X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Zryw rozpaczy

Ostatnia aktualizacja: 19.04.2012 06:00
19 kwietnia 1943 roku w warszawskim getcie wybuchło powstanie. Podjęcie walki było odpowiedzią na rozpoczęcie przez Niemców akcji ostatecznej likwidacji getta, którą dowodził Jürgen Stroop.
Audio

Opór stawiło niewiele ponad tysiąc bojowników. Siły przeznaczone do likwidacji getta były trzy razy większe. Składały się z żołnierzy, głównie Waffen-SS, i policjantów niemieckich, wspieranych przez artylerię i broń pancerną oraz pomocniczych oddziałów litewskich, łotewskich i ukraińskich. Dookoła muru getta granatowa policja utworzyła kordon, który miał zapobiec ucieczkom na stronę aryjską. Źle uzbrojeni i wyszkoleni powstańcy nie mieli najmniejszych szans w starciu z niemiecką machiną wojenną. Polskie Państwo Podziemne przeprowadziło w czasie walk w getcie kilka akcji dywersyjnych, skierowanych głównie przeciw posterunkom niemieckim po aryjskiej stronie muru getta. Powstańcom dostarczono również niewielką liczbę broni, a jeden z oddziałów AK, pod dowództwem Henryka Iwańskiego ps. "Bystry”, wziął udział w walkach na Muranowie, rozbijając oddział Łotyszy i niszcząc kilka pojazdów wroga. To skromne wsparcie nie mogło jednak wpłynąć na wynik walk.    

Przeżyli aby umrzeć

Akcja zbrojnego oporu przeciwko likwidacji getta trwała do połowy maja 1943 roku. W czasie walk zginęło około 14 tysięcy Żydów - głównie cywilów. 8 maja 1943 roku samobójstwo popełnił przywódca powstania, Mordechaj Anielewicz. Osiem dni później Niemcy - na znak ostatecznego zniszczenia getta warszawskiego - wysadzili w powietrze Wielką Synagogę na Tłomackiem. Po upadku powstania nastąpiła ostateczna eksterminacja mieszkańców getta i jego zniszczenie, nadzorowane przez generała SS Jürgena Stroopa. Wszystkich, którzy przeżyli powstanie, prawie 50 tysięcy osób, wywieziono do ośrodka zagłady w Treblince.

Dzielnica żydowska

Getto warszawskie zostało utworzone 2 października 1940 roku - na mocy dekretu szefa dystryktu warszawskiego Generalnej Guberni, Ludwiga Fischera, powołano "żydowską dzielnicę mieszkaniową". Rozporządzenie władz okupacyjnych przewidywało przesiedlenie do getta wszystkich Żydów mieszkających w Warszawie oraz tych, którzy postanowią przenieść się do stolicy. Getto warszawskie objęło prawie 3 kilometry kwadratowe centrum miasta, głównie tereny dzielnicy Muranów, które otoczono murem. Na początku 1941 roku było w nim 400 tysięcy Żydów, a w okresie szczytowym 460 tysięcy osób. Przeludnienie, terror i straszliwy głód towarzyszyły mieszkańcom dzielnicy żydowskiej od początku jej istnienia. Śmiertelność była bardzo wysoka - od października 1940 roku do połowy 1942 roku zginęła lub zmarła - głównie z powodu chorób i głodu -  1/4 mieszkańców getta.

Walka o godną śmierć

Komisarzem getta został Heinz Auerswald, odpowiedzialny za zbrodnie na ludności żydowskiej. Funkcje administracyjne w getcie sprawowały: Judenrat czyli Żydowska Rada Starszych oraz policja żydowska. Wykonywały zarządzenia i rozkazy władz hitlerowskich. Pod koniec lipca 1942 roku Niemcy rozpoczęli tak zwaną "Aktion Reinhard", w ramach której, w ciągu dwóch miesięcy ponad 300 tysięcy Żydów z getta warszawskiego przewieziono do obozu zagłady w Treblince. Po tej masowej deportacji, na terenie stołecznego getta pozostało około 60 tysięcy osób. Młodzież żydowska, świadoma nieuchronnej zagłady, 28 lipca 1942 roku utworzyła w getcie Żydowską Organizację Bojową.

(mf)

Aby wysłuchać relacji Katarzyny Wichowskiej, wystarczy wybrać "Powstanie w warszawskim getcie" w boksie "Posłuchaj" w ramce po prawej stronie.

"Sygnałów Dnia" można słuchać w dni powszednie od godz. 6:00.

Czytaj także

Biała plama po warszawskim getcie

Ostatnia aktualizacja: 30.03.2011 12:57
Trzy miliony metrów sześciennych gruzu - tylko tyle pozostało po tym, jak Niemcy zrównali stołeczne getto z ziemią. W książce "Spojrzenia na warszawskie getto" odtworzona została historia sześciu ulic i wojenne losy ich prześladowanych mieszkańców. Mija 68 rocznica powstania w getcie warszawskim (19.04).
rozwiń zwiń