X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz

Nowa aplikacja

Wszystko w jednym miejscu
x

Nowa aplikacja

x
Historia

Krym – półwysep tatarski, ukraiński, czy rosyjski

Ostatnia aktualizacja: 08.04.2020 05:55
Historia półwyspu nad Morzem Czarnym jest burzliwa i uwikłanych jest w nią wiele państw. W krymskiej Jałcie Józef Stalin w 1945 roku dzielił Europę, a w 1954 roku Nikita Chruszczow oddał Krym radzieckiej Ukrainie. Dziś o Krymie znów mówi cały świat.
Audio
  • O zawiłych losach Krymu mówią historycy: prof. Tadeusz Stegner, dr Dariusz Wierzchoś, mgr Przemysław Tomanek oraz Dżafer Jakubowski, Tatar krymski mieszkający w Polsce, aud. Hanny Marii Gizy z cyklu "Klub ludzi ciekawych wszystkiego". (PR, 8.03.2014)
Jałta od strony wschodniej w XIX wieku, autor nieznany
Jałta od strony wschodniej w XIX wieku, autor nieznanyFoto: Wikipedia/domena publiczna

8 kwietnia 1783 roku caryca Katarzyna II przyłączyła Krym do Rosji.

– Od tego czasu należy liczyć, że Krym utracił swoją suwerenność – mówił Dżafer Jakubowski, Tatar krymski mieszkający w Polsce w audycji Hanny Marii Gizy. – Gdy wojska carskie wkroczyły na Krym, Rosjanie wprowadzili swoją administrację, sądownictwo. Wielu Tatarów zostało wówczas wywiezionych na Syberię, wielu uciekło do Turcji. Od tego czasu zwiększała się liczba Rosjan na Krymie.

Półwysep
Półwysep Krymski w XIX wieku, autor nieznany, Wikipedia/dp

Z ręki do ręki

Według XVIII-wiecznej rosyjskiej propagandy Krym był w czasach antycznych zamieszkany przez plemię Taurów. Ci mieli być spokrewnieni ze Scytami, którzy byli przodkami Rosjan. Legenda ta była dla carycy Katarzyny II, która wiele lat walczyła z Turkami o panowanie na Krymie, idealnym pretekstem do przyłączenia spornego terytorium do Rosji.

W roku 1774 podczas kolejnej wojny potęga turecka upada, choć Krym od razu nie poddaje się Rosji. W 1783 roku wybucha kolejna wojna Krymu z Imperium Rosyjskim, która jest końcem niezależności półwyspu. Wówczas powstaje także potężna Flota Czarnomorska. Ostateczne zrzeczenie się Krymu przez Turcję na rzecz Rosji nastąpiło w 1792 roku.

W czasie II wojny światowej półwysep zajęły wojska niemieckie. W 1944 roku Armia Czerwona odbiła Krym, a ludność krymsko-tatarską oskarżyła o kolaborację z Niemcami. Wówczas rozpoczęła się akcja wysiedleńcza, a w miejsce wygnanej ludności przybyli osadnicy rosyjscy. 10 lat później Krym został włączony w granice Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

 Czyj jest Krym?

– Różne grupy narodowe na Krymie były i ciągle następowały tam zmiany i walki o Krym – zaznaczał historyk prof. Tadeusz Stegner. – Stąd ta niestabilność na Krymie. Poza tym odgrywał on istotną rolę strategiczną, gdyż z Krymu można kontrolować niemal całe Morze Czarne.

W związku z burzliwą historią Półwyspu Krymskiego ludność, która zamieszkiwała to terytorium, była mieszanką narodowości i kultur. Po rozpadzie ZSRR Krym zrezygnował z niepodległości na rzecz statusu republiki autonomicznej. Stanowiący dawniej część obwodu krymskiego Sewastopol został przeznaczony na siedzibę rosyjskiej Floty Czarnomorskiej.

– Krym jest tych ludzi, którzy tam mieszkają – mówił historyk dr Dariusz Wierzchoś. – Oczywiście ten czynnik polityczny odgrywa dość znamienną rolę. Nie mniej jednak upływ tych 20 lat od rozpadu Zawiązku Radzieckiego powoduje też, że pewne sytuacje, które miały miejsce w Związku Radzieckim, zacierają się.

Krym jako część Federacji Rosyjskiej

Według ostatniego spisu ludności Krymu (w 2001 roku) półwysep zamieszkuje 2,4 mln ludzi. Większość, bo 60,4 proc., stanowią Rosjanie, oprócz nich żyją tam głównie Ukraińcy (24,01proc.) oraz Tatarzy krymscy (10,21 proc.).

17 marca 2014 nieuznawane przez Ukrainę władze Autonomicznej Republiki Krymu ogłosiły Krym niepodległym państwem. Następnie zwróciły się do Rosji o przyjęcie w jej skład. Prezydent Rosji Władimir Putin jeszcze tego samego dnia podpisał dekret o uznaniu Krymu za suwerenne i niepodległe państwo. Dzień później nowy twór został kolejnym podmiotem Federacji Rosyjskiej.

Posłuchaj audycji Hanny Marii Gizy, której goście przedstawiają skomplikowaną historię Krymu.

mb

Komentarze1
aby dodać komentarz
Jerzy_J.2017-04-09 20:57 Zgłoś
Zapomnieli wspomnieć o setkach lat, gdy Tatatrzy krymscy napadali wschodnie kresy Wielkiego Księstwa Litewskiego i Rzeczypospolitej, rabując i goniąc ludność na targi niewolników.

Czytaj także

Krym rozdarty - historia znana, historia zapomniana

Ostatnia aktualizacja: 21.03.2014 04:00
Na jaką przeszłość mogą się powoływać strony dzisiejszego konfliktu o Krym? W historii półwyspu, którego losy splątane są z Ukrainą, Rosją, Turcją i Tatarami, znaleźć można także polskie wątki.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tatarzy krymscy będą walczyć o ziemię i tworzyć ruch wyzwoleńczy?

Ostatnia aktualizacja: 23.03.2014 18:55
Tatarzy krymscy protestują przeciwko próbom odbierania im ziemi. Działaniami takimi straszył ich kilka dni temu w Moskwie wicepremier samozwańczego rządu Krymu.
rozwiń zwiń