Szarek.
rozwiń zwiń

Czytaj także

245 lata temu rozpoczął się Sejm Rozbiorowy

Ostatnia aktualizacja: 19.04.2018 06:09
19 kwietnia 1773 w Warszawie zwołano Sejm Rozbiorowy, w czasie którego zatwierdzono I rozbiór Polski przez trzy mocarstwa ościenne.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czy Polska mogła uniknąć rozbiorów?

Ostatnia aktualizacja: 18.09.2018 06:07
"Trzy upiorzyce wyssały z Polski życie państwowe. Były to siostry rodzone – konfederacje barska, radomska i targowicka. Z tych trzech sióstr upiorzycą najwinniejszą, bo najzgubniejszą była niewątpliwie konfederacja barska. Gdyby nie ona państwo polskie nie upadłoby w XVIII wieku" – pisał Stanisław Cat-Mackiewicz.
rozwiń zwiń